Çanakkale'yi geçilmez kılan mücadelelerin ayrıntıları tarihi belgelerde

ANKARA (AA) – Belgeler arasında, harekat öncesinde Osmanlı ve müttefik kuvvetlerin faaliyetleri, Ağustos 1914-18 Mart 1915 döneminde Çanakkale boğazında verilen mücadeleye dair önemli ayrıntılar yer alıyor.

Belgeler arasında bulunan 20 Ağustos 1914 tarihli belgede, Harbiye Nezareti’ne düşman savaş gemilerinin Çanakkale Boğazı’na saldırması durumunda Boğaz’ın kapatılacağı bilgisi aktarılıyor. Bu kapsamda, 28 Eylül 1914 tarihli, Dahiliye Nezareti’ne bildirilen bir yazıda, İngiliz donanmasının Çanakkale Boğazı’ndan çıkacak gemilere ateş açacağını bildirmesi üzerine Boğaz’ın kapatıldığı bilgisi şöyle anlatılıyor:

“Akdeniz Boğazı’nın önünde yirmi dört parça İngiliz ve Fransız zırhlısının resmi geçit yaparcasına dolaşması ve evvelki gün keşfe giden bir torpidomuza gelen bir İngiliz zabitinin, Almanya’dan alınan gemilerden dolayı, bunlar ve diğer donanmamız Osmanlı sancağını hamil olsalar bile ateş etmek emrini aldıklarını tebliğ etmiştir. İngiliz gemilerinin Boğaz medhalini terk etmesine ve gemilerimizin serbestçe dolaşmasına mümanaat edilmeyeceği temin edilinceye değin, ihtiyaten Boğaz’ın seddedildiği berayı malumat bildiriliyor.”

İngiliz gemilerinin Çanakkale Boğazına yaptığı taciz atışları da 3 Kasım 1914 tarihli belgede görülüyor. Belgede, “6 düşman gemisinin Boğaz girişini yaklaşık 10 dakika boyunca bombardımana tuttuğu ve herhangi bir vuku olmadan gemilerin uzaklaştığı” belirtiliyor.

Osmanlı Ordu-yı Hümayunu Başkumandanlığına, Karargah-ı Umumi İstihbarat Şubesi Müdürünce yazılan 11 Şubat 1915 tarihli belgede ise 10 Şubat 1915’te ilk defa Saros Körfezi’ne Semadirek yönünden bir İngiliz torpidosunun geldiği bilgisine yer verilirken, 3 Mart 1915’te ise müttefik donanmasının Bolayır, Yıldız Tabya ve Kabatepe’ye yaptığı saldırıların etkisiz olduğu bilgisinin saat saat rapor edildiği görülüyor.

Müttefik devletlerin faaliyetlerine ilişkin istihbarat raporları belgelerde

“Müttefik devletlerin karaya asker çıkartılması suretiyle Çanakkale Boğazı’na saldıracakları bilgisinin alındığı” istihbarat kaydına yer verilen belgeler arasında, müttefik devletlerin faaliyetlerine ilişkin önemli diğer istihbarat raporları da bulunuyor.

Bu raporlar içerisinde, “Saroz Körfezi’nde ateş açan bir müttefik zırhlısının Mecidiye Kışlasını kısmen tahrip ettiği, Kabatepe’den açılan ateşle bir müttefik uçağının düşürüldüğü, İntepe ve Kumkale’ye ateş açan müttefik donanmasına karşılık verildiği, Bükreş, Atina, Almanya, Lozan ve Selanik’ten müttefiklerin durum ve Çanakkale ile ilgili faaliyetleri hakkında alınan bilgiler” önemli yer tutuyor.

Belgelerde, 14-15 Mart 1915’te müttefik donanmasının Bolayır ve Tenger sırtlarını bombalamasına ilişkin ayrıntılar da görülüyor.

Belgeler arasında, 18 Mart 1915 günü öğleden önce Boğaz’a giren düşman donanmasının açtığı şiddetli ateşe tabyaların karşılık verdiği, saat 14.00’te ise Fransız Bouvet zırhlısının boğaz dahilinde batırıldığına dair Osmanlı Genelkurmay Başkanlığı İstihbarat Şubesi’nin günlük resmi tebliği de yer alıyor.

Arşiv kayıtlarında saklanan, “18 Mart günü öğleden önce saat 11.00 sıralarında düşmanın 13 büyük savaş gemisiyle birçok torpidodan oluşan filosunun Dardanos, Hamidiye ile Rumeli yakasındaki Mecidiye istihkamlarına şiddetle ateş açtığı, 8 saat süren muharebede şehre düşen mermilerin yangına neden olup, 150 evin yandığı, düşmanın 3 zırhlı savaş gemisi ile bir torpidosunun battığı, tabyalardaki hasarın ise hiç denecek kadar az olduğu” bilgilerini içeren Çanakkale Mutasarrıflığı belgesi de dikkat çekiyor.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, ayrıca Çanakkale Zaferine ilişkin, yurt içi ve yurt dışı tebrikler, 25 Nisan-31 Ağustos 1915 dönemi kara harekatıyla ilgili günlük savaş raporları, kara muharebelerinde başarı gösteren subay ve erlerin tayin, ödül ve terfileri, müttefik kara, deniz ve hava kuvvetlerinin uluslararası savaş hukukunu ihlal eden askeri hareketleri, Çanakkale’de savaşmış askerler ile muharebeleri izlemiş gazetecilerin yazdıkları rapor, mektup ve günlükler gibi çok sayıda tarihi belgeye ev sahipliği yapıyor.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

ÇANAKKALE (AA) – Türkiye’nin en büyük adası da olan 279 kilometrekare yüzölçüme sahip ilçe, kültürel varlıkları, doğal zenginlikleri, bozulmamış kıyı kesimiyle yurt içi ve yurt dışından yılın her döneminde turist çekiyor.

