Bilkent Üniversitesi

Türk bilim insanlarından roket hızını değiştirebilen teknoloji

ANKARA (AA) – SELMA KASAP – Bilkent Üniversitesince havada hareket halindeki roketlerin hızını otomatik olarak değiştirebilmeye olanak sağlayan akıllı bilgisayar yazılımı geliştirildi.

Bilkent Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Doktor Yıldıray Yıldız ve öğrencisi Anıl Alan tarafından geliştirilen, deneyleri ROKETSAN’da yapılan teknoloji, kapak makalesi olarak Uluslararası Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Birliğince çıkarılan IEEE Control Systems Magazine’de bilim dünyasına duyuruldu.

Yıldız, AA muhabirine yaptığı açıklamada, IEEE Control Systems Magazine dergisinin ekim sayısının kapak konusunun “Zaman Gecikmeli Sistemler İçin Yüksek Performanslı Basınç Kontrolcüsü Geliştirilmesi” makaleleri olduğunu ifade etti.

Söz konusu teknolojinin akıllı bir yazılıma dayandığına işaret eden Yıldız, “Teknolojimiz ile havada hareket halindeki roketlerin hızları ayarlanabilir hale gelebilecek.” dedi.

Roketlerin havaya gönderilmelerinin ardından belli bir hız profilinde hareket ettiğini belirten Yıldız, şu bilgileri paylaştı:

“Yaptığımız çalışma ile havada hareket halindeki roketlere yeni bir özellik kazandırılmış oldu. Geliştirdiğimiz akıllı yazılım ile roketler artık havada hareket halindeyken hızlarını azaltabilecek ya da hızlarını artırabilecekler. Örneğin, keskin manevralar sırasında hızlarını azaltıp, doğrusal hareket halinde iken hızlarını artırabilecekler. Bu özellikleri ile roketler, hedef takibini çok daha iyi performansla yapabilecekler.”

ROKETSAN mühendisleri 1 yıl çalıştı

Yıldız, çalışmalarının literatürde ilk niteliği taşıyan önemli özelliklerinin bulunduğunu bildirdi. ROKETSAN’da yapılan deneylerin de sistemin iyi çalıştığını gösterdiğine işaret eden Yıldız, “Sistemin teoriğini Bilkent Üniversitesinde geliştirdik. Deney düzeneği ise ROKETSAN’da geliştirildi. Deney kısmında öğrencimiz Anıl Alan ve ROKETSAN mühendislerinin bir senelik çalışması oldu. Bundan sonrası çalışmanın endüstriye kazandırılması olacak.” değerlendirmesinde bulundu.

Savaş uçakları tehditleri yerli çözümle aşacak

ANKARA (AA) – GÖKSEL YILDIRIM – Savaş uçaklarına yönelen füze tehditlerinin atlatmasını sağlayan sahte hedefleri için yerli "salma çekme mekanizması" geliştirdi.

Bilkent Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü öğrencileri Alpay Bilgiç, Arda Doruk Çerçiler, Berkay Çelik, Endercan Özzeybek, Emirhan Tamer, Barış Özkasap ve Onur Kılınç, ASELSAN için başta Milli Muharip Uçak olmak üzere Türk savaş uçaklarının güvenliğini sağlayacak bir çözüm üretti.

Savaş uçaklarına güdümlenmiş düşman füzelerini yanıltarak koruma sağlayan elektronik sistemler olan sahte hedefler, tehditlere karşı kullanılan en etkin savunma mekanizmalarından birini oluşturuyor.

Sahte hedefler, düşman silahlarını kendi üzerine çekip savaş uçaklarını koruyor. Sahte hedef mekanizmasının tehlike fark edildiğinde kullanılması, tehlike atlatıldıktan sonra ise içeri alınması isteniyor. Çünkü bir görev esnasında birden fazla tehditle karşılaşılması söz konusu olabiliyor.

Hava saldırılarında zamanın önemi dolayısıyla sahte hedefin çok kısa sürede salınabilmesi gerekiyor. Sahte hedeflerin çalışma prensiplerinden ötürü uçaktan daha önce belirlenmiş bir ölçüde uzaklaştırılması önem taşıyor.

Söz konusu sahte hedefler pahalı mekanizmalar oldukları için kullanımdan sonra risk teşkil etmemesi durumunda uçağa geri alınıp muhafaza edilmesine ihtiyaç bulunuyor. Sahte hedefin birden fazla kez kullanılabilmesi için kullanımdan sonra mekanizma içerisine uygun bir konumda yerleştirilmesi gerekiyor. Sahte hedefi geri çekmenin tehlikeli olduğu olağan dışı durumlarda kablonun kesilerek sahte hedefin uzaklaştırılması kritik önemde bulunuyor.

Şu an satın alınabilen bu tür mekanizmaların tasarım bilgileri gizleniyor. Gizli bilgilere sahip bu sistemler üzerinde değişiklik yapılamıyor ve yerli uçaklara istