Ekonomistler enflasyon verilerini değerlendirdi

İSTANBUL (AA) – Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta yıllık yüzde 19,25 artış kaydetti. Endeksteki artış aylık bazda ise yüzde 1,12 düzeyinde gerçekleşti.

AA Finans’ın gerçekleştirdiği ankete katılan ekonomistler, ağustos ayında enflasyonun yüzde 0,72 artmasını bekliyordu. Ekonomistlerin ağustos ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına (yüzde 0,72) göre bir önceki ay yüzde 18,95 olan yıllık enflasyonun yüzde 18,78’e gerileyeceği hesaplanıyordu.

Beklentilerin üzerinde gelen enflasyon verilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, 2003 yılı bazlı TÜFE’nin ağustos ayları tarihsel ortalamasının yüzde 0,41 düzeyinde bulunduğunu, bu yıl için baz etkisinin lehte olduğuna işaret ettiğini, ancak verinin beklentilerin üzerinde geldiğini söyledi.

Enflasyonun geçen yıla göre yükselmesinde gıda ve gıda dışı gruplardan ev eşyası ve lokanta-otellerde görülen fiyat artışlarının etkili olduğunu aktaran Bürümcekçi, kura hassas gruplarda ise görünümün olumlu olduğunu ifade etti.

Bürümcekçi, mobilya ve ÖTV indirimi nedeniyle araç satın alımı ve görsel-işitsel sistemler gibi gruplarda enflasyonun geçen yılın altında kaldığına işaret ederek, “Geçen ay enerji grubunda yüzde 0,6 artışla önceki yılın yüzde 1,3 fiyat artışının altında bir gelişme izlendi. Giyim fiyatları mevsimlik değişiminin, yüzde 3,1 azalışla geçen yılın yüzde 2,1 azalışının üzerinde olması da yıllık enflasyonu aşağı çekti. Böylece, yıllık TÜFE önceki ayki yüzde 18,95 seviyesinden yüzde 19,25’e yükseliş gösterdi. Bu ise Nisan 2019’dan beri görülen en yüksek enflasyona işaret etti.” diye konuştu.

“Enflasyon önümüzdeki iki aylık dönemde yüksek seyrini koruyacak”

Haluk Bürümcekçi, gıda enflasyonunu hem işlenmemiş hem de işlenmiş gıdanın yukarı çektiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Kısa vadede, tedarik zincirlerindeki aksamanın arz üzerine getirdiği kısıtlamalarla küresel çapta petrol ve emtia fiyatlarının yüksekliğini korumasının olumsuz yansımaları görülmeye devam etmektedir. Buna ek olarak, ekonomik aktivite ve iç talebin 3. çeyrekte de gücünü koruması üretici fiyatlarında gözlenen artışın tüketiciye daha fazla yansıtılması olasılığını artırmaktadır. Buna karşılık, kur sepetinin son iki ayda yüzde 5’in üzerinde gerilemesi ve yıllık değişiminin yüzde 13 civarına inmesi, bu faktörün çekirdek enflasyon üzerinde aşağı yönlü etkide bulunabileceğini göstermektedir. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) son yatırımcı toplantısında belirttiği üzere eylül sonuna kadar uzatılan hizmet sektörlerindeki KDV indiriminin tekrar uzatılması yönünde bir eğilim olursa buradan gelebilecek 0,5-1,0 puan arası yukarı yönlü etki de gözlenmeyebilir. Dolayısıyla, TL’de ani değer kaybının gözlenmediği durumda bile enflasyonun önümüzdeki iki aylık dönemde yüksek seyrini koruyacağını, düşüşün ise ancak son iki ayda görülebileceğini düşünüyoruz. Enflasyonda yılın en iyi ihtimalle yüzde 17-18 aralığında bitirmesi beklenebilir.”

TCMB’nin eylül ayı Para Politikası Kurulu toplantısında değişiklik yapmayacağını öngören Bürümcekçi, ancak para politikası duruşuna ilişkin mesaj cümleleri değişirse faizlerde indirim beklentisinin sonraki toplantılar için güçlenebileceğini sözlerine ekledi.

“Gelişmeler, enflasyonda yukarı yönlü hareketin devamına işaret ediyor”

Ahlatçı Yatırım Menkul Değerler Araştırma Müdürü Barış Ürkün de eylül ayı enflasyonunda geçen seneden baz etkisi ve TL’nin dolar karşısındaki kazanımı ile bir geri çekilme ihtimalinden bahsedildiğini, ancak kendisinin gıda ve emtia fiyatlarındaki yükseliş, maliyet unsurları ve devam eden salgının olumsuz etkisi gibi nedenlerle beklentilerin üzerinde bir rakam öngördüğünü söyledi.

