Küresel piyasalar Fed'in temmuz ayı toplantı tutanaklarına odaklandı

İSTANBUL (AA) – Dünya çapında yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınında delta varyantının yayılımına ilişkin endişeler ve bu paralelde alınan yeni kısıtlama tedbirleri ile Afganistan kaynaklı jeopolitik risklerdeki artış, pay piyasalarını baskılamaya devam ediyor.

Makroekonomik verilerin karışık sinyaller vermeye devam etmesi de risk iştahında azalışı beraberinde getirirken, Fed Başkanı Jerome Powell’ın yaptığı açıklamalar ekonomik gidişata yönelik bu belirsizlikleri destekledi.

Powell, Kovid-19 salgınının hala ekonomik faaliyete gölge düşürdüğünü belirterek, “Salgını atlatmaya devam ederken, Fed’in ekonomiyi dikkatle izlemesi gerek. Ekonominin nasıl değiştiğini ve bankanın politikası üzerindeki etkilerini anlamaya çalışmalıyız. Delta varyantının ekonomi üzerinde önemli etkilerinin olup olmayacağının henüz net olmadığını söyleyebilirim.” dedi. Fed’in Kovid-19 salgını karşısında acil durum araçlarını etkili bir şekilde kullandığını vurgulayan Powell, acil durum ortadan kalktığı için bu araçları tamamen kaldırma sürecinde olduklarını ifade etti.

Analistler, Powell’ın açıklamalarının ardından gözlerin bu akşam Fed Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) 27-28 Temmuz’da düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklara çevrildiğini belirterek, yatırımcıların ekonomik belirsizliklerin para politikalarına nasıl yansıyacağına dair daha fazla netlik aradığını söyledi.

Öte yandan dün ABD’de temmuzda bir önceki aya kıyasla perakende satışlar yüzde 1,1 ile sert düşerken, sanayi üretimi yüzde 0,9 artışla beklentileri aştı. Verilerin ardından son dönemde rekor üstüne rekor kıran New York borsasında, gelen kar realizasyonlarının da etkisiyle satış ağırlıklı bir seyir izlendi. Dünkü kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,79, S&P 500 endeksi yüzde 0,67 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,93 değer kaybetti.

Dolar endeksi dün yüzde 0,3’lük artışla 92,9 seviyelerinden günü tamamlamasının ardından bugün yükselişini sürdürerek 93,1 seviyelerinde dengelendi. Dün risk iştahı azalan yatırımcının tahvil piyasasına yönelimi ile ABD’nin 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 0,22’nin altına inerek 12 günün en düşük seviyesini gördü. Tahvil faizlerinin bugün nispeten kayıplarını telafi ettiği ve yüzde 1,28 seviyelerinde dengelendiği görülürken, ABD endeks vadelilerinin yeni güne yükselişle başlaması dikkati çekiyor.

Avrupa borsalarının da son dönemdeki yükselişine ara vererek dün günü karışık bir seyirle tamamladığı görülürken, artan Kovid-19 vaka sayıları endekslerin bu seyrinde etkili temel gelişme olarak öne çıkıyor. İngiltere’de Kovid-19 salgınında yaklaşık son 5 aydaki en yüksek günlük can kaybı kayıtlara geçerken, Avrupa tarafında tur operatörlerinde tatil paketi ve havayolu şirketlerinde uçuş iptallerinin arttığı bildirildi. Makroekonomi veri tarafında ise Avro Bölgesi’nde ikinci çeyrek büyümenin çeyreklik bazda yüzde 2 ve yıllık yüzde 13,6 ile beklentiler paralelinde gerçekleştiği izlendi.

Bu gelişmelerle Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,28 gerilerken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,38 yükseldi, Almanya’da DAX endeksi ise yatay seyretti. Avro/dolar paritesi, dün 1,17 sınırına kadar gerilemesinin ardından bugün yatay hareket ediyor. Avrupa endeks vadelilerinin ise yeni güne yükselişle başladığı görülüyor.

Asya tarafında Japonya’da genişletilen Kovid-19 tedbirleri ve Çinli regülatörlerin piyasa düzenlemeleri yatırımcı fiyatlamalarında etkili olmaya devam ederken, uzun süredir düşüşte olan endekslerin bugün yükselişe geçtiği görüldü. Kapanışa yakın Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Japonya’da Nikekki 225 endeksi yüzde 0,8 yükseldi.

Yurt içinde ise dün küresel piyasalarda azalan risk iştahına karşın TL varlıkların güçlü seyrini koruması dikkati çekerken, Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi yüzde 0,44 artarak günü 1.461,69 puanla 2 ayın en yüksek seviyesinden tamamladı. Dolar/TL paritesi ise dün aşağı yönlü hareketini 4’üncü işlem gününe taşıyarak 8,3830 ile iki haftanın en düşük seviyesini görmesinin ardından bugün 8,43 seviyelerinde yatay hareket ediyor.

