Bakü Fatihi Nuri Paşa ölümünün 71. yılında anılıyor

BAKÜ (AA) – Azerbaycan’ın başkenti Bakü’yü, 15 Eylül 1918’de Ermeni çeteleri ve Bolşevik birliklerinden kurtaran Kafkas İslam Ordusu Komutanı Nuri Paşa, vefatının 71. yılında anılıyor.

Ağabeyi Enver Paşa’nın talimatıyla henüz 28 yaşındayken, 12 bin kişilik Kafkas İslam Ordusu’nun başına geçerek Bakü’yü kurtaran, cumhuriyet döneminde ise kurduğu fabrikalarla Türk savunma sanayiinin gelişmesine katkı sağlayan Nuri Paşa’nın (Killigil) anısı hem Azerbaycan’da hem de Türkiye’de yaşatılıyor.

1890’da Manastır’da doğan Nuri Paşa, ilkokul ve lise eğitimini burada tamamladıktan sonra 1909’da Manastır Harbiyesi’nden üsteğmen olarak mezun oldu, Balkanlar’da çeşitli bölgelerde görev yaptı ve 1911’de Trablusgarp Savaşı’na katıldı.

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na girmesinin ardından kendisine “padişah yaverliği” rütbesi verilen Nuri Paşa, 1917’ye kadar Trablusgarp ve Bingazi’de görev yaparken İngiliz, İtalyan ve Fransız kuvvetlerine karşı birçok savaşa girdi.

Enver Paşa, Azerbaycan ve Dağıstan’ın Osmanlı’dan yardım talep etmesi üzerine kurdurduğu Kafkas İslam Ordusu’nun kumandanlığına kardeşi Nuri Paşa’yı getirdi.

Kafkas İslam Ordusu, 15 Eylül 1918’de Bakü’yü kurtardı

Gence’ye 25 Mayıs 1918’de ulaşan Kafkas İslam Ordusu’ndaki asker sayısı, Azerbaycan kolordusundan yapılan bin kişilik takviyeyle 12 bine ulaştı. Güzergahındaki Göyçay, Salyan, Ağsu ve Kürdemir’i de Bolşevik birlikleri ve Ermeni çetelerinden temizleyen Kafkas İslam Ordusu, 15 Eylül 1918’de Bakü’yü kurtardı. Kafkas İslam Ordusu, Bakü’nün kurtuluşu için bin 130 şehit verdi.

“Bakü Fatihi” olarak da anılan Nuri Paşa, Azerbaycan’da gittiği her yerde saygı ve hürmetle karşılandı. Azerbaycanlılar, kurtarıcıları olan ordunun kumandanını evlerinde misafir etmek için birbiriyle yarıştı.

Bakü’de büyük coşkuyla karşılanan Nuri Paşa, Tezepir Camisi’nde minbere çıkarak halka hitap etti. Söz konusu minber, “Nuri Paşa minberi” diye anılıyor ve camide korunuyor. Paşanın Gence’de konakladığı ev de müze olarak faaliyet gösteriyor.

“Keşke hayatımı kaybetseydim de Azerbaycan, Türklüğün dışında kalmasaydı”

Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra Kafkas İslam Ordusu Bakü’yü terk etmek zorunda kalırken; Nuri Paşa, İngilizler tarafından Batum’da tutuklandı.

Nuri Paşa, 8 Ağustos 1919’da yargılanmak üzere götürülürken Kafkasyalıların yardımıyla hapisten kaçmayı başardı.

Kurtardığı Bakü’nün daha sonra Bolşevikler tarafından işgal edilmesi Paşa’yı çok üzdü. Azerbaycanlı Cabbar Ertürk, 1956’da kaleme aldığı “Anayurtta Unutulan Türklük” isimli kitabında, Nuri Paşa’nın şu ifadesine yer verdi:

“Ağabeyimin (Enver Paşa) şehit olması kalbimi ne kadar sızlattıysa, Azerbaycan’ın istilası kalbimi ondan daha çok sızlattı. Ağabeyim bir faniydi fakat Azerbaycan’daki Türklük ebedidir. Keşke hayatımı kaybetseydim de Azerbaycan, Türklüğün dışında kalmasaydı.”

Türkiye’nin ilk 9 milimetrelik silahının seri imalatını gerçekleştirdi

1921’de Berlin’e giden Nuri Paşa, burada çiniciliği öğrenerek 1924’te İstanbul’a döndü ve Kütahya Çinicilik Anonim Şirketini kurdu.

Askerlik hayatı kahramanlıklarla geçen Nuri Paşa, bir süre sonra fabrikasını devrederek savaş sanayisine yöneldi.

Sütlüce’de bulunan bir fabrikayı satın alarak ordu için silah ve cephane üreten Nuri Paşa, “Nuri tabancası” adını verdiği Türkiye’nin ilk 9 milimetrelik silahının seri imalatını gerçekleştirdi.

Nuri Paşa, Arap-İsrail Savaşı’nda Arap ordularını ve Filistin halkını destekledi. İsrail’in kuruluşundan sonra da Arap direnişçiler için silah ve cephane üreten Nuri Paşa, Sütlüce’deki fabrikasında 2 Mart 1949’da meydana gelen büyük patlamada can verdi.

Patlama, kimileri tarafından kaza, kimileri tarafındansa İsrail istihbaratı tarafından organize edilen suikast olarak değerlendirildi.

Muhabir: Ruslan Rehimov

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

ANKARA(AA) – Milli Savunma Bakanlığının (MSB), Twitter hesabından yapılan açıklamada, Türk Hava Kuvvetleri ile Azerbaycan Hava Kuvvetlerine ait uçakların TEKNOFEST dolayısıyla İstanbul Boğazı’nın eşsiz manzarasında selamlama uçuşu gerçekleştirdiği, TEKNOFEST boyunca SOLOTÜRK ve Türk Yıldızları başta olmak üzere gösteri uçuşlarının ve etkinliklerin devam edeceği bildirildi.

Paylaşımda, SOLOTÜRK ve Türk Yıldızları’nın TEKNOFEST 2021 öncesi İstanbul Boğazı semalarında gerçekleştirdiği selamlama uçuşunun havadan çekilen fotoğraflarına yer verildi.

Fotoğraflarda, SOLOTÜRK ve Türk Yıldızları’na, Azerbaycan Hava Kuvvetleri’ne ait MIG-29 uçaklarının eşlik ettiği görüldü.

.w3-content { max-width: 100%; margin: auto;} .w3-tooltip, .w3-display-container {position: relative;} .w3-black, .w3-hover-black:hover { color: #fff!important; background-color: #000!important;} .w3-display-left { position: absolute; top: 50%; left: 0%; transform: translate(0%,-50%);-ms-transform: translate(-0%,-50%);} .w3-display-right { position: absolute; top: 50%; right: 0%; transform: translate(0%,-50%);-ms-transform: translate(0%,-50%);} .w3-btn, .w3-button {-webkit-touch-callout: none;-webkit-user-select: none; -khtml-user-select: none;-moz-user-select: none; -ms-user-select: none;user-select: none;} .w3-btn, .w3-button {border: none;display: inline-block;outline: 0;padding: 8px 16px;vertical-align: middle;overflow: hidden;text-decoration: none;color: inherit;background-color: inherit;text-align: center;cursor: pointer;white-space: nowrap;}

KONYA (AA) – Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar ve Azerbaycan Savunma Bakanı Zakir Hasanov ile Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Güler, Azerbaycan Genelkurmay Başkanı Korgeneral Kerim Veliyev, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Hasan Küçükakyüz ve Azerbaycan Hava Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Ramiz Tahirov, TURAZ Şahini 2021 Tatbikatı’nın “Seçkin Gözlemci Günü” faaliyetlerine katılmak üzere 3. Ana Jet Üs Komutanlığına geldi.

Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Atilla Gülan, 3. Ana Jet Üs Komutanı Tuğgeneral Önder Şensöz ve diğer yetkililer tarafından karşılanan Akar ve Hasanov’a, Anadolu Kartalı Eğitim Merkezi’nde tatbikat ve “Seçkin Gözlemci Günü” faaliyetlerine ilişkin brifing verildi.

Brifingin ardından konuşan Bakan Akar, bölge olarak hassas bir dönemden geçildiğini, gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirtti.

Türkiye’nin tüm komşularının toprak bütünlüğü ve egemenlik haklarına saygılı olduğunu vurgulayan Akar, “Bizim herhangi bir şekilde, birinin hudutlarını ihlal etmek gibi bir niyetimiz asla söz konusu olamaz. Ancak diğer taraftan da karada, denizde ve havada hiçbir şekilde, ne kendi ne de dost ve kardeşlerimizin hakkını, hukukunu çiğnetiriz.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki Türkiye Cumhuriyeti’nin, uluslararası ortamda artık bir özne haline geldiğini dile getiren Akar, bu kapsamda Türkiye’nin etki ve ilgi alanının genişlediğini ifade etti.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Cumhuriyet tarihinin en yoğun dönemini yaşadığına dikkati çeken Akar, “Bütün kuvvetlerimiz yoğun bir çalışma, gayret içinde. Ter döküyor ve gerektiğinde de hayatlarını ortaya koyuyor. Bu şekilde mücadelemiz devam ediyor. Bizim tek amacımız ülkemizin, dost ve kardeşlerimizin güvenliğini sağlamak. Bunun için gayret gösteriyoruz. Bunun dışında bizim herhangi bir gizli ajandamızın olmadığını herkesin bilmesi lazım.” dedi.

Tatbikatların önemine değinen Akar, “Bu başarılı tatbikatlar, aynı zamanda bizi izleyen düşman gözleri korkutuyor, dost ve kardeşlerimizi heyecanlandırıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye ve Azerbaycan arasındaki yakın kardeşlik ilişkilerine vurgu yapan Akar, “Azerbaycan’a karşı yapılan tehditleri bize karşı yapılmış olarak algılıyoruz.” ifadesini kullandı.

Akar, 30 yıldır işgal altında kalan öz topraklarını “Tek Vatan Harekatı” ile 44 gün gibi kısa sürede kurtaran Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerini tebrik ederek, “Başarılı harekatın ardından kurulan ortak merkezde, TSK ve Rus askerleri birlikte görev yapıyor, ateşkesi gözlemliyor, ateşkesin kalıcı olması için birlikte gayret sarf ediyor. Bununla birlikte el yapımı patlayıcıların, mayınların temizlenmesine yönelik de TSK olarak elimizden gelen gayreti gösterdik, göstermeye devam ediyoruz.” şeklinde konuştu.

“Hamınız salamat ve yahşı galın”

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 15 Haziran’da imzalanan “Şuşa Beyannamesi”ni, 2 ülke arasındaki kardeşliğin mühürlenmesi olarak nitelendiren Akar, beyannamenin Türkiye ve Azerbaycan arasındaki iş birliğinin geldiği noktayı gösterdiği kadar, bundan sonra izlenecek yol haritasını da ortaya koyduğunu söyledi.

Bölgede kalıcı barış ve huzur ortamı ile refaha giden yolun açılmasının önemli olduğunu anlatan Akar, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Sayın Cumhurbaşkanımız ile Sayın Aliyev’in Ermenistan’a uzattıkları barış elinin, barışa, huzura gitmek için yapılan teklifin karşılık bulması önemlidir. Fakat maalesef şu ana kadar tam bir cevap alınamadıysa da bazı iz ve emareler var. Bizim amacımız, barış, huzur içinde tarafların hem güven hem de refah içinde yaşamasıdır. Temennimiz, Ermenistan’ın ateşkese uyması, herhangi bir yanlışlık yapmaması ve bölgede ateşkesin kalıcı hale gelmesi ve istikrarın sağlanmasıdır.”

