İran'da döviz tarihi rekor kırdı

ANKARA (AA) – İran’da son aylarda yükselişi dizginlenemeyen dolar ve avro ülke tarihinin en yüksek seviyesine çıktı.

Ülkede serbest döviz piyasasını izleyen “bonbast.com”a göre, serbest piyasada doların satış kuru 28 bin 100 tümene kadar çıktı.

İran’da dolar kuru ilk kez 28 bin tümeni aştı, yeni bir rekor kıran avro da 32 bin 900 tümenden işlem gördü.

Öte yandan İran İstatistik Merkezi’nin açıkladığı verilere göre, ülkedeki yıllık enflasyon yüzde 26 oldu.

Buna göre, geçen ay 25,8 olarak açıklanan yıllık enflasyonda bu ay yüzde 0,2 artış kaydedildi.

Ruhani’den “ekonomik sorunlar karşısında etkisiz kalma” suçlamasına yanıt

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 20 Eylül’de yaptığı bir konuşmada, yaptırımlardan kaynaklı ekonomik sorunlara karşı hükümeti etkisiz kalmakla suçlayarak, “Görevimiz halkı güçlendirmektir. Halkımızın sorunu, ülkeyi yönetmedeki yetersizlik, geçim şartları ve ekonomik açıdan destek görmemesidir.” ifadelerini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise bugün Bakanlar Kurulu toplantısında yaptığı konuşmada, ABD’nin tek taraflı yaptırımlarını ekonomik savaş olarak niteleyerek, “Bugün her şeyden önce savaş koşullarında olduğumuza, daha sonra da bu savaşın yükünün sadece hükümetin omuzlarında olmadığına inanmamız gerekir.” dedi.

İran’da hükümet döviz kurlarını sabitlemişti

İran’da 1 ABD doları, ocak ayının başında 13 bin 350 tümen civarında işlem görüyordu. Buna göre, İran’ın para birimi yıl başından bu yana dolar karşısında yüzde 110 değer kaybetti. ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesinden sonraki 28 aylık süreçte ise tümenin dolar karşısındaki değer kaybı yüzde 340’a yaklaştı.

Ülkede doların Nisan 2018’de 4 bin tümenden 6 bin 100 tümen seviyelerine çıkması Ruhani hükümetini harekete geçirmişti. İran Merkez Bankası, tümenin döviz kurlarına karşı değer kaybını önlemek amacıyla 10 Nisan 2018’de doları 4 bin 200 tümen olarak sabitlemiş ve ülkede devlet kuru ile serbest piyasa kuru olarak iki ayrı döviz kuru ortaya çıkmıştı. Ülkedeki ithalatçılara devlet kurundan döviz tahsisi yapılmıştı.

ABD’nin tek taraflı yaptırımları İran’ın petrol gelirlerini eritti

ABD yönetiminin Mayıs 2018’de Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak adlandırılan nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilerek, İran’a yönelik yaptırımları geri getirmesinin ardından, 26 Eylül 2018’de 19 bin tümene çıkarak tarihi seviyesini gören dolar, daha sonraki süreçte 10 bin 300 tümene kadar inmişti. İran’da dolar kuru, son aylarda tekrar yükselmeye başlamış ve 18 Temmuz’da 25 bin tümeni de aşmıştı.

Bütçe ve Planlama Kurumu Başkanı Muhammed Bakır Nobaht, 2 Haziran’da Meclis’te yaptığı sunumda, ülkesinin 2011’de 119 milyar dolar olan enerji ihracatı gelirlerinin geçen yıl ABD yaptırımları nedeniyle 8,9 milyar dolara kadar indiğini açıklamıştı.

İran hükümeti, ABD’nin bankacılık yaptırımları nedeniyle bazı ülkelerde dondurulan milyarlarca dolar dövizin ülkeye getirilmesi için çalışma başlattığını duyurmuştu.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

TAHRAN(AA) – İran’da “reformcu kanat” olarak ifade edilen bu siyasi hareket, ülkedeki müesses nizamın savunucuları olarak bilinen muhafazakarların karşısında daha fazla demokrasi, özgürlük, sosyal haklar ve dünya ile diyalog söylemleriyle öne çıktı.