Gıda fiyatlarında uzun bir süredir yükseliş yaşandığına dikkati çeken Ürkün, şunları kaydetti:

“Yurt dışına bakınca orada enflasyon yükselişinin nedenleri arasında gıda ve emtia fiyatlarındaki yükseliş ile tedarik ve arz sorunları gibi maliyet unsurları öne çıkıyor. Bunlar henüz ortadan kalkmadı ve bizi de etkiliyor doğal olarak. Bu nedenle her ne kadar otomotiv sektöründe vergi matrahı indiriminin enflasyonu aşağı yönlü etkileyeceği ve baz etkisi ile beklentiler düşük kalsa da biz enflasyonun beklenti üzeri geleceğini tahmin ettik. Nitekim baktığınızda gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon, yüzde 29 ile TÜFE’den çok çok yüksek, neredeyse 10 puan üzerinde. Diğer taraftan ağustosta güçlü bir turizm sezonu geçirdik, kısıtlamalar kaldırılınca geçen yıla göre çok daha kuvvetli bir dönem geçirdik. Bunun da enflasyonda etkisi var.”

Ürkün, enflasyonda maliyet unsurlarının önemine vurgu yaparak, ÜFE’nin ağustosta yıllık yüzde 45 düzeyinde gerçekleştiğini, bunun da tüketici fiyatlarına yansıtılmasının göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etti.

Yıllık enflasyonun lokanta ve oteller grubunda yüzde 21,48’lik, ulaştırmada yüzde 21,76’lık artış yaşandığını, bu nedenle hizmet tarafının da enflasyona olumsuz etki ettiğini anlatan Ürkün, “Tüm bunların sonucunda enflasyonda böyle bir sonuçla karşılaştık. Eylül ayı enflasyonunda da eğitim, giyim ve ayakkabı etkisini görmeye başlayacağız. Aynı zamanda turizm sezonu birçok yerde ekim, kasıma kadar uzatıldı. Bunun da etkisini özelikle ÜFE tarafında maliyetlerin yansıtılması ve hizmet sektörü açısından göreceğiz. Bu gelişmeler, enflasyonda bir miktar yukarı yönlü hareketin devamına işaret ediyor.” diye konuştu.

Barış Ürkün, dışarıdan da enflasyon ithalatı olduğuna işaret ederek, “Delta varyantı ve bu kapsamda bazı ülkelerde devam eden kısıtlamalar enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yaratıyor. Benim görüşüme göre baz etkisinden ziyade enflasyonda bu tarz etkenlerle yükseliş yaşanacağına inanıyorum. Enflasyonda yıl sonunda yüzde 17-18 civarında seviyeler gündeme gelebilir.” dedi.

Bundan sonraki süreçte TCMB’nin elinin faiz indirimi için zayıflayabileceğini belirten Ürkün, “Gelen sonuçla enflasyon politika faizinin üzerine geçmiş oldu ve gözler Merkez Bankası’na çevrildi. Şu ana kadar faiz artırımı konusunda bir beklenti yoktu, daha çok son çeyrekte indirim yapılacağı yönündeydi ama enflasyon bu şekilde yükselişine devam ederse ben bunun TCMB tarafını biraz zorlayabileceğini düşünüyorum. Eğer baz etkisi daha ağır basar da enflasyonda gerileme görülürse TCMB faiz indirimi için koşulları zorlayacaktır.” şeklinde konuşmasını tamamladı.

Belgin Yakışan Mutlu

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

İSTANBUL (AA) – Dünya genelinde artan enerji fiyatları enflasyonist baskıları tekrar gündemin odağına taşırken, doğal gaz fiyatları söz konusu seyirde baş rolde bulunuyor. Doğal gaz vadelileri dün Avrupa, İngiltere ve ABD’de tarihi yüksek seviyelere çıkarken, Avrupa’daki yükseliş yüzde 20’yi aştı.

Çin’in regülasyon adımları ve Çin’in en büyük konut geliştirme şirketlerinden Evergrande Group’a ilişkin süreç de yatırımcıları tedirgin eden gelişmelerin başında geliyor.

Bununla birlikte, Kovid-19 salgınında delta varyantı yayılmaya devam ederken dün, Pfizer yetkililerinin aşının etkinliğini zamanla kaybettiğini ve ek dozların yapılmasının faydalı olacağını ifade etmesi kafaları karıştırdı.

