Dünya borsaları desteklerle 'nefes aldı'

ANKARA/WASHINGTON (AA) – Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının ekonomik etkilerine ilişkin endişeler sürerken, dünya borsaları; hükümetler ve merkez bankalarının aldığı tedbirlerle bu hafta pozitif bir seyir izledi.

Çin’de ortaya çıkan ve tüm dünyaya hızla yayılan Kovid-19 salgını, kısa sürede küresel piyasaları da negatif etkileyerek dünya borsalarının zor günler geçirmesine neden oldu.

Virüsün yarattığı belirsizliklerin etkisiyle sert düşüşlerin görüldüğü dünya borsalarında kayıplar yüzde 30’a yaklaşırken, bu kayıpların önüne geçebilmek için birçok tedbir alınmaya başlandı. Bu süreçte hükümetler ve merkez bankaları, virüsün günden güne daha da artan olumsuz etkilerini azaltmak için yeni önlem paketlerini hayata geçirdi.

Özellikle ABD Merkez Bankası’nın (Fed) “sınırsız” varlık alımı adımı ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından cuma günü onaylanan 2,2 trilyon dolarlık ekonomik teşvik paketi, bu hafta dünya borsalarında pozitif seyrin görülmesini sağladı.

Parasal genişleme adımı ve 2,2 trilyon dolarlık teşvik paketi

Kovid-19 salgınının ekonomik aktivite üzerinde yarattığı riskleri hafifletmek için bu ay içerisinde 2 kez faiz indirimine giden Fed, aynı zamanda 2008 küresel finansal kriz döneminde hayata geçirilen parasal genişlemeye yönelik uygulamaları da yeniden başlattı.

Küresel ölçekte dolar likiditesi sağlanmasını güvence altına almak için 14 merkez bankasıyla geçici swap hattı oluşturan Fed, en son aldığı önlem kapsamında da piyasaların sorunsuz şekilde işlemesi ve para politikasının etkili geçişkenliğinin sağlanması amacıyla hazine tahvili ve konut kredisine dayalı menkul kıymet alımı yapacağını duyurdu. Fed’in açıkladığı teşvikler küresel risk iştahında artışlara neden oldu.

Fed’in aldığı tedbirlerin yanı sıra hafta boyunca ABD Senatosu ile Temsilciler Meclisi’nde görüşmeleri süren ve cuma günü ABD Başkanı Donald Trump tarafından imzalanan 2,2 trilyon dolarlık ekonomik teşvik paketi de piyasalardaki olumlu seyirde etkili oldu.

ABD tarihinin en büyük ekonomik destek paketi olarak tanımlanan paketle, ekonomik zarara uğrayan küçük işletmeler ve gelir kaybı yaşayan Amerikan vatandaşlarına kredi imkanı ve doğrudan ödeme yapılması öngörüldü.

Bu kapsamda, belli bir gelirin altında kalan vatandaşlara bir defaya mahsus 1.200 dolarlık nakit yardımı yapılması, küçük ve orta ölçekli işletmelere 377 milyar dolarlık teşvik fonu dağıtılması ve büyük ölçekli firmalara işçi çıkarmamaları, çalışanların özlük haklarında geriye gitmemeleri veya üretimlerini başka ülkelere kaydırmamaları için 500 milyar dolarlık kaynak sağlanması planlandı.

Fed’in adımları ve teşvik paketiyle borsa ralli yaptı

Fed’in adımları ve ekonomik teşvik paketiyle ABD borsalarında bu hafta 1933 yılından bu yana en hızlı günlük yükselişler görüldü.

Hafta boyu pozitif bir seyir izleyen Dow Jones endeksi, yüzde 12,84, S&P 500 endeksi yüzde 11,57 ve Nasdaq endeksi yüzde 9,05 değer kazandı.

Söz konusu borsaların yılbaşından bu yana gösterdikleri performansa bakıldığında ise Dow Jones endeksinin yüzde 24,18, S&P 500 endeksinin yüzde 20,40 ve Nasdaq endeksinin de yüzde 16,39 değer kaybettiği görüldü.

Analistler, Dow Jones endeksinin, ABD Başkanı Trump’ın göreve geldiği günden bu yana sağladığı kazancı Kovid-19 krizinde kaybettiğini belirtti. Trump görevini devralmadan önce, 19 Ocak 2017’de 19.732,4 puanla kapanan Dow Jones endeksi, 23 Mart’ta 18.213,65 puana kadar düştü.

