Alzaymır hastalığının ilk teşhisinde aile hekimlikleri önem taşıyor

ANKARA (AA) – AA muhabirinin 21 Eylül Dünya Alzaymır Günü dolayısıyla Sağlık Bakanlığının bu alandaki çalışmalarından derlediği bilgilere göre, halk arasında “bunama” olarak da bilinen demansın en yaygın türü olan alzaymır hastalığı nüfusun yaşlanmasıyla giderek daha sık görülüyor.

Dünya genelinde 30-40 yıl sonra en önemli sağlık sorunlarından biri olacağı düşünülen alzaymır hastalığının ilk belirtisini unutkanlık oluşturuyor. Öğrenme güçlüğü, konuşma bozukluğu, yolunu kaybetme, kişileri tanıyamama ve karar verme güçlüğü de alzaymırın belirtileri arasında yer alıyor.

Ayrıca huzursuzluk, ilgisizlik, saldırganlık, uyku bozukluğu, hayal görme ve depresyon gibi davranışsal bazı bozukluklar da bu hastalığın belirtileri arasında sıralanıyor.

65 yaş üstü tüm vatandaşlar aile hekimliklerinde test yaptırabiliyor

Alzaymır hastalığının teşhisi için net bilgi veren bir tetkik yöntemi bulunmasa da bazı küçük testler, hastalığın varlığının saptanmasında büyük önem taşıyor.

Türkiye’de tüm 65 yaş üstü kişiler, birinci basamak sağlık kuruluşları olan aile hekimliği birimlerinde zihinsel faaliyetlerinde herhangi bir sorun olup olmadığına yönelik değerlendirmelerini yaptırabiliyor.

Saat çizme testi, hastalığa dair önemli ipuçları veriyor

Aile hekimliği birimleri, kendilerine alzaymır şüphesiyle başvuran kişilere, “mini mental test” adı verilen testi gerçekleştirerek, zihinsel faaliyetlerine yönelik sorular yöneltiyor.

Bu testin yanı sıra “saat çizme” testi de hastalara uygulanabiliyor. Bu uygulamada, aile hekimi hastadan “saat 03.45” gibi belirli bir saati kağıda görsel olarak, akrep ve yelkovanın yerlerini gösterecek şekilde çizmesini istiyor.

Çizimi 6 üzerinden puanlandırılan hastalarda, 4 puanın altı bozulmuş zihinsel bozukluk olarak değerlendiriliyor.

Aile hekimleri bu testler sonucunda gerekli gördüğü hastaları ileri tetkik için uygun sağlık kuruluşlarına yönlendiriyor.

Sigara ve alkol kullanımı alzaymıra kapı aralıyor

Dünya genelinde alzaymırın henüz kesin bir tedavisi bulunmuyor. Fakat hayati önem taşıyan erken tanı ile hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılması, semptomlarının azaltılması ve hastanın yaşam kalitesinin artırılması sağlanıyor.

Yetersiz fiziksel aktivite, şeker hastalığı, sigara ve alkol kullanımı gibi durumlar, alzaymır hastalığına kapı aralayan etkenler arasında sıralanıyor.

Uzmanlar, alzaymır hastalığından korunabilmek için kişilere zihnin aktif tutulması, egzersiz yapılması, düzenli ve dengeli beslenme, alkol ve sigaradan uzak durma ve sosyalleşmeyi öneriyor.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

ANKARA (AA) – 1 Temmuz 2021’de yürürlüğe giren “Aile Hekimliği Tarama ve Takip Katsayısına İlişkin Yönerge”de diyabet, obezite, serviks kanseri, kolorektal kanser, meme kanseri, kardiyovasküler risk değerlendirmesi, çok yönlü yaşlı sağlığı değerlendirmesi gibi tarama ve takipler için asgari başarı yüzdesi belirlenmişti.

Sağlık Bakanlığınca hazırlanan “Aile Hekimliği Tarama ve Takip Katsayısına İlişkin Yönergede Değişiklik Yapılmasına Dair Yönerge” ile asgari başarı oranının altında kalan aile hekimlerinin ücretlerine negatif yansıyacak bir uygulamaya meydan vermeyecek şekilde katsayı düzenlemesi yapıldı.

Yönergeyle, “Aile Hekimliği Tarama ve Takip Katsayısı”nda asgari başarı oranının altındakiler için kriter katsayısı “1” olarak değiştirildi.

Böylece aşı performansına göre yapılan teşvik uygulamalarından sonra aile hekimlerine kronik hasta takibine dayalı olarak teşvik ödemesi yapılacak.

Ayrıca Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü imzasıyla 81 il sağlık müdürlüklerine gönderilen yazıda, iş planlamalarının Kovid-19 aşı programı kapsamında aksamaya meydan vermeyecek şekilde yapılması istendi.