ABD’de dün açıklanan New York Fed imalat endeksi 18,3’ten 34,3’e yükselmesinin ardından New York borsasında dün alıcılı bir seyir izlense de endeks vadeli işlem sözleşmeleri yeni güne satıcılı başladı. Dün, S&P 500 endeksi yüzde 0,85, Dow Jones endeksi yüzde 0,68 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,82 değer kazandı.

Avrupa borsalarında ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde’ın bugün yapacağı konuşma yatırımcıların odağında bulunuyor.

Analistler, Lagarde’ın saat 15.00’te gerçekleştirmesi beklenen konuşmasında ECB’nin son para politikası toplantısında aldığı kararlara ilişkin sözle yönlendirme yapmasının beklendiğini kaydetti. ECB’nin son toplantısında varlık alım büyüklüğünde değişiklik yapılmazken hızının yavaşlatılabileceği kaydedilmişti.

Öte yandan, bölgede artan enerji fiyatları ve yükseliş eğilimini sürdüren enflasyon pay piyasalarını olumsuz etkilemeye devam ediyor.

Dün Almanya’da DAX endeksi yüzde 0,68, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,25, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,04 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 1,65 değer kaybetti. Avrupa borsaları vadeli işlemlerde yeni güne ise karışık seyirle başladı.

Avro/dolar paritesi güne satıcılı başlamasının ardından önceki kapanışın yüzde 0,1 altında 1,1807’den işlem görüyor.

Asya borsaları da güne satış ağırlıklı bir seyirle başlarken, Çin’in Macau bölgesindeki regülasyon adımları ve bilinen 300 milyar dolar borcu bulunan Evergrande şirketinin borç yapılandırması için tahvil alım-satımının bir süreliğine dondurulması risk iştahını azaltan unsurlar olarak öne çıkıyor.

Bugün açıklanan verilere göre, Japonya’da dış ticaret dengesi, ağustosta 635 milyar yen ile beklentilerin üzerinde açık verdi.

Bu gelişmelerle kapanışa yakın Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,10, Japonya’da Nikei 225 endeksi yüzde 0,68, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,83 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,64 değer kaybetti.

Yurt içinde, bugünün veri gündeminde konut fiyat endeksi ile haftalık para ve banka istatistikleri bulunurken, dün, küresel pay piyasalarına paralel satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, düşüş eğilimini üst üste dördüncü güne taşıdı ve günü önceki kapanışın yüzde 0,73 altında 1.423,97 puandan tamamladı.

Dolar/TL ise dün yüzde 0,1 değer kaybıyla 8,4353’e gerilemesinin ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 8,4380 seviyesinde işlem görüyor.

Analistler, bugün Avro Bölgesi’nde dış ticaret dengesi ve ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması, ABD’de ise perakende satışlar ve Philadelphia Fed imalat endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 1.420 ve 1.390 seviyelerinin destek, 1.440 ve 1455 puanın direnç konumunda bulunduğunu söyledi.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

12.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı dış ticaret dengesi

14.30 Türkiye, temmuz ayı konut fiyat endeksi

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, ağustos ayı perakende satışlar

15.30 ABD, eylül ayı Philadelphia Fed imalat endeksi

İSTANBUL (AA) – Küresel ekonomik toparlanmaya ilişkin endişeler gündemdeki yerini korumaya devam ederken, şahinleşen küresel merkez bankaları sonrası Fed’in varlık alımlarının azaltma takvimi üzerinde etkili olması nedeniyle bugün ABD’de açıklanacak Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yatırımcıların odağına yerleşti.

Fed’in New York Şubesi, dün, Amerikalı tüketicilerin kısa ve orta vadeli enflasyon beklentilerinin ağustosta tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktığını açıkladı.

Öte yandan, ABD Temsilciler Meclisinin önde gelen Demokrat üyelerinin en yüksek kurumlar vergisi oranını yüzde 21’den 26,5’e yükseltmeyi hedeflediği bildirildi. ABD Başkanı Joe Biden, 2017’de yüzde 35’ten yüzde 21’e düşürülen kurumlar vergisi oranının yüzde 28’e çıkarılmasını önermişti.

Temsilciler Meclisinin yeni gelir kanunlarının çıkarılması sürecinde yetkili komitesinin, 3,5 trilyon dolarlık yatırım planının parçası olarak söz konusu değişikliği öngören düzenlemeleri bugün ve yarın düzenlenecek oturumlarda değerlendirmesi bekleniyor.