Analistler, ekonomik gidişata ve para politikalarının geleceğine yönelik belirsizliklerin devam ettiğini belirterek, bu akşam açıklanacak temmuz ayı FOMC toplantı tutanaklarının pay piyasalarının bundan sonraki seyri açısından önemli olduğunu söyledi.

Bugün ayrıca yurt içinde özel sektörün yurt dışından sağladığı kredi borcu gelişmelerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi ve İngiltere’de enflasyon ile ABD’de konut başlangıcı verilerinin takip edileceğini aktaran analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 1.470 puanın direnç, 1.340 puanın destek konumunda bulunduğunu bildirdi.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 İngiltere, temmuz ayı TÜFE

10.00 Türkiye, haziran ayı özel sektörün yurt dışından sağladığı kredi borcu

12.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı TÜFE

15.30 ABD, temmuz ayı konut başlangıçları

21.00 FOMC temmuz ayı toplantı tutanakları

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

İSTANBUL (AA) – Dünya genelinde tedarik zinciri ve enerji arzındaki problemler risk algısını güçlendirmeye devam ediyor. Söz konusu sıkıntıların enflasyon baskılarını artırması ise küresel bazda tahvil piyasalarında satışları tetikledi.

Çinli emlak devi Evergrande’nin tahvil ödemelerine ilişkin belirsizlik sürerken, uluslararası derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings şirketin kredi notunu CC’den C’ye indirdi.

ABD’de ise borç tavanının artırılmasına ilişkin kriz devam ediyor. Dün Senato’da yaptıkları açıklamalarda hem ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, hem de ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, borç tavanının yükseltilmemesinin felaket olacağını dile getirdi.

Öte yandan, Powell, varlık alımlarının azaltılmasında dikkate aldıkları maksimum istihdam ve enflasyon hedeflerine değinerek, maksimum istihdam hedefinden çok uzakta olduklarını kaydetti.

Artan enflasyon endişeleriyle yükseliş eğilimini üst üste dördüncü güne taşıyan ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi de 25 Haziran’dan bu yana en yüksek seviye olan yüzde 1,56’ya kadar çıkmasının ardından yüzde 1,53’te dengelendi.

Analistler, ABD, Avrupa, Japonya ve İngiltere merkez bankası başkanlarının bugün Avrupa Merkez Bankası Merkez Bankacılığı Forumu’nda yapacakları konuşmaların piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini ifade etti.

Bu gelişmelerle dün New York borsasında satışiarın etkisini artırdığı görüldü. S&P 500 endeksi yüzde 2,04, Nasdaq endeksi yüzde 2,83 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,63 değer kaybetti. New York borsasında endeks vadeli işlem kontratları yeni güne ise tepki alımlarıyla başladı.

Avrupa’da ise doğal gaz fiyatları rekor kırmaya devam ederken, söz konusu durum enflasyon endişelerini beslemeyi sürdürüyor. Dün akşam yapılan açıklamaya göre İtalya’da elektrik üretiminde maliyet artışları nedeniyle hane halkının kullandığı elektriğe yüzde 29,8, doğal gaza yüzde 14,4 zam yapıldı.

Artan enflasyon endişeleri sonrası dün Avrupa borsaları, ABD borsalarına paralel satış ağırlıklı bir seyir izlerken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,50, Almanya’da DAX endeksi yüzde 2,09, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 2,14 değer kaybetti. Vadeli işlemlerde endeks kontratları şu dakikalarda karışık bir seyir izliyor.

Avro/dolar paritesi dün 1,1668’le 20 Ağustos’tan bu yana en düşük seviyesini görmesinin ardından bugün yatay seyirle 1,1686’dan işlem görüyor.

Asya’da tedarik zincirine ilişkin sıkıntılar devam ederken, elektriğin önemli bir kısmını kömürden elde eden Çin’de elektrik arzı konusunda yaşanan sıkıntının ardından kömür fiyatları rekor seviyelere yükseldi.

Japonya’da ise gündemin odağında iktidar partisinin iç seçimi bulunuyor. İktidardaki Liberal Demokrat Parti’nin (LDP) liderlik seçiminde yarışan 4 adaydan hiçbiri ilk turda oyların çoğunluğunu elde edemedi.

Bu gelişmelerle kapanışa yakın Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,52, Japonya’da Nikei 225 endeksi yüzde 2,60 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,55 değer kaybetti.

Dün küresel pay piyasalarına paralel satıcılı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışın yüzde 0,57 altında 1.383,77 puandan tamamladı.

Dolar/TL ise dün yüzde 0,60 artışla 8,8760’tan kapanış yapmasının ardından, bugün bankalararası piyasanın açılışında 8,8710 seviyesinde işlem görüyor.

Analistler, bugün küresel bazda önemli merkez bankalarının başkanlarının konuşmalarının yanı sıra, yurt içinde ekonomik güven endeksi, yurt dışında ise Avro Bölgesi tüketici güven endeksi ve ABD’de bekleyen konut satışları verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 1,370 ve 1.340 seviyelerinin destek, 1.420 puanın direnç konumuna geldiğini söyledi.