Ada son yıllarda rüzgar kalitesinden dolayı rüzgar sörfü ve kiteboard tutkunların çekim merkezi haline geldi. Özellikle Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya’dan gelen sporcular, rüzgarın keyfini çıkarıyor. Su sporlarına ilgi duyanlar da ilçedeki tesislerde aktivitelere katılabiliyor.

Deniz, kum, güneş üçlemesinin yanı sıra kültür turizminde de büyük paya sahip Gökçeada, Eski Bademli köyünde kurulan sağlık yaşam merkeziyle fazla kilolarından kurtulmak isteyen ve sağlıklı beslenmeyi yaşam tarzı edinenler için önemli bir alternatif olacak.

İki taş evde 7 odadan oluşacak bahçeli ve saunalı merkezde, iki büyük dinlenme odası, karşılama ve kayıt için lobi bulunuyor. Sağlıklı yaşam merkezinde tesis müdürü, doktor, diyetisyen ve hemşire ile iki resepsiyonist ve temizlik görevlilerinden oluşan 10 kişi çalışacak.

Merkezin genel koordinatörü uzman diyetisyen Başak Satar, AA muhabirine, Gökçeada’nın kendileri için organik yaşam ve doğal beslenme anlamlarını da taşıdığını söyledi.

Bu nedenle sağlıklı yaşam merkezinin adada açılmasına karar verdiklerini belirten Satar, şu bilgileri paylaştı:

“Proje için çok büyük bir emek harcandı. Gökçeada ve merkez konusunda nasıl bir yol izleyeceğimizin yol haritasını çok ince bir çizgide yaptık. Daha sonrasında buranın böyle bir merkez açısından en doğru yer olduğuna karar verdik. Gökçeada, bir ada olması sebebiyle kimyasallardan uzak, fabrikaların olmadığı, toksinlerden daha fazla arınabileceğimiz bir adres. Bir otel konseptinde hizmet verecek merkezimizde, sağlıklı yaşamı hedefliyoruz. İnsanların, ‘Sağlıklı beslenmek istiyorum ama bunu yapamıyorum’ diye bir düşüncesi vardır. Burada misafirlerimizi kendi evlerinde hissettirebilecek şekilde bir beslenme planı yapacağız.”

“Kan tahlilleri incelenecek”

Başak Satar, merkeze gelecek konukların ilk olarak sağlık haritalarının inceleneceğini dile getirdi.

Bunun, sağlıklı beslenme ve kilo verme konusunda çok önemli bir yol olduğuna işaret eden Satar, “Kan tahlilleri incelenecek, örneğin kronik rahatsızlıkları varsa onlar irdelenecek. Daha sonra da mevcut beslenme şekillerine göre bir düzen kuracağız.” dedi.

Satar, kurdukları sistemin, Türkiye’de de örnekleri olan detoks otelleri veya sadece bir beslenme planının uygulanacağı merkezler gibi olmayacağını aktardı.

Kişinin varsa hastalıklarına göre uygulanacak beslenme planı hazırlayacaklarını ifade eden Satar, “Kendileri için nasıl bir beslenme planı yaptığımızı anlatacağız. Bunların tümüne karar verdikten sonra belirli bir program çerçevesinde, belli günlerde belli zaman aralıklarında misafirlerimizi buraya alarak beslenme planlarını düzenleyeceğiz.” diye konuştu.

Gökçeada’nın bu konuda önemli bir cazibe merkezi olacağına inandıklarını kaydeden Satar, sağlıklı yaşamın yeni adresinin tüm bu güzellikleri içinde barındıran Gökçeada olabileceğini anlattı.

ÇANAKKALE (AA) – Tatillerini yurdun çeşitli bölgelerinde geçiren vatandaşların bir bölümü, bayramın üçüncü günü dönüş için yola çıktı.

Çanakkale’deki feribot iskelelerinde sabah başlayan yoğunluk öğleden sonra arttı. İl merkezi, Eceabat, Kilitbahir, Lapseki ve Gelibolu’daki iskeleleri kullananlar zaman zaman uzun araç kuyrukları oluşturdu.

İl merkezinden Eceabat ve Kilitbahir iskelelerine ulaşmak isteyen tatilciler, Kayserili Ahmetpaşa ve Balıkesir caddelerinde sıraya alınıyor. Sürücüler zaman zaman 2 kilometreye ulaşan kuyruk boyunca trafik polisleri ve özel güvenlik görevlileri tarafından iskelelere yönlendiriliyor.

Çanakkale Boğazı ile adalar hattındaki deniz ulaşımını sağlayan GESTAŞ AŞ, vatandaşların mağdur olmaması için arabalı vapur seferlerini tarifeye bağlı kalmadan yapıyor. Bayram tatili süresince Gökçeada-Kabatepe hattında 3, Gelibolu-Lapseki ve Çanakkale-Eceabat güzergahlarında yedişer, Geyikli-Bozcaada ve Gelibolu-Çardak hatlarında ise ikişer olmak üzere 21 gemiyle hizmet veriliyor.

Muhabir: Burak Akay