El Salvador'un Bitcoin'i resmen tedavüle sokması finansal risk endişelerini artırdı

WASHINGTON (AA) – Kripto para birimi Bitcoin, El Salvador’da yasal para birimi olarak kullanılmaya başlandı.

Bitcoin’in “yasal bir para birimi” olarak tanınmasına ilişkin yasa teklifinin haziran ayında Kongre’den geçmesinin ardından söz konusu yasa dün itibarıyla yürürlüğe girdi. Böylece para birimi olarak ABD dolarının kullanıldığı El Salvador’da, Bitcoin yasal olarak tedavüle girmiş oldu.

El Salvador, Bitcoin’i resmen tedavüle sokan ilk ülke olurken, ülkede işletmelerin kripto para birimi Bitcoin’i kabul etmesi, şirketler ve vatandaşların vergi ödemelerini dahi kripto para ile yapabilmesinin önünü açtı.

Devlet Başkanı Nayib Bukele, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, 200 yeni Bitcoin daha aldıklarını ve toplamda piyasa değeri 21 milyon dolar olan 400 Bitcoin’leri olduğunu bildirdi. Bukele, hükümetin daha fazla kripto para almayı hedeflediğini de kaydetti.

Tartışmalara neden oldu

Bitcoin’in yasal para birimi olarak kullanılmaya başlanması ülkede tartışmalara neden olurken, anketler, büyük bir kesimin fiyat oynaklığı nedeniyle kripto para biriminin finansal riskleri artıracağı şüphesi taşıdığını ortaya koydu.

El Salvador’da Bitcoin’in “yasal bir para birimi” olarak tanınmasına ilişkin yasa teklifinin haziranda kabul edilmesinin ardından bunun ülkenin kırılgan ekonomisine istikrarsızlık ve gereksiz risk getirebileceği konusunda uyarılarda bulunulmuştu.

Bitcoin’in oynaklığının neden olacağı ekonomik risklerin yanı sıra El Salvador ile finansman anlaşması yapmayı düşünen Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu gibi kuruluşlar, Bitcoin’i resmi bir para birimi olarak kabul etmenin ülkeyi kara para aklama ve diğer yasa dışı finansal faaliyetlere açık hale getirebileceğini belirtmişti.

IMF yetkililerinin temmuz ayında yayımladıkları bir blog yazısında, kripto para birimlerinin yasal olarak kabul edilmesinin makroekonomik istikrar, finansal bütünlük, tüketicinin korunması ve çevreye yönelik riskleri beraberinde getireceğine işaret edilmişti.

“En büyük risklerden biri El Salvador’un kara para aklama cenneti olması”

Orta Amerika Mali Araştırmalar Enstitüsü (ICEFI) Kıdemli Ekonomisti Ricardo Castaneda, AA muhabirine yaptığı açıklamada, El Salvador’un, Bitcoin’i yasal para birimi olarak kabul etmesini bir “deney” olarak niteledi.

Bitcoin’in yasal para birimi olarak kullanılmaya başlanmasına dair ülkenin sağlayacağı faydalar ve maliyetlere ilişkin tek bir teknik araştırma olmadığına dikkati çeken Castaneda, “Böyle cesur bir karar vermek için dikkate alınmamış bir dizi yasal ve mali husus var. En büyük risklerden biri El Salvador’un kara para aklama cenneti olması. Merkez Bankası teknik standartlar yayınlamış olsa da bunlar aslında geleneksel finansal sistem içindeki Bitcoin işlevleri için yapılmış.” dedi.

Castaneda, Bitcoin’in temellerinden birinin geleneksel finans sistemi dışında çalışmak olduğunu belirterek, risklerin hala olduğunu vurguladı.

El Salvador’un bir tür “sanal vergi cenneti” olarak kabul edilebileceğini aktaran Castaneda, bir diğer riskin ise finansman kapılarının kapanması olduğunu söyledi.

“İnsanların refahı ile kumar oynamak gibi”

Ricardo Castaneda, bu durumun makroekonomik istikrarı daha da tehlikeye atabilecek ters dolarizasyonun ilk adımı olduğunu vurgulayarak, “Ancak belki de en önemlisi, bu deneyin maliyetinin Bitcoin kullanıp kullanmadıklarına bakılmaksızın tüm nüfus tarafından ödenecek olmasıdır.” dedi.

