Cengiz Aytmatov doğumunun 92’nci yılında Keçiören’de anıldı

ANKARA (AA) – Keçiören Belediye Başkanı Turgut Altınok, "Türk edebiyatının sönmeyen ışığı olan Cengiz Aytmatov insanlık var olduğu sürece yaşamaya devam edecektir. Onun, eserleriyle oluşturduğu okyanustan bütün insanlık faydalanacak." ifadelerini kullandı.

Keçiören Belediyesi'nden yapılan açıklamaya göre, Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’un doğumunun 92’nci yıldönümü münasebetiyle Keçiören'de anma etkinliği düzenlendi.

Açıklamada etkinlikte katılımcılara hitaben yaptığı konuşmaya yer verilen Altınok, "Türk edebiyatının sönmeyen ışığı olan Cengiz Aytmatov insanlık var olduğu sürece yaşamaya devam edecektir. Onun, eserleriyle oluşturduğu okyanustan bütün insanlık faydalanacak. Onu dünyaya getiren anadan ve babadan, onu yetiştiren hocalarından Allah razı olsun." ifadelerini kullandı.

Altınok, Aytmatov'a ilişkin, "Daha çok Selvi Boylum Al Yazmalım eseriyle bilinen Aytmatov birçok esere sahiptir. Çok güzel sözleri de vardır. Yürek sözlerinin ve medeniyet sözlerinin de sahibidir. Bir sözünde diyor ki 'Adam olmak ve adam kalmak'. İnsanlık bunu başarsa birçok problemi de çözmüş olur. Aytmatov gönüllerde yaşamaya devam edecek. Ölen canlar değil tenlerdir." değerlendirmesinde bulundu.

– "Turan coğrafyasını insanlığa anlatmıştır"

Aytmatov tarafından kaleme alınan her bir eserin dünya çapında birer değer olduğunu hatırlatan Altınok, şunları kaydetti:

"Bugün bir ışığın, bir yıldızın, bir güneşin doğum gününü kutluyoruz. Bu ışık Cengiz Aytmatov’dur. Eserleri 176 dile çevriliyor. 176 ülke, 176 millet Cengiz Aytmatov’u okuyor. Hem Türk dünyasına, hem Rus edebiyatına hem de Kırgız edebiyatına doğan bir ışıktır Aytmatov. Tanrı Dağları’ndan süzülüp gelen, Talas’ın Şeker Köyünde doğan bu değer, önemli iz bırakmış bir isimdir. Türk-İslam kültürünü ve Turan coğrafyasını insanlığa anlatmıştır."

Etkinlikte kürsüye gelen Kırgızistan'ın Ankara Büyükelçisi Kubaniçbek Ömüraliyev, Keçiören’de ismi yaşatılan Cengiz Aytmatov’un yaşadığı dönemde ele aldığı eserlerin dönemin sosyal problemlerini gündeme taşıdığını, bu problemlerin günümüzde de devam ettiğini bildirdi.

Keçiören’de ‘Kırgız Yazar Cengiz Aytmatov Parkı’nda düzenlenen doğum günü etkinliğine Keçiören Belediye Başkanı Turgut Altınok, Keçiören Kaymakamı Uğur Bulut, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Yalçın Topçu, Büyük Birlik Partisi Genel Başkan Yardımcısı Ali Keser, Kırgızistan'ın Ankara Büyükelçisi Kubaniçbek Ömüraliyev, Moldova'ın Ankara Büyükelçisi Dmitri Croitor, Rusya'ın Ankara Büyükelçisi Aleksei Erkhov, Türkmenistan'ın Ankara Büyükelçisi İshankuli Amanlyev, Kırgızistan'ın Ankara Büyükelçiliği Müsteşarı Aybek Akaev, Kazakistan'ın Ankara Büyükelçi Müsteşarı Aidos Kydyrma, Kırgızistan Fahri Konsolosu Mustafa Kurt, Tacikistan'ın Ankara Büyükelçisi Mahmodali Rojabiyan, Belarus'un Ankara Büyükelçisi Viltor Rybak, Kalecik Belediye Başkanı Duhan Kalkan, Keçiören Müftüsü Mehmet Şahin ve Keçiören İlçe Milli Eğitim Müdürü Ayhan Işık katıldı.

Programın sonunda dualar eşliğinde Cengiz Aytmatov büstüne karanfil bırakıldı.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

BİŞKEK (AA) – 176 dile çevrilen ve 128 ülkede yayımlanan eserleriyle halkını dünyaya tanıtan Kırgız yazar, devlet adamı, diplomat, gazeteci, büyük düşünür ve Türk dünyasının ortak değeri Cengiz Aytmatov, vefatının 13’üncü yılında yad ediliyor.

“Sovyetler Birliği’nin son yazarı” olarak da benimsenen dünyaca ünlü Kırgız yazar Aytmatov, devlet adamı Törekul Aytmatov ile Tatar asıllı tiyatro sanatçısı ve öğretmen Nagima Aytmatov’un çocuğu olarak 12 Aralık 1928’de dünyaya geldi.