Yazıda, Kovid-19 salgınına karşı tüm sağlık kuruluşları ve sağlık personeliyle başarılı çalışmaların yürütüldüğü, aşı oranlarında toplum bağışıklığını sağlayacak hedeflere ulaşmak için yoğun gayret sarf edildiği vurgulandı.

Özellikle toplumsal yaşamın normale dönmesi ve örgün eğitimin yeniden uygulanabilmesini teminen Kovid-19 aşılamasına ilişkin faaliyetlerin yoğunlaştırıldığı belirtilen yazıda, önümüzdeki günlerde bu konudaki faaliyetlerin kesintisiz şekilde artarak devam edeceğine dikkat çekildi.

Yazıda, şunlar kaydedildi:

“Sağlık kuruluşlarımızın bu konuda gerekli tedbirleri aldığını ve süreci başarıyla yürüttüğünü biliyoruz. Yoğun aşı programının uygulandığı ve başta aile hekimliklerimiz olmak üzere bu konuda teşvik edici düzenlemelerin hayata geçirildiği bu dönemde toplumsal bağışıklığı sağlamak büyük önem kazanmıştır. Toplum sağlığını korumak adına alınan bu tedbirlerin başarıya ulaşması için kesintisiz hizmet büyük önem taşımaktadır. Sağlık çalışanlarımızın süreçte bilgilendirilmesi ve önümüzdeki kısa süre içinde izin vb. nedenlerle hizmet sürekliliğini aksatmayacak şekilde iş planlamalarını yapması büyük önem arz etmektedir.”

ANKARA (AA) – Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ile Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünün ortak çalışmasıyla kronik hastalığı olan bireylerin tarama ve izlemlerinin ayrıntılı yapılabilmesi için geliştirilen ve 1 Ocak 2021’de kullanıma açılan Hastalık Yönetim Platformu (HYP), 1 Temmuz itibarıyla tüm aile sağlığı merkezlerinde yaygınlaştırıldı.

Aile hekimleri hipertansiyon, diyabet, obezite, kalp ve damar hastalıklarına yönelik risk değerlendirmesi ile hastaların takibini, HYP’yi kullanarak yapacak.

Aile hekimlerinin, hastalar için yaptığı tedavi planı ve önerileri yazılıma kaydedilecek. Hastaların düzenli aralıklarla takibi yapılarak tedavi hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığı ölçümlenecek.

“Hastaların bütün verileri izlenmiş, risk faktörleri tam değerlendirilmiş olacak”

Ekin Çamlık Aile Sağlığı Merkezi Sorumlu Hekimi Dr. Yücel Vurmaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, HYP sayesinde hastaların takibinin daha kolay ve ayrıntılı şekilde yapılabileceğini belirtti.

Vurmaz, kronik hastaların düzenli takip edilmesinin önemine işaret ederek, “Uygulama, kronik hastalıkların seyrini, bu hastalıklarla ilgili risk faktörlerini daha iyi değerlendirmemize, herhangi bir sıkıntı anında hastaları hızla yönlendirmemize imkan tanıyor. Hastalar, ikinci basamak sağlık birimlerine gittiği zaman, uzman hekimin önüne hastanın bütün verileri izlenmiş, risk faktörleri tam değerlendirilmiş olarak gelecek.” dedi.

HYP üzerinden takip edilecek kronik hastaların muayene sıklıklarına ilişkin de bilgi veren Vurmaz, “Hipertansiyon ve obezite hastaları yılda bir kez, diyabet ve kardiyovasküler hastalıkları bulunanlar da risk faktörlerine göre belirlenecek sıklıklarda takip edilecek.” ifadelerini kullandı.

Dr. Yücel Vurmaz, “Bulaşıcı olmayan kronik hastalıkların daha ciddi takibi, mutlaka toplumumuza pozitif olarak yansıyacaktır. Kalp krizinin, diyabete bağlı risk faktörlerinin azaltılmasına katkıda bulunacaktır. Uygulamanın, hastaların ömrünü uzatacağını, toplumumuzun sağlığına katkı sağlayacağını düşünüyorum.” diye konuştu.

“Bulaşıcı olmayan hastalıklara bağlı 70 yaş altı ölümlerin yüzde 25 azaltılması amaçlanıyor”

Sağlık Bakanlığınca, dünyada en fazla ölüme ve engelliliğe yol açan bulaşıcı olmayan hastalıklara (kalp ve damar hastalıkları, kanserler, diyabet vb.) bağlı 70 yaş altı ölümlerin, 2025’e kadar yüzde 25 azaltılması amaçlanıyor.

HYP yazılımıyla aile hekimlerinin bu hastalıklara yönelik tarama ve izlemleri geliştirilerek kronik hastalığı olan bireylerin sağlık sorunlarının minimuma indirilmesi ve yaşam kalitelerinin artırılması hedefleniyor.