İlk uygulama maliyetinin kamu bütçesinden çıkacak 203,5 milyon dolar olduğuna işaret eden Castaneda, “Yani bu, bir tür sanal kumarhanede insanların refahı ile kumar oynamak gibi…” değerlendirmesinde bulundu.

Castaneda, her şeyin yolunda gitmesi halinde El Salvador’un dünyaya örnek olacağını, ters gitmesi halinde ise bunun bedelini halkın ödeyeceğini söyledi.

Bu tür kararlara, risklerin azaltılmasına imkan sağlayan teknik çalışmaların eşlik etmesi gerektiğini belirten Castaneda, “Geleceğin; sanal para birimlerinin olacağına inanıyorum ancak merkez bankaları tarafından desteklenenlerin…” dedi.

Bitcoin’de günlük oynaklık dün yaklaşık 8 bin dolar oldu

El Salvador’un kripto para birimi Bitcoin’i yasal para birimi olarak kullanmaya başladığı ilk gün teknolojik aksaklıklar yaşandı ve kripto para biriminde 8 bin dolara yakın bir oynaklık oldu.

Bitcoin’in kullanımı için hükümet destekli Chivo Bitcoin uygulaması, Apple ve Huawei dahil olmak üzere çeşitli uygulama mağazalarında ilk başta görülmedi. Devlet Başkanı Nayib Bukele’nin Twitter hesabından yaptığı çağrı sonrası uygulama, internet platformlarında görülmeye başlandı.

Uygulamada, kullanıcı kayıtlarında yaşanan yoğunluk nedeniyle sıkıntılar olurken, Bukele’nin, yine Twitter hesabından El Salvador’daki perakendecilerde Bitcoin kullanarak ödeme yapan insanların videolarını retweet ettiği görüldü.

Bir alışveriş merkezini ziyaret eden Bukele, Bitcoin’in nasıl kullanılacağı konusunda tavsiyelerde bulunurken, “El Salvador, bugün geleceğe doğru büyük bir adım atıyor. Tabuları kırmalıyız. El Salvador, gelişmiş dünyaya doğru ilerleme hakkına sahiptir.” dedi.

Bukele, Twitter hesabından yaptığı bir başka paylaşımda da, “Tüm yenilikler gibi, El Salvador’un Bitcoin deneyiminin bir öğrenme süreci var. Her şey bir günde veya bir ayda elde edilemez.” ifadelerini kullandı.

Bitcoin’i kabul etmeyen işletmelerin cezalandırılıp cezalandırılmayacağı belirsizliğini koruyor

El Salvador’da, Bitcoin’in dolara dönüştürülmesine ve dijital cüzdan Chivo’dan komisyon olmadan çekilmesine izin veren ATM’ler kurulurken, Bitcoin’i kabul etmeyen işletmelerin cezalandırılıp cezalandırılmayacağı belirsizliğini koruyor.

Bu arada, Bitcoin’in fiyatı, Çin’in kripto para madenciliğine yönelik yaptığı sert düzenlemeden beri dün en oynak gününü yaşadı. Günlük oynaklık yaklaşık 8 bin dolar olurken, bir ara değer kaybı yüzde 20’ye yaklaştı.

El Salvador’un kripto para birimi Bitcoin’i yasal para birimi olarak kullanmaya başlamasının ardından dün 52 bin doların üzerini gören Bitcoin, daha sonra sert düşüşle gün içinde 44 bin doların altına geriledi. Bitcoin, bugün 46 bin doların altında işlem görüyor.

Bu arada, kripto para borsası Coinbase Global platformundaki bazı işlemlerde de gecikmeler yaşandı.

Ülkede en son yapılan anket, El Salvador’da çoğu insanın Bitcoin konusunda şüpheci olduğunu ve gelirlerini nasıl etkileyeceği konusunda endişe taşıdığını ortaya koydu. Ankete göre, El Salvador’da 10 kişiden 7’si Bitcoin kullanımına “katılmıyor” ve doları tercih ettiğini belirtiyor.