Kırgızistan’ın kuzeyindeki Talas bölgesinin Şeker köyünde doğan yazar, eğitim hayatına 1935’te Rusçayı da öğrendiği Moskova’daki bir Sovyet okulunda başladı.

Aytmatov, babasının 1937’de tutuklanması ve bir yıl sonra kurşuna dizilmesiyle, bilge bir kadın olan babaannesi Ayıkman Hanım tarafından Manas Destanı’ndan hikayeler anlatılarak büyütüldü.

Eğitimine, 1938’de taşındıkları Kirovskoye’deki Rus yatılı bölge okulunda devam eden yazar, ailesinin geçim sıkıntısı nedeniyle küçük yaşta çalışmak zorunda kaldı.

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra 1946’da ailesiyle Cambul’a (Kazakistan’ın Taraz şehri) taşınan ve burada Veteriner Teknik Okuluna giren Aytmatov, bu okuldan birincilikle, 1948’de girdiği Frunze Tarım Enstitüsünden 1953’te onur derecesiyle mezun oldu.

Kırgızistan’ın folklorik hikayelerini modern edebiyatla harmanlayan yazar, 1952’de gazetelerde hem Rusça hem de Kırgızca başarılı yazılar yazdı ve eserleriyle 1957’de Sovyet Yazarlar Birliğine kabul edildi.

Aytmatov, 1958’de kaleme aldığı “Cemile” adlı eserinin Fransız şair Louis Aragon tarafından Fransızcaya çevrilmesiyle daha çok tanındı. Edebi Kırgızistan dergisinde editörlük görevini üstlenen Aytmatov, “Pravda” gazetesinin Kırgızistan’daki muhabiri olarak çalıştı.

Aytmatov’un “İlk Öğretmen (1962)”, “Ana Alan (1963)” ve Lenin Ödülü’nü aldığı “Dağlar ve Bozkır Masalları (1963)” adlı eserleri yayımlandı. Çalışmalarıyla 1963’te Lenin Ödülü’ne layık görülen yazar, “Gün Olur Asra Bedel” adlı ilk romanını 1980’de yazdı.

Siyasi hayatın da içinde olan yazar, 1966-1989’da Sovyetler Birliği parlamentosunda milletvekili olarak görev yaptı.

Sovyet Birliği’nin eski Devlet Başkanı ve son lideri Mihail Gorbaçov’un danışmanlığını yapan beş kişiden biri olan Aytmatov, 1996’da Kırgızistan’ın kurucu Cumhurbaşkanı Askar Akayev tarafından “kültür elçisi” sıfatıyla Kırgızistan’ın UNESCO temsilciliğine tayin edildi.

Aytmatov, Mart 2008’e kadar Kırgızistan’ın Fransa, Belçika, Lüksemburg ve Hollanda büyükelçiliği görevlerinde bulundu.

Türkiye’nin Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te 1995’te kurduğu Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesinin kampüsünün yanı sıra Bişkek’teki hükümet caddesinin bir bölümü Aytmatov ismini taşıyor.

Eserleri 176 dile çevrilen ve 128 ülkede yayımlanan ünlü edebiyatçı, 1985’te Hindistan Javaharlal Nehru Ödülü, 1988’de Japonya Doğu Felsefesi Enstitüsü Akademi Ödülü, 1994’te Avusturya Avrupa Edebiyatı Devlet Ödülü, 1998’de Friedrich Rueckert Ödülü ile 2004’te Alexender Men ve Leo Kopelev Ödülü’nün de aralarında bulunduğu çok sayıda ödüle layık görüldü.

Türkiye’de “Selvi Boylum Al Yazmalım” adlı romanıyla tanınan Aytmatov’un eserleri arasında Zorlu Geçit, Yüz Yüze, Cemile, İlk Öğretmenim, Dağlar ve Bozkır Masalları, Elveda Gülsarı, Beyaz Gemi, Selvi Boylum Al Yazmalım, Fuji Dağı’nın Tepesi, Gün Olur Asra Bedel, Darağacı-Dişi Kurdun Rüyaları, Kızıl Elma, İlk Turnalar bulunuyor.

Yazar, 2008’de Rus televizyon kanalının belgesel çekimleri için gittiği Tataristan’ın başkenti Kazan’da ani böbrek rahatsızlığı geçirirken, tedavi için götürüldüğü Almanya’da 10 Haziran 2008’de 79 yaşındayken hayatını kaybetti.

Aytmatov, babasının mezarının bulunduğu Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’e 25 kilometre mesafede Tanrı Dağı eteklerindeki Taş Döbö köyü yakınlarında yer alan Ata-Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi’nde 14 Haziran’da defnedildi.

Yazarın eşi Maria Aytmatova da 4 Nisan 2021’de Bişkek’te tedavi gördüğü hastanede yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle 79 yaşında vefat etti ve Ala-Arça Devlet Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Dünya literatürüne “mankurt” kavramını kazandırdı

Aytmatov, “mankurt” kavramını 1980’de kaleme aldığı “Gün Olur Asra Bedel” romanında tarihine küsen, geçmişini unutan, ailesine, mensup olduğu milletine, öz değerlerine yabancılaşan ve gayesi olmayan insanların mensup oldukları milletleri uyarmak için kullandı.

Toplumuna yabancılaşma olarak da kullanılan “mankurt” kavramı, dünyada benimsendi.

Azerbaycanlı tiyatro oyuncuları da Kırgız yönetmenlerin yazdığı “Mankurt” oyununu Bişkek’te 12 Kasım 2018’de düzenlenen “Aytmatov ve tiyatro” adlı tiyatro festivalinde sahneledi.

Aytmatov’un girişimiyle Uluslararası Issık Göl Forumu kuruldu

Uluslararası Issık Göl Forumu, Aytmatov’un girişimiyle Sovyetler Birliği döneminde entelektüelleri bir araya getirmek amacıyla oluşturuldu.

Issık Göl Forumu’nun ilk toplantısı 1986 yılının Ekim ayında yazarın seçtiği dostlarını Sovyetler Birliği’nin başkenti Moskova’ya davetiyle yapıldı.

Moskova görüşmelerinden sonra, eski adı Frunze olan Bişkek’te toplantılara devam edildi, ardından Kırgızistan’ın tatil merkezi Issık Gölü kıyısında bir araya gelindi.

Bu toplantının katılımcıları arasında Amerikalı yazarlar Arthur Miller, James Baldwin, Alvin Toffler, İngiliz yazar ve oyuncu Peter Ustinov, Fransız yazar Claude Simon, Habeşli ressam Afewerk Tekle, UNESCO temsilcisi Federico Mayor, İtalyan bilim adamı Augusto Forti, Türkiye’den Yaşar Kemal ile Zülfü Livaneli de yer aldı.

2. Issık Göl Forumu 1997 yılının Temmuz ayında Kırgızistan’ın Başkenti Bişkek’te toplandı. Bu zirvede ise dünya siyasetine yön veren isimlerin yanı sıra dönemin Türkiye Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel de yer aldı. Toplantıda Zülfü Livaneli hem konuşma yaptı hem de 2. oturumu yönetti.

TÜRKSOY tarafından Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’un doğumunun 90’ıncı yılı dolayısıyla “Anma Yılı” ilan edilen 2018’de 25 ülkeden 155 entelektüelin iştirak ettiği Issık Göl Forumu’nun üçüncüsü yapıldı.

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki toplantıda Issık Göl Forumu’nun adının “Cengiz Aytmatov Uluslararası Issık Göl Forumu” olarak değiştirilmesi kararlaştırıldı.

“Cengiz Aytmatov Uluslararası Issık Göl Forumu’nun 4’üncüsünün açılışı 13 Aralık 2020 yılında Bişkek’te, forumun kapanış töreni ise Ankara’da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un katılımıyla 9 Haziran 2021’de gerçekleştirildi.

Bişkek’teki mezarı başında anıldı

Aytmatov, ölümünün 13. yılında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki mezarı başında anıldı.

Ailesi, yakınları, Milli Bilimler Akademisi üyeleri, meslektaşları ve sevenleri Aytmatov’un Ata-Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi’ndeki kabrine çiçek bırakarak dua etti.

Yazarın kız kardeşi Roza Aytmatova, mezarı başında toplananlara teşekkür ederek, “Allah sizi korusun.”dedi.

Aytmatova, AA muhabirine yaptığı açıklamada, babası Törekul ve ağabeyi Cengiz’in mezarını her ziyaret ettiğinde kendileriyle ilgili eski anıların canlandığını söyledi.

BUDAPEŞTE (AA) – Aytmatov’un isminin verildiği parkta gerçekleştirilen etkinliğe resmi ziyaret kapsamında Macaristan’da bulunan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sooronbay Ceenbekov, Budapeşte Büyükşehir Belediye Başkanı Gergely Karacsony ve davetliler katıldı.

Ceenbekov, etkinlikte, Aytmatov’un dünyaca ünlü yazar, düşünür, devlet adamı, diplomat olduğunu ve eserlerinde tüm insanlığı ilgilendiren meseleleri konu aldığını söyledi.

Budapeşte’nin Avrupa’nın en güzel kentlerinden birisi olduğunu belirten Ceenbekov, Kırgızistan’ın gurur kaynağı olan Aytmatov’un adının Budapeşte’de yaşatılmasından memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Belediye Başkanı Karacsony ise Budapeşte Belediyesi olarak uluslararası ilişkilere önem verdiklerini, bu kapsamda Kırgızistan’ın başkenti Bişkek ile de iyi ilişkilere sahip olduklarını söyledi.

Aytmatov’un dünyaya mal olmuş bir düşünür olduğuna dikkati çeken Karacsony, hümanizm ve özgürlük talep eden kişilerin Aytmatov’u okuması gerektiğini sözlerine ekledi.

Cengiz Aytmatov, Talas eyaletinin Şeker köyünde 12 Aralık 1928 tarihinde dünyaya geldi. Eserleri 157 dile çevrilen Aytmatov, Mayıs 2008’de bir Rus televizyon kanalının belgesel çekimleri için gittiği Tataristan’ın başkenti Kazan’da rahatsızlandı ve tedavi için götürüldüğü Almanya’da 10 Haziran 2008’de vefat etti.