Tatbikata katılan personeli tebrik eden Akar, sözlerini “Hamınız salamat ve yahşı galın” ifadesiyle tamamladı.

Azerbaycan Savunma Bakanı Hasanov

Azerbaycan Savunma Bakanı Orgeneral Zakir Hasanov da tatbika katılan personeli tebrik etti.

Son dönemde artan tatbikatlar sayesinde Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin büyük tecrübe kazandığını, 2 ülke silahlı kuvvetleri arasındaki tatbikatların devam edeceğini belirten Hasanov, “Devlet Başkanlarımızın arasındaki samimi ilişkiler, ülkeler arası ilişkilere ve karşılıklı güvenin oluşmasına olumlu etki gösteriyor.” dedi.

Azerbaycan’ın işgal altındaki topraklarını kurtarmaya yönelik başlattığı harekat sırasında daima Türkiye’nin desteğini gördüğünü anımsatan Hasanov, şunları kaydetti:

“Savaş zamanı Türkiye Cumhurbaşkanı, Savunma Bakanı ve diğer yüksek vazifeli isimler defalarla Azerbaycan’a siyasi, manevi ve diplomatik destek göstermiştir. Onların beyanatları, Azerbaycan’ın tek olmadığını ve Türkiye’nin daima Azerbaycan’ın yanında olduğunu, Azerbaycan-Türkiye kardeşliğinin sarsılmaz olduğunu tüm dünyaya göstermiştir. Türkiye gibi bir kardeşimizin yanımızda olması bize güç veriyor. Azerbaycan halkı, Türkiye’nin desteğini çok değerli görmektedir. Türkiye tarafından gösterilen desteğe derin teşekkürümü bildirmek istiyorum.”

Gösterilen samimi ilgi ve ev sahipliğinden dolayı Akar’a teşekkür eden Hasanov, sözlerinin sonunda “Yaşasın Türkiye, yaşasın Türkiye-Azerbaycan kardeşliği” ifadesini kullandı.

Tatbikat için özel arma

Anadolu Kartalı Eğitim Merkezi’ndeki brifingin ardından bakanlar Akar ve Hasanov ile beraberindeki komutanlar, tatbikata katılan personelle hatıra fotoğrafı çektirdi.

Bu sırada, Akar ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Güler’in tatbikat için özel hazırlanan arma ve şapkaları takmaları dikkati çekti. Tatbikat için hazırlanan özel armada, Türkiye ve Azerbaycan bayraklarını simgeleyen 2 şahin ile “tek millet iki devlet” ifadesi yer aldı.

TURAZ Şahini 2021 Tatbikatı’nda, 8 muharip uçak, Havadan Erken İhbar ve Kontrol Uçağı (HİK) ile hava savunma sistemleri ile çok sayıda personel görev aldı. Tatbikatla Türkiye ve Azerbaycan hava kuvvetleri arasında elektronik harp konusunda karşılıklı tecrübe alışverişi yapıldı, karma hava harekatı konusunda uygulamalı eğitim gerçekleştirildi.

SOLOTÜRK pilotuna telsizden tebrik

Hatıra fotoğrafı sonrasında Akar ve Hasanov ile beraberindeki komutanlar, uçuş kulesine geçti.

Buradan tatbikat kapsamında uçakların başarıyla gerçekleştirdiği meydan taarruzu ve pasaj geçişlerini takip eden Akar ve Hasanov, daha sonra SOLOTÜRK gösterisini izledi.

Gösterinin sonunda Bakan Akar telsizle konuştuğu SOLOTÜRK pilotunu, başarılı gösterisinden dolayı tebrik ederek, “Bizim için her zaman heyecan ve gurur kaynağı oldunuz.” dedi.​​​​​​​