Dedeleri Osmanlı pasaportuyla Kudüs’ten Orta Amerika’ya göç eden Filistin kökenli Nayib Bukele, 9 Şubat 2019’daki devlet başkanlığı seçimlerini büyük farkla kazanarak 2024’e kadar bu görevde kalmaya hak kazanmıştı.

6,5 milyon nüfuslu El Salvador’da, ülke nüfusunun üçte biri yoksulluk sınırının altında yaşıyor.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

WASHINGTON (AA) – Walmart, kripto para birimi Litecoin ile ortaklığına ilişkin servis edilen basın açıklamasının sahte olduğunu doğruladı.

Reuters, Bloomberg ve CNBC gibi kuruluşların okuyucularına duyurduğu sahte basın açıklamasında, Walmart’ın kripto para birimi Litecoin ile ortaklık kurulduğu ve 1 Ekim itibarıyla tüm e-ticaret mağazalarında Litecoin ile ödeme seçeneğinin sunulacağı ifade ediliyordu.

Sahte basın bülteninin paylaşıldığı e-posta adresinin geçen ay kayıtlara geçtiği ve Walmart’ın resmi sitesiyle herhangi bir bağı olmadığı belirtildi.

Söz konusu sahte haberin ardından Litecoin’in değeri 175 dolar seviyelerinden 237 dolara kadar çıktı.

Litecoin’in resmi Twitter hesabından konuya ilişkin paylaşımını silmesi ve Walmart’ın ortaklık haberinin sahte olduğunu doğrulamasının ardından Litecoin’in değeri yeniden 176 dolara seviyelerine çekildi.

Litecoin’in yanı sıra diğer kripto para birimlerinden Bitcoin yüzde 3’ün üzerinde düşüş gösterirken, Ethereum yüzde 6’nın üzerinde değer kaybetti.

İSTANBUL (AA) – Küresel piyasalarda dün ABD’de açıklanan enflasyon verilerinin ardından karışık bir seyir izlenirken, yurt içinde bugün gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz kararına çevrildi.

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vaka sayılarındaki artışa karşın, ekonomik toparlanmanın sürdüğüne dair beklentilerin pay piyasaları fiyatlamalarına yön verdiği, bu kapsamda açıklanan verilerin yakından takip edildiği görülüyor.

Makroekonomik veri tarafında dün ABD’de temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,5 ile beklentiler dahilinde artarken, yıllık bazda yüzde 5,4 yükselişle önceki aya paralel gerçekleşti. Sonuçlar yıllık enflasyonun 13 yılın en yüksek seviyede kaldığına işaret ederken, aylık bazda önceki aya göre 0,4 puanlık geri çekilme son 15 ayın en hızlı düşüşü olarak kaydedildi. Bu dönemde çekirdek enflasyon da aylık yüzde 0,3 ve yıllık yüzde 4,3 ile önceki aya göre düşüş kaydetti.

Analistler, tüketici fiyatlarındaki artışın temmuzda duraklaması ve çekirdek enflasyondaki düşüşün, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) “enflasyondaki yükselişin geçici” olduğu söylemini desteklediğini belirterek, bu durumun bankanın politika değişikliğine gitmesine yönelik baskıları hafiflettiğini söyledi.

Buna karşın tedarik zinciri aksamaları ve seyahatle ilgili hizmetlere yönelik güçlü talebin etkisiyle enflasyonun yüksek kalmaya devam ettiğine dikkati çeken analistler, enflasyonda bir aylık duraksamanın yeterli olmadığını, daha fazla kanıt için gelecek ayki verilerin öneminin arttığını vurguladı.

Veri sonrası Fed yetkilileri ise bankanın bu yıl içinde varlık alımlarına gitmesi gerektiğine dair görüş bildirmeye devam ederken, ABD Başkanı Joe Biden, ülke ekonomisi iyileşmeyi sürdürdükçe fiyat artışlarının azalacağını, Fed’in gerektiğinde uygun önlemleri alacağına güvendiklerini söyledi.