Reformcuların lideri Hatemi, 1982-1992 yıllarında İrşad ve Kültür Bakanlığı görevinden sonra 1997’deki Cumhurbaşkanlığı seçimlerini sürpriz bir şekilde kazanarak hem İran’da hem de dünyada gündem oldu. 1997’de muhafazakar aday Natık Nuri’ye karşı kendisine hiç şans verilmeyen Hatemi, oyların yaklaşık yüzde 70’ini alarak tarihi bir başarıya imza attı.

Hatemi, ülkede ilk kez ciddi reformlara imza atan isim oldu

Hatemi, izlediği reformcu politikalar sebebiyle 2001’de yeniden girdiği Cumhurbaşkanlığı seçimlerini de daha yüksek bir oyla kazandı ve ikinci döneminde müesses nizam ile sorunlar yaşadı.

Hatemi, devrimin ardından oluşan siyasi atmosferi değiştiren ve ülkede ilk ciddi reformlara imza atan siyasetçi oldu. Gerek Cumhurbaşkanlığı döneminde gerek daha sonraki dönemde savunduğu siyasi görüşler nedeniyle Hatemi’nin basına çıkması yasaklandı.

Ahmedinejad, reformistlerin 8 yıllık iktidarına son verdi

Hatemi’nin ardından 2005 yılındaki seçimlerde muhafazakarların adayı Mahmud Ahmedinejad, reformistlerin adayı Ali Ekber Haşimi Rafsancani’ye karşı zafer elde ederek reformistlerin 8 yıllık iktidarına son verdi. Ahmedinejad 2009’da olaylı geçen seçimleri de Yeşil Hareketi’nin liderleri Mir Hüseyin Musevi ve Mehdi Kerrubi’ye karşı kazandı.

Ahmedinejad’ın 8 yıl süren iktidarının ardından 2013 yılındaki seçimlerde reformistlerin adayı Rafsancani’nin Anayasayı Koruyucular Konseyi (AKK) tarafından veto edilmesi üzerine reformistler kendilerine yakın buldukları Hasan Ruhani’ye destek vererek Cumhurbaşkanı seçilmesini sağladı.

Ruhani döneminde nükleer anlaşma imzalandı

Ruhani’nin birinci döneminde 2015’te P5+1 ülkeleri ile imzalanan nükleer anlaşmanın ardından reformistler, 2017’deki seçimlerde de kendisine destek vererek rakibi muhafazakar aday İbrahim Reisi karşısında büyük farkla zafer kazanmasını sağladı.

Reformistlerin adayı Ruhani, 2017’de yüzde 73 katılımla gerçekleşen 12. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yaklaşık 24 milyon oy aldı ve yüzde 57,14 ile ilk turda Cumhurbaşkanı seçildi.

Reformistlerin oyları 4 yılda yüzde 57’den yüzde 8’e düştü

Ancak 2021’e gelindiğinde 18 Haziran Cuma günü yapılan seçimlerde reformistlerin desteklediği Abdunnasır Himmeti sadece 2 milyon 427 bin oy alarak yüzde 8’de kaldı. Buna göre reformistlerin oyları 4 yılda yüzde 57’den yüzde 8’e düşmüş oldu.

Reformistlerin kalesi olarak bilinen başkent Tahran’da seçimlere katılım yüzde 26’da kaldı. Ruhani’nin kazandığı seçimlerde ise Tahran’da katılım oranı yüzde 65 olmuştu.

Şubat 2020’de yapılan Meclis seçimlerinde de katılım yüzde 42’de kalmış ve vetolar nedeniyle muhafazakarlar kullanılan oyların yüzde 90’ından fazlasını alarak Mecliste ezici bir çoğunluğa ulaşmıştı. Ancak reformistler seçimleri blok olarak “boykot” kararı aldığı ve siyasi liderler de bu kararı desteklediği için bu durum hanelerine “yenilgi” olarak yazılmamıştı.

Reformist siyasetçi ile reformist seçmen arasındaki fikir ayrılığı arttı

Son seçimlerde ise Hatemi başta olmak üzere reformistlerin önemli isimleri ve partiler Himmeti’yi destekleme kararı aldı. Reformist siyasetçilerin aldığı seçimlere katılım kararı seçmen üzerinde hiçbir etki uyandırmadı.

Bu seçimler, reformist seçmen ile reformist siyasetçiler arasındaki derin fikir ayrılığı ve yaklaşım farkının da arttığını gösterdi. Reformist siyasetçiler yaşanan gelişmeler üzerine sandığın hala bir çözüm olacağı yönünde bir düşünceye sahipken, geçen sene yapılan Meclis seçimleri ve cuma günkü Cumhurbaşkanlığı seçimleri reformist seçmenin bu düşünceden uzaklaştığını gösteriyor.

Reformistlerin kalesi Tahran’da katılım yüzde 26’da kaldı

Seçimlere katılımı destekleyen bazı reformist siyasetçiler, seçim günü “boykot siyaseti çöktü” yönünde mesajlar atsa da reformistlerin kalesi Tahran’da, Şubat 2020’deki Meclis seçimleri ile cuma günkü Cumhurbaşkanlığı seçimleri arasında katılım yönünden hiçbir fark olmadı. Her iki seçimde de Tahran’da katılım yüzde 26’da kaldı.

Reformistlerin çöküşü ülkede umudunu sandığa bağlayanların sayısının azalmasına neden oluyor. Bu durum reformist seçmen ile rejim arasındaki mesafeyi de açıyor. Reformist siyasetçiler ise halkın sandıktan umudunu kesmesinin “rejimin yıkılması için mücadele edenlerin” elini güçlendireceği uyarısında bulunuyor.

Reformist siyasetçiden “stratejimizi gözden geçirmeliyiz” mesajı

Son seçimlerde adaylığı veto edilen reformistlerin önde gelen isimlerinden Mustafa Taczade, seçim sonuçlarıyla ilgili sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, şunları kaydetti:

“Rejimden çok umudum yok ancak reformistler olarak görüşümüzü ve stratejimizi gözden geçirmez ve çoğunluğun taleplerine uygun yaklaşımlar benimsemezsek kaybolan güveni yeniden tesis edemeyiz.”

“Reformistlerin yenilgisi diğerlerine kıyasla çok ağırdı”

Yine ülkenin önde gelen siyaset bilimcisi Sadık Zibakelam de reformistlerin çöküşüyle ilgili şu değerlendirmede bulundu:

“Himmeti’ye verilen 2,5 milyon oy reformistlerin 24 yıllık siyasi serüvenine sıkılan son kurşundu. Reformistler destekledikleri Himmeti’nin en kötü ihtimalle 10 milyon oy almasını ve en iyi ihtimalle de seçimleri ikinci tura götürmesini bekliyordu. Reformistlerin yenilgisi diğerlerine kıyasla çok ağırdı.”

TAHRAN(AA) – İran Elektrik Şirketi Genel Müdür Yardımcısı Gulamali Rahşanimehr, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, acil durum nedeniyle Buşehr nükleer elektrik santralinin faaliyetinin geçici olarak durdurulduğunu söyledi.

Yaşanan acil durumun nedeniyle ilgili bilgi vermeyen Rahşanimehr, elektrik üretiminin 1000 megavat düşeceğini ve bunun da elektrik kesintilerine yol açabileceğini ifade etti.

Rahşanimehr ayrıca, kripto para madencilerinin Tahran’ın tükettiği elektriğin neredeyse yarısını tükettiklerini belirterek, geçen hafta 3 binden fazla kripto para üretim cihazına el koyduklarını kaydetti.