Artan risk iştahı Avrupa’da etkisini gösterdi

Virüsün etkisiyle zor günler geçiren Avrupa kıtasında da hükümetler ve merkez bankaları önemli tedbirler aldı. Özellikle vaka ve ölüm sayısındaki artışlarla kötü günler geçiren Avrupa’da borsalarda sert satışlar görüldü.

Bu olumsuzluklara karşın Fed’in attığı adımların küresel piyasalarda yarattığı iyimserlik, Avrupa borsalarında da bu hafta yükselişlere sebep oldu.

Kıtanın virüsten dolayı en zor durumda ülkesi olan İtalya’da MIB 30 endeksi, bu hafta risk iştahının artmasıyla yüzde 6,93 değer kazandı. Dünyanın en büyük ekonomilerinden biri olarak gösterilen Almanya’da DAX 30 endeksi, bu dönemde yüzde 7,88 yükseliş kaydetti.

Bu yılın başlarında Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılan İngiltere’de virüs kabinede de görülmeye başladı. Bu haberlerin olumsuz etkisiyle İngiltere’de FTSE 100 endeksinde haftanın son işlem günü sert satışlar görüldü. Bu sert satışlara karşın endeks, haftayı yüzde 6,16 değer kazancıyla tamamlamayı başardı.

Avrupa borsalarının yılbaşından bu yana olan performansına bakıldığında ise İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 28,43, Almanya’da DAX 30 endeksi yüzde 27,30, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 26,94 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 27,21 değer kaybederek yatırımcılarını üzdü.

Asya da en iyi performans Japonya’dan

Küresel piyasalarda artan risk iştahı kendini Japonya borsasında da gösterdi. Bu hafta Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 17,14, Hong Kong’da Hang Seng endeksi de yüzde 2,98 değer kazandı.

Virüsün ilk çıktığı yer olan Çin’de Şanghay bileşik endeksi bu dönemde yüzde 0,97 yükselirken, Hindistan’da Sensex endeksi yüzde 0,34 değer kaybetti.

Bu borsaların yılbaşından bu yana performanslarına bakıldığında ise Hindistan’da Sensex endeksi yüzde 27,73, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 18,04, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 16,69 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 9,11 değer kaybetti.

BIST 100 endeksi, yüzde 2,71 yükseldi

Türkiye’de ilk vakanın görüldüğü 11 Mart’tan önce 101.000 seviyelerinde olan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, virüsün yarattığı belirsizliklerin etkisiyle gerilemeye başladı.

Bu süreçte 82.000 sınırını test eden BIST 100 endeksi, yurt içinde ve dışında alınan önlemlerin etkisiyle kayıplarının bir kısmını telafi etti. Bu hafta karışık bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, haftayı yüzde 2,71 değer kazancıyla tamamladı. Endeks, yılbaşından bu yana ise yüzde 22,98 değer kaybetti.

Muhabir: Erhan Cihan Ünal,Dilara Zengin

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

ANKARA (AA) – Türkiye’de üniversite sıralamaları yapan kuruluş olan ODTÜ URAP Laboratuvarı Koordinatörü Prof. Dr. Ural Akbulut ile dünyanın önde gelen hakemli bilimsel tıp dergilerinden The Lancet’te, Türkiye’nin Sinovac aşısına ilişkin Faz-3 çalışmasının sonuçlarını dünyaya duyuran makalenin koordinatör yazarı Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Akova, konuya ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Ural Akbulut, Kovid-19 salgını nedeniyle, bazı bilimsel dergiler ile Oxford Yayıncılık ve Avrupa Üniversiteler Birliği gibi 160 saygın kuruluşun, 31 Ocak 2020’de yazılı bir basın açıklaması yaparak, Kovid-19 konusunda dergilere ulaşan makalelerin hakem incelemesine göndermeden önce dergilerin internet sayfalarında yayımlanmasının yararlı olacağını açıkladığını ve bu önerinin saygın bilimsel dergilerin çoğu tarafından uygulamaya konulduğunu belirtti.

Saygın bilimsel dergilerin, kendilerine sunulan makaleleri bilim insanlarından oluşan hakemlerin olumlu görüşlerini aldıktan sonra yayımladığına dikkati çeken Akbulut, bu nedenle makalelerin basılmasının genellikle bir yıl, bazen daha uzun zaman aldığını söyledi.