Bu gelişmelerle New York borsasında dün Dow Jones endeksi yüzde 0,62 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,24 değer kazanarak rekor tazeledi. Nasdaq endeksi ise yüzde 0,16 gerileyerek negatif ayrışmasını sürdürdü. Dolar endeksi ve tahvil faizleri tarafında ise düşüş gözlendi. Enflasyon verisi sonrası ilk etapta yüzde 1,38 seviyesini test eden ABD’nin 10 yıllık tahvil faizleri, detayların anlaşılmasıyla düşüşe geçti ve yüzde 1,34 seviyelerinde dengelendi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizlerinin bugün yüzde 1,35 seviyesine sınırlı yükseliş kaydettiği görülüyor. Dolar endeksi ise dün 93,2 seviyelerinden düşüşe geçerek günü 92,9’dan tamamlamasının ardından bugün yatay hareket ediyor.

Avrupa borsaları, pozitif bilançolardan ve ABD enflasyon verisinden bulduğu destekle üst üste yükselişini 8’inci güne taşırken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,55, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,98 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,83 değer kazandı. Almanya’da DAX 30 endeksi ise gün içinde 15.887 puanla tarihi zirvesini görmesinin ardından günü yüzde 0,35’lik yükselişle tamamladı. Avro/dolar paritesi dün dolar endeksindeki gevşemenin etkisiyle 6 günlük yükselişine ara vererek yüzde 0,2 değer kazandı ve 1,1739’dan kapandı. Parite bugün ise 1,17 seviyelerinde yatay bir seyir izliyor. Öte yandan bugün açıklanan verilere göre İngiltere’de ikinci çeyrek büyüme yüzde 4,8 düzeyinde gerçekleşirken, sanayi üretimi haziranda yıllık yüzde 8,3 ile beklentilerin altında kaldı.

Asya tarafında pay piyasalarının satış ağırlıklı bir seyir izlemesi dikkati çekerken, bu gelişmede bölgede artan Kovid-19 vaka sayılarına dair endişeler etkili oldu. Öte yandan Çin’de beklentilerin altında ve yılın en düşük seviyesinde gerçekleşen kredi genişlemesi verilerinin yanı sıra regülatörlerin önemli endüstrilerde düzenlemelere aktif bir şekilde devam edeceği mesajı ve online sigorta sektörüne yönelik uyarıları pay piyasalarını baskılayan gelişmeler olarak öne çıktı.

Bu gelişmelerle kapanışa yakın Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 ve Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 düşüş kaydetti.

Yurt içinde dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü de yüzde 1,85 kayıpla 1.410,87 puandan tamamladı. Dolar/TL paritesi ise dün yüzde 0,3’lük artışla 8,63 seviyelerinden kapanmasının ardından bugün yüzde 0,2’lik düşüşle 8,61’den işlem görüyor.

Öte yandan TCMB ile Güney Kore Merkez Bankası, bugünden itibaren geçerli olmak üzere 17,5 milyar liralık (2,3 trilyon won) swap anlaşması imzaladı. Anlaşmanın 3 yıl süreceği, tarafların anlaşmanın uzatılmasını görüşebileceği bildirildi.

Analistler, bugün TCMB faiz kararının yatırımcıların odağında bulunduğunu belirterek, politika faizinde bir değişiklik beklenmediğini, karar metninde verilecek mesajların önemli olduğunu söyledi.

Bugün veri gündeminin de yoğun olduğunu, yurt içinde sanayi üretimi ile haftalık para ve banka istatistiklerinin takip edileceğini aktaran analistler, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi ve ABD’de Üretici Fiyat Endeksi’nin öne çıktığını kaydetti.

Analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 1.440 puanın direnç, 1.390 puanın destek konumunda bulunduğunu bildirdi.

TCMB Para Politikası Kurulu toplantısına ilişkin AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistlerin tamamı politika faizinin sabit bırakılacağını tahmin ediyor. Ekonomistlerin yıl sonu politika faiz oranına ilişkin beklentilerinin medyanı ise bir önceki anket dönemine göre değişmeyerek yüzde 17,50 oldu. Temmuz ayındaki Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizi yüzde 19 seviyesinde tutulmuştu.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, haziran sanayi üretimi

12.00 Avro Bölgesi, haziran ayı sanayi üretimi

14.00 Türkiye, PPK faiz kararı

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, temmuz ayı ÜFE

15.30 ABD, haftalık işsizlik başvuruları

Muhabir: Belgin Yakışan Mutlu