Afganistan'da Taliban'ın yayılması hız kazandı

KABİL(AA) – ABD, 11 Eylül saldırılarının ardından Usame Bin Ladin ve diğer El Kaide elebaşlarını sakladığı gerekçesiyle 7 Ekim 2001’de “Sürekli Özgürlük” adını verdiği, Afganistan’ı işgal harekatını başlattı. 2001-2014’te 13 yıl süren operasyonda ABD’ye NATO üyesi ve olmayan 20’den fazla ülke destek verdi.

2014’te NATO liderliğinde, ittifak üyesi olan ve olmayan 36 ülkeden oluşan, Afgan ordusunun eğitimine odaklanan yeni bir misyon başladı.

Taliban’ın 2014’ten sonra etkinliği güneyden başlayıp diğer bölgelere yayılmak suretiyle hızla arttı.

BM Güvenlik Konseyi Yaptırım Komitesinin 12. Raporu’na göre Taliban, 58 bin ile 100 bin arasında silahlı adama sahip. Taliban istikrarlı şekilde kadrolarını genişletirken, yılın ilk aylarında 352 bin kişiye ulaşması hedeflenen Afgan güvenlik güçleri mensuplarının sayısı ise 308 binde kaldı.

ABD’nin Taliban’la 29 Şubat 2020’de barış anlaşması imzalayarak ülkedeki tüm yabancı güçlerin çıkması için verdiği söz, ülke için dönüm noktası oldu.

Çekilme sürecine paralel olarak Taliban ile Afganistan İslam Cumhuriyeti tarafları arasında yürütülen geçiş süreci müzakereleri başarısızlıkla sonuçlandı.

Sürecin çökmesiyle de Taliban’ın ülke genelindeki baskısı yoğunlaştı. Doha Anlaşması ile yabancı güçlere saldırmama güvencesi veren Taliban, Afgan güvenlik güçlerine karşı şiddetli eylemlere girişti.

Taliban lehine bozulan dengeler

ABD’nin 2001 yılında Afganistan’ı işgali ve Taliban’ı geriletmesinin ardından yeniden yapılandırılan merkezi yönetimin ülke genelindeki nüfuzu gün geçtikçe azalıyor.

Toprak hakimiyeti konusunda hükümetin, Taliban’ın ve BM’nin farklı verileri mevcut.

İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Tarık Aryen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ülke genelinde toprakların yarıdan fazlasını kontrol ettiklerini, Taliban’ın kalıcı olarak hiçbir ilçeyi kontrolünde bulundurmadığını savundu.

Son zamanlarda güvenlik nedeniyle birçok ilçe merkezinin yer değiştirdiğini anlatan Aryen, değişen ilçe merkezlerinin Taliban kontrolüne geçmesinin, ilçenin Taliban kontrolüne girdiği anlamına gelmeyeceğini söyledi.

Taliban ise yüzde 80’inin üzerinde alan hakimiyeti kurduğunu iddia ediyor.

BM verilerine göre, Taliban kent merkezleri dışarıda tutulduğunda dahi ülke topraklarının yüzde 50 ila 70’ini elinde bulunduruyor.

İl merkezleri devlette, ilçeler Taliban’a geçiyor

AA muhabirinin yerel yetkililerden edindiği bilgiye göre de Taliban 407 ilçenin 160’tan fazlasını, merkezleri dahil olmak üzere ele geçirmiş bulunuyor. Taliban, kontrolündeki ilçe merkezi sayısının 245 olduğunu savunuyor.

Ülkede 34 vilayet merkezi tamamen devlet kontrolünde bulunuyor.

Afganistan topraklarının büyük bölümünde güvenlik güçleri ile Taliban arasında çekişme sürüyor. 407 ilçenin 190 kadarında çatışmalar devam ediyor. Hükümet güçleri bu ilçelerin yaklaşık 45’ini bazı beldelerle birlikte halen kontrolünde bulunduruyor.

Taliban militanları, ilçe merkezlerinin yanı sıra il merkezlerini hedef almaya başladı.

Militanlar, Afganistan’ın batısında tüm ilçelerini kontrol ettiği Badgis vilayetinin merkezine saldırı düzenledi ve il merkezinin birçok bölgesini kısa süre ele geçirdi.

Ülkenin kuzeydoğusundaki Badahşan vilayetinde 3, Tahar vilayetinde 2, Kunduz vilayetinde de 3 ilçeyi kontrol eden hükümet güçleri de Taliban’ın elindeki ilçeleri geri almak için operasyonlarını sürdürüyor.

Taliban’ın sınır kapılarına yönelişi

Taliban, haziranın son haftasında başlattığı saldırılarda Özbekistan ve Tacikistan sınırındaki ilçelerin tamamına yakınını ele geçirdi. Militanlar 22 Haziran’da ülkenin kuzeyindeki Kunduz vilayeti ile Tacikistan arasındaki Şirhan sınır kapısını kontrol altına almıştı.

Afganistan’da ilerleyişine devam eden Taliban, 8 Temmuz’da ülkenin İran sınırındaki İslam Kale Sınır Kapısı’nı ele geçirmişti.

Afganistan’ın Özbekistan’a açılan en önemli ticaret güzergahı Hayratan ve yine İran sınırındaki Farah vilayetinde bulunan Ebu Nasır Farahi Sınır Kapıları’nı iki yönden kuşatan Taliban, güneybatıda ise Gazni vilayetine yoğunlaştı.

Ayrıca Taliban militanları, ülkenin kuzeyinde Türkmenistan sınırındaki Akine kapısına giden güzergah üzerinde bulunan Andhoy ilçesinin kontrolünü 26 Haziran’da ele geçirdi.