Kovid-19 salgını ortaya çıktıktan sonra aşı, ilaç ve virüs gibi, salgınla ilgili çeşitli konularda 10 binlerce makalenin bilimsel dergilere sunulduğunu aktaran Akbulut, şöyle konuştu:

“Salgının ilk 10 ayında dergilere Kovid-19 ile ilgili 125 bin makale gönderildi. Makale sayısı 1 Ağustos 2021’de 210 bin 183’e ulaştı. Kısa sürede sadece bir konuda bu kadar çok sayıda makale yazılması bilim dünyasında ilk kez gerçekleşti. Bu makalelerin hakemlere gönderilip görüş alınması çok zaman alacağı ve sürmekte olan salgına hızla önlem alınıp çözüm bulunabilmesi için Kovid-19 makalelerine ayrıcalık tanıdı. Yayın kuruluşları Kovid-19 makalelerini kısa süren bir ön incelemenin ardından ‘preprint’ (ön baskı) adı altında internet sayfalarında yayımlıyorlar. Burada amaç, salgının önlenmesine yardımcı olabilecek verilerin bilimsel çevreye ve topluma kısa sürede duyurulması. Bilim insanları, bu makaleler hakkındaki olumlu ve olumsuz görüşlerini ilgili web sayfasına ekleyebiliyor.”

Bu yöntemle bilimsel olarak doğruluğu ve salgını önlemeye yardımcı olacağı anlaşılan makalelerdeki verilerin kısa sürede tüm dünyada bilim insanlarına ışık tuttuğunu dile getiren Akbulut, bilimsel açıdan güvenilir olmayan, verilerinin hatalı olduğu anlaşılan veya önerilen yöntemlerin zararlı olabileceği belirlenen makalelerin ise web sitelerinden çıkartıldığını aktardı.

Böylece, bilim insanlarının yanlış bilgiler nedeniyle zaman kaybetmesinin önlenmeye çalışıldığını ifade eden Akbulut, bu yöntemle dergilerin internet sayfalarında hakem incelemesi olmadan yayımlanan Kovid-19 makalelerinin bazılarının çok ilgi çektiğini, binlerce atıf alabildiğini anlattı.

Bazı makaleler negatif atıf alıyor

Hakem aşamasından geçmedikleri için bazı Kovid-19 makalelerindeki verilerin ve sonuçların güvenilmez olduğunu fark eden bilim insanlarının, “negatif atıf” da yaptığını belirten Akbulut, şöyle devam etti:

“Bu tür negatif atıf alan çok sayıda makale, yayıncı kuruluşlarca sayfadan kaldırılıyor veya makale yazarları tarafından geri çekiliyor. Bu tür tartışmalı makaleler nedeniyle, bazı ülkelerde Kovid-19 hastalarına yararsız ve tehlikeli olduğu kanıtlanan ilaçların verilmeye devam edildiği rapor ediliyor. Kovid-19 ile ilgili çok sayıda makalenin hakem incelemesi olmadan kısa sürede internet sayfalarında yayımlanması faydalı bilgilerin sağlıkçılara ulaşmasını hızlandırmaktadır. Ancak hatalı verilere dayanan makalelerin salgının önlenmesini yavaşlatma tehlikesi bulunmaktadır.”

Ural Akbulut, bilimsel dergilerin hakem incelemesinden geçmeden internet sayfalarında yayımladıkları makaleleri hakemlere gönderip, olumlu görüş alanları cilt ve sayfa numaralarıyla yayımlayacaklarını kaydetti.

“Akademik yükseltmelerde hakemsiz yayımlanmış makaleler dikkate alınmamalı”

Akbulut, URAP’ın her yıl üniversite sıralaması yapan kuruluşlardan biri olduğunu hatırlatarak, geçen yıl hakemsiz ve sadece internet sitelerinde yayımlanan makalelerle ilgili aldıkları yeni kararı da açıkladı.

Prof. Dr. Ural Akbulut, şunları kaydetti:

“Hakem incelemesinden geçmeyen ve aralarında çok sayıda hatalı veriye dayalı Kovid-19 makalesi, binlerce atıf alabildiği için bu makaleler üniversite sıralamalarının güvenirliğini sarsacaktır. Bu tür makalelerin önemli bir bölümü hakemlerce reddedilince, bu yıl üniversite sıralamalarında çok üst sıralara çıkan bazı üniversiteler önümüzdeki yıl alt sıralara düşecektir. Bu nedenle URAP sıralamalarında bu yıl, 2020 yılında sadece internet sitesinde yayımlanmış ve hakem kontrolü olmayan Kovid-19 makaleleri değerlendirme dışında tutulmuştur. Bu makalelerden, hakemlerden olumlu görüş alıp normal şekilde yayımlananlar, önümüzdeki yıldan itibaren sıralamalarda değerlendirmeye alınacaktır. Öte yandan, hakemsiz makaleler çok sayıda atıf da alabiliyor. Bu nedenle üniversite yönetimlerinin, öğretim üyesi atama ve yükseltme kriterlerinde, sayı ve cilt numarası olmayan, web sitelerinde sadece malumat olması için hakemsiz yayımlanmış dergilerdeki makaleleri dikkate almamaları gerekir.”