Dün açıklanan verilere göre de ABD federal hükümetinin bütçe açığı ağustosta geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 15 azalarak 171 milyar dolara geriledi.

Öte yandan dün, ABD’nin büyük perakende zincirlerinden Walmart ile kripto para birimi Litecoin arasında ortaklık kurulduğuna dair sahte haberler kripto para piyasalarında sert dalgalanmaya neden oldu.

New York borsasında ise bugün açıklanacak enflasyon verisi öncesinde dün karışık bir seyir izlendi.

Dün S&P 500 endeksi yüzde 0,23 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,76 değer kazanırken, Nasdaq endeksi yüzde 0,07 değer kaybetti. ABD endeks vadeli işlem sözleşmeleri yeni güne ise sınırlı da olsa alış ağırlıklı bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında dün alıcılı seyir dikkati çekerken, Avrupa ülkelerinin artan enerji maliyetleri gündemin odağına yerleşti.

Rusya’dan Almanya’ya doğal gaz sağlaması için kurulan Kuzey Akım 2 projesinin beklenenden daha geç bir tarihte açılabileceği ve bu kışın sert geçeceğine ilişkin uzman görüşlerinin ardından elektrik ve doğal gaz fiyatları rekor seviyeye çıktı.

Enerji ve emtia fiyat artışları Avrupa borsalarında enerji şirketlerinde alıcılı seyri beraberinde getirerek dünkü pozitif seyirde etkili oldu.

Öte yandan, İngiltere’de üçüncü doza ilişkin tartışmalar devam ederken, ülkede 12 yaşına kadar olan çocuklara da aşı yapılacağı bildirildi.

Bu gelişmelerle, dün Almanya’da DAX endeksi yüzde 0,59, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,56, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,20 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 1,39 değer kazandı. Avrupa borsaları vadeli işlemlerde yeni güne de yükselişle başladı.

Avro/dolar paritesi dün 1,1770’le 27 Ağustos’tan bu yana en düşük seviyeye gerilemesinin ardından kayıplarını telafi etti ve günü 1,1811’den tamamladı. Parite, bugün önceki kapanışın hemen üzerinde 1,1814’ten işlem görüyor.

Asya pay piyasalarına bugün karışık bir seyrin hakim olduğu görülürken, Çin’in regülasyon adımları ve Evergrande Group’a ilişkin süreç yatırımcıları tedirgin etmeye devam ediyor. Şirketin mali durumunun ortaya çıkarılması için müfettiş atanırken, şirket birçok kesim tarafından protestolarla karşı karşıya kalmış durumda.

Japonya hükümetindeki lider değişimi öncesi pay piyasaları yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla daha güçlü mücadele edileceği beklentisiyle yükseliş eğilimini sürdürmeye devam ediyor.

Kovid-19 Delta varyantına karşı mücadelenin sürdüğü Avustralya’nın başkenti Canberra’da ise, 17 Eylül’de sona ermesi beklenen tam kapanmanın, 4 hafta daha uzatıldığı açıklandı.

Öte yandan Japonya’da bugün açıklanan verilere göre ise, sanayi üretimi temmuzda yıllık bazda yüzde 11,6 artarken, kapasite kullanımı aylık bazda yüzde 3,4 geriledi.

Bu gelişmelerle kapanışa yakın Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 değer kaybederken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,9 yükseldi.

Japonya’da ise Nikei 225 endeksi 30.805 puanla 1990’dan bu yana en yüksek seviyesini görmesinin ardından, şu dakikalarda önceki kapanışa göre yüzde 0,7 artışla 30.680 seviyesinde bulunuyor.

Yurt içinde, bugünün veri gündeminde konut satışları bulunurken dün, cari işlemler hesabı ve sanayi üretim endeksi verileri takip edildi.

Temmuzda takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi geçen ay yıllık bazda yüzde 8,7 artışla beklentilerin altında kalırken, cari işlemler açığı ise temmuzda 683 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti.

Bu gelişmelerle BIST 100 endeksi, dün yatay bir seyir izleyerek günü önceki kapanışın yüzde 0,03 altında 1.438,28 puandan tamamladı.

Dün yüzde 0,5 azalışla 8,4293’e gerileyen dolar/TL ise, bugün bankalararası piyasanın açılışında 8,4340 seviyesinde işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde konut satışları, yurt dışında ise ABD’de enflasyon verilerinin takip edileceğini aktararak, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 1.420 puanın destek, 1.440 ve 1455 seviyelerinin direnç konumunda bulunduğunu bildirdi.