Afganistan Ticaret Odasına göre, daha önce her gün erzak yüklü yüzlerce araç söz konusu sınır kapılarından ülkeye giriş yaparken, bu kapıların Taliban’ın kontrolüne geçmesiyle hiçbir araç bu güzergahlardan ülkeye girmedi.

Kuzeye odaklanan Taliban başkente de sokuluyor

Taliban, eylemlerini daha önce ülkenin güneyindeki vilayetlerde yoğunlaştırırken, son iki aydır kuzey, kuzeydoğu ve batı bölgelerine baskısını daha da artırdı.

Mayıstan bu yana kuzeyde Faryab, Cüzcan, Belh, Bağlan, Kunduz, Samangan; kuzeydoğuda Badahşan ve Tahar; batıda Gor, Herat ve Badgis vilayetlerinde Taliban şiddetli saldırılara girişti.

Taliban, son 2,5 ayda kuzeyde 80 ilçede 150’den fazla karakolu hedef aldı. Bu ilçelerden 53’ünü ele geçiren Taliban, 16’sında güvenlik güçleri üzerinde baskısını artıyor.

Taliban’ın mayıstan bu yana kontrolüne geçirdiği toplam ilçe sayısı 80’i geçti.

Taliban, 12 Mayıs’ta Maydan Vardak vilayetinin Narh ilçesini alarak 30 kilometre mesafedeki başkent Kabil’in idari sınırlarıyla fiziki temas da kurdu.

Yabancı birliklerin çekilmesi

ABD Başkanı Joe Biden’ın 11 Eylül’ün yıl dönümüne kadar Afganistan’daki tüm Amerikan askerlerinin çekileceğini açıklamasının ardından eve dönüş süreci ilerliyor.

ABD yönetimi 29 Şubat 2020’de Taliban ile anlaşmaya varmış ve 1 Mayıs 2021’de Afganistan’dan tamamen çekilme konusunda mutabık kalmıştı.

Başkan Joe Biden yönetimi 1 Mayıs’tan başlamak üzere 11 Eylül’e kadar tamamen çekilmiş olacaklarını açıklamıştı.

ABD kuvvetlerinin yaklaşık yüzde 90’ının Afganistan’ı terk ettiği tahmin ediliyor.

ABD askerleri, Afganistan’daki en büyük hava üssü Bagram’ı da 2 Temmuz’da tamamen boşaltarak Afgan güçlerine teslim etmişti.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

KABİL (AA) – Afganistan İçişleri Bakanlığı, başkent Kabil’deki cumhurbaşkanlığı sarayı yakınlarına bayram namazı sırasında 3 roket mermisinin isabet ettiğini açıkladı. Saldırılarda can kaybının olmadığı, roket mermilerinin isabet ettiği bölgelerde hasar oluştuğu kaydedildi.

Saldırının Cumhurbaşkanlığı sarayında Cumhurbaşkanı Eşref Gani, yardımcıları, bakanlar, meclis başkanı ve diğer siyasilerin katılımıyla bayram namazının kılındığı sırada gerçekleştiği bildirildi.

Saldırıyı henüz üstlenen olmadı.

Taliban’ın barış için ciddi iradesi bulunmuyor

Bayram namazı sonrası açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Gani, Taliban’ın barış konusunda ciddi bir iradesinin bulunmadığını söyledi. Taliban’ın şiddeti arttırarak barışa yönelik iradesinin olmadığını gösterdiğini ifade eden Gani, güvenlik güçlerinin ülke topraklarını korumak için çok sayıda kayıp verdiğini belirtti.

Gani, ülkede devam eden savaş durumunu en kısa zamanda değiştirmek için ciddi bir plan üzerinde çalışıldığını dile getirdi. Cumhurbaşkanı Gani, böyle bir dönemde siyasilerin de birlik ve beraberlik içinde olması gerektiğinin altını çizdi.

WASHINGTON (AA) – Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki, Beyaz Saray’da düzenlediği günlük basın toplantısında gündemi değerlendirdi ve gazetecilerin sorularını yanıtladı.

ABD Başkanı Joe Biden’ın bu sabah yaptığı konuşmada, Afganistan’dan 11 Eylül’e kadar tamamen çıkma planlarında bir değişiklik olmadığını söylediğinin anımsatılması üzerine Psaki, “Afganistan’dan çıkış sürecimizin ağustos sonuna kadar tamamlanmasını bekliyoruz.” dedi.

Psaki, Afganistan’daki ABD askerlerine tercümanlık ve şoförlük yapan Afganların Özel Göçmen Vizesi (SIV) başvuruları konusuna da değinerek, “Bizim Afganistan’dan çıkış sürecimiz tamamlanana kadar bu kişileri Afganistan dışına çıkarmış olacağız.” diye konuştu.

Afganistan’dan çekilme sürecinin ardından da bölgedeki diplomatik varlıklarının süreceğini belirten Psaki, asıl güvenliğin Afganistan tarafından sağlanacağının altını çizdi.

Biden yönetimi çekilme için 11 Eylül’ü hedef koymuştu

​​​​​​​ABD yönetimi 29 Şubat 2020’de Taliban ile anlaşmaya varmış ve 1 Mayıs 2021’de Afganistan’dan tamamen çekilme konusunda mutabık kalmıştı.

Başkan Joe Biden yönetimi 1 Mayıs’tan başlamak üzere 11 Eylül’e kadar tamamen çekilmiş olacaklarını açıklamıştı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) son açıklamasına göre, çekilmenin yüzde 50’den fazlası tamamlanmış ve 6 askeri üs Afgan güçlerine teslim edilmiş durumda ancak komutanlık çekilen asker sayısını henüz resmi olarak açıklamıyor.