Türkiye’nin makalesi, 5 farklı hakem sürecinden geçirildi

The Lancet’te yayımlanan Türkiye’nin Sinovac aşısına ilişkin Faz-3 çalışmasının sonuçlarını dünyaya duyuran makalenin koordinatör yazarı Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Akova ise bu yıl mayıs ayında gönderdikleri makalelerinin, temmuz ayında basıldığını ve 5 farklı hakem kontrolünden geçtiğini bildirdi.

Normal koşullarda bir makalenin basılma süresinin 4-5 ayı geçebildiğini dile getiren Akova, “Kovid-19 salgını, bilgi paylaşımını acilen gerektiren bir durum yarattı. Bazı tıp dergileri, bu durumu hızlandırmak için yayın öncesi web siteleri adını verdikleri sayfalarda makaleleri yayımlamaya başladılar. Bu makaleler, bu sayfalarda yayımlanmadan önce sadece şekilsel olarak bakılıyor ve hakem kontrolünden geçirilmiyor. Aslında hakemden geçmeyen bu makalelerin, bilimsel olarak içerikleri ve nitelikleri de belli değil.” diye konuştu.

Yayın öncesi internet sitelerinde yayımlanan ve yeterli niteliğe sahip makalelerin hızlı şekilde hakem kontrolünden geçtikten sonra dergide basıldığını anlatan Akova, bu konudaki bir istatistiği kaynak göstererek, “Mayıs 2021 tarihine kadar hakemli dergilerdeki Kovid-19 ile ilişkili makalelerin sadece yüzde 5’i önceden preprint (ön baskı) olarak yayımlanmış.” bilgisini aktardı.

Ön baskıya, çok önemli bilimsel dergilerde yayımlanacak önemli makalelerin yanı sıra bilimsel olarak çok değeri olmayan bilimsel içeriklerin de alınabildiğine dikkati çeken Akova, “Bu nedenle bilimsel anlamda bir verinin doğru olduğunun kanıtlanabilmesi için ancak hakem eleştirisinden geçmesi gerekir ve ciddi bir dergide yayımlandıktan sonra bilimsel kanıt olarak kabul edilebilir. Bazı veri tabanlarında, hakem eleştirisinden geçmeyen bazı makaleler de taranır hale geldi.” dedi.

Sinovac ile ilgili Brezilya’nın hakemsiz yayını bir şekilde yayıldı

Akova, bu duruma örnek gösterirken, hakemli dergide yayımladıkları ve Sinovac aşısına ilişkin ilk Faz-3 araştırmasının sonuçlarının bir benzerinin Brezilya’da yapıldığını belirterek, şunları kaydetti:

“Brezilyalıların bu çalışmaları, bizden önce bir internet sitesinde yer aldı ancak o çalışma hiç bir zaman bir dergide yayımlanmadı. Ancak Sinovac ile ilgili bu çalışmalara çok sayıda atıf aldı. O makalede aşının etkinliği yüzde 50 gösterilmişti. Bu durumu bilmeyen çoğu kişi ise ‘Çin aşısı yüzde 50 etkili’ diye o makaleyi örnek gösterdi. Halbuki o makale bir hakem eleştirisinden bile geçmedi. Makalemizin yayımlandığı The Lancet ise dünyanın bu konudaki en önemli ikinci yayınevi, buradaki makalemizde Sinovac aşısının etkinlik oranını yüzde 83 gösterdik. Hala bu aşıyla ilgili hakemli bir dergide yayımlanmış başka bir Faz-3 çalışması yok. Bazen internet sitelerindeki bu hakemsiz yayınlar, böyle çelişkiler de yaratabiliyor, insanlar duymak istediklerini orada duyunca hakemsiz şekilde yayımlanan bir makaleye bile bir şekilde itibar edebiliyor.”

ANKARA (AA) – Yeni sanat sezonunda zengin bir repertuvarla sanatseverlerin karşına çıkmaya hazırlanan Ankara Devlet Opera ve Balesi (ADOB), ünlü opera “Saraydan Kız Kaçırma”nın kısaltılmış versiyonunu, 2 Ekim’de izleyiciyle buluşturacak.

Doğumundan ölümüne kadar geçen süreçte insanın iyi ve kötü davranış biçimlerinin ve üzerine çöken büyük bir felaket karşısında bile aymazlığını sürdürmesinin ele alındığı “C-19” balesi, 9 Ekim’de prömiyer yapacak.

Bu sezon birçok farklı konsepte konseri izleyicinin beğenisine sunacak ADOB, Gala Konseri’ni ise 13 Ekim’de CSO Ada Ankara Ana Salon’da verecek.

ADOB Sanat Yönetmeni ve Müdürü Feryal Türkoğlu, yeni sanat sezonuna ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, 20 aylık bir salgın sürecinden sonra sanatseverlerle kapalı salonlarda buluşmaya başlamanın heyecanını yaşadıklarını söyledi.

Sahnede olmayı ve seyircinin alkışlarını duymayı çok özlediklerini dile getiren Türkoğlu, Kovid-19 önlemlerine uyarak yeni sanat sezonunu yürüteceklerini belirtti.

Seyircilerden aşı kartı ya da en az 48 saat önce yapılmış negatif sonuçlu PCR testi isteyeceklerini, salonda bir boş bir dolu koltuk şekilde oturumu sağlayacaklarını, salonun dezenfekte edileceğini anlatan Türkoğlu, “Seyircilerimiz gönül rahatlığıyla salonlarımıza gelebilirler. Ben hiç şüphe duymuyorum, buradaki ortam evlerinden farklı olmayacak.” dedi.

“Hem sağlığımızdan hem sanatımızdan ödün vermeden ortada buluşmaya çalışıyoruz”

Türkoğlu, sanatseverlerin yanı sıra sanatçılar için de önlemler aldıklarını vurgulayarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Çalışma odalarımızda piyanoyla sanatçının arasına kalın naylon perdeler yaptırdık. Çalışma anında herhangi bir virüs yayılımını önlemek için onları çekiyoruz. Bütün provalarımızı sahnede yapıyoruz. Çalışma salonlarımıza henüz sanatçılarımızı sokmadık. Provalarda genellikle koroyu seyirci kısmına, solistleri yan tarafa orkestrayı da sahneye yerleştiriyoruz. 1,5 metre sosyal mesafeye riayet ediyoruz.”

Feryal Türkoğlu, provaları henüz kostümlü yapmadıklarını, tedbirli davrandıklarını belirterek, sosyal mesafeyi koruma adına kadrosu daha dar eserleri seçtiklerini, orkestra çukurunu kullanmadıklarını, orkestra üyelerini sahnenin arkasına yerleştirdiklerini anlattı.

“Hem sağlığımızdan hem sanatımızdan fazla ödün vermeden ortada buluşmaya çalışıyoruz.” diyen Türkoğlu, balede orkestrayı çukura indirmeden sahneyi kullanmanın mümkün olmadığını, bu nedenle bale eserlerini bant eşliğinde sergilediklerini dile getirdi.

“Bol bol konser yapacağız”

ADOB Sanat Yönetmeni ve Müdürü Feryal Türkoğlu, Kovid-19 salgını öncesi hazırlanan ve sahneye çıkarmak üzere oldukları eserleri, salgın nedeniyle ertelemek zorunda kaldıklarını belirterek, yeni sanat sezonunda bunları seyirciyle buluşturacaklarını ifade etti.

Maskeli Balo, Tosca, C-19, Midas’ın Kulakları’nın yeni eserler arasında yer aldığını dile getiren Feryal Türkoğlu, şöyle konuştu:

“Ayrıca sahne üzerinde bol bol konser yapacağız, orkestralı, piyanolu. Hatta belki bazı eserlerimizi konsertan şeklinde yapmaya çalışacağız. Sahne üzerinde küçük gruplarımız var, kuartetlerimiz var. Onlarla baleyi birleştirerek bir tango akşamı yapıyoruz. Ben de eserin içinde tango söylüyorum. Bir A planı bir de B planı yaparak programlarımızı yürütmeye çalışıyoruz. Bu çok da kolay olmuyor. Ama yeter ki sanatımız ve bizler sağlıkla devam edelim, gerisi önemli değil.”



Koronavirüs Haber Indeksi


Rusya Koronavirüs  | Hindistan Koronavirüs | İngiltere Koronavirüs | Almanya Koronavirüs | Fransa Koronavirüs | İtalya KoronavirüsKoronavirüs AşısıKoronavirüs TedbirleriSokağa Çıkma KısıtlamasıSağlık Bakanı AşıBrezilya KoronavirüsBioNTechSputnik-VYerli Aşıİran KoronavirüsABD KoronavirüsKoronavirüsü YenenJaponya KoronavirüsEsnaf Koronavirüs Haberleri