ANKARA (AA) – AA muhabirinin “Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Maliyesi Raporu”ndan yaptığı derlemeye göre, 2021 yılının ilk yarısında enflasyonist baskılar arttı. Bu gelişmede, gıda ve temel mal fiyatlarındaki artışların yanı sıra başta petrol olmak üzere, küresel emtia fiyatlarındaki yüksek seyir ve enflasyon beklentilerindeki artış etkili oldu.

Bununla birlikte mayıs ayının ikinci yarısından itibaren kademeli olarak ekonominin yeniden açılması da özellikle hizmetler kaynaklı olarak enflasyon üzerinde baskı yarattı. Böylece yıllık tüketici enflasyonu ağustos ayında yüzde 19,25 seviyesine yükseldi.

Türk lirasındaki değer kaybının birikimli etkileri, uluslararası koşullara bağlı girdi maliyetlerindeki artışlar ve arz kısıtları üretici fiyatlarının yüksek seyretmesinde belirleyici olurken, üretici enflasyonu ağustos ayında yüzde 45,52 seviyesinde gerçekleşti.

Diğer yandan, üretici enflasyonu ile tüketici enflasyonu arasındaki makasın açılması tüketici enflasyonu üzerinde risk oluşturmayı sürdürüyor.

Yönetilen veya yönlendirilen fiyat ayarlamalarının yanı sıra yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını kaynaklı etkileri azaltmak amacıyla belirli hizmet sektörlerine yönelik uygulanan KDV indirimleri enflasyonu azaltıcı rol oynadı. Yapılan indirim ve fiyat ayarlamaları sonucunda 102,6 milyar liralık kamu gelirinden vazgeçildi.

Tüm bu gelişmeler çerçevesinde 2021 yıl sonunda enflasyonun, Orta Vadeli Program’da öngörüldüğü üzere, yüzde 16,2 olarak gerçekleşmesi bekleniyor.

Eşel mobil sisteminin enflasyona etkisi eksi 2,48 düzeyinde gerçekleşti

Rapora göre, para ve maliye politikası eşgüdümünün sürekli ve sistematik bir yapıya dönüşmesi ve kalıcı fiyat istikrarının sağlanması amacıyla gelir politikaları da enflasyonla mücadeleye destek olacak şekilde uygulanıyor.

Bu kapsamda, eşel-mobil sistemi uygulaması sonucunda sadece 2021 yılı için toplam 46 milyar liralık KDV ve ÖTV gelirinden feragat edileceği hesaplanıyor.

Eşel-mobil sisteminin Ocak-Ağustos 2021 döneminde enflasyona etkisi eksi 1,42 puan doğrudan, eksi 1,06 puan ise dolaylı olmak üzere toplamda eksi 2,48 puan olarak hesaplandı.

Salgınla mücadele kapsamında belirli sektörlerde geçici vergi indirimleri yapılması fiyat düzeyini de aşağı yönlü etkilerken, bu düzenlemelerle 2021 yılının 9 ayı için toplam 25,2 milyar lira vergi gelirinden vazgeçilecek.

Ayrıca iş yeri kiraları üzerindeki gelir vergisi stopaj oranının yüzde 20’den yüzde 10’a indirilmesi 3,6 milyar lira gelir kaybı oluşturdu.

Tütün mamullerinde uygulanan ÖTV nispi vergi oranı yüzde 67’den yüzde 63’e indirildi ve tütün mamullerinde yılın birinci ve ikinci yarısı için alkollü içkilerde ise yılın ikinci yarısı için maktu vergi tutarları artırılmadı. Bu uygulamalar ile 2021 yılı için sigarada 8,8 milyar lira, alkollü içeceklerde 2 milyar lira KDV ve ÖTV nedeniyle gelir kaybı hesaplandı.

Motorlu araçlarda ÖTV matrah eşiklerinin güncellenmesi ile otomotiv sektöründe fiyatların aşağı yönlü etkilenmesi bekleniyor. Bu düzenlemeyle yılın kalanında yaklaşık 340 milyon lira gelir kaybı oluşacağı tahmin ediliyor.

Türk lirası cinsinden yatırımların teşvik edilmesi amacıyla Türk lirası cinsi ürünlere yönelik gelir vergisi tevkifat oranlarında indirim yapılarak enflasyonla mücadeleye dolaylı yoldan destek veriliyor. Bu düzenleme ile 2021 yılının 9 ayı için 17 milyar lira gelirden vazgeçilmiş olacak.

Ekonomi Reform Programı kapsamında fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis edilmesine ve sürdürülmesine katkı sağlaması amacıyla Fiyat İstikrarı Komitesi kurulmasına yönelik çalışmalar tamamlandı.

Komite, enflasyon ile mücadelede arz kaynaklı fiyat artışlarına yönelik yapısal tedbirlerin oluşturulması kapsamında politika koordinasyonu sağlamaya odaklanmayı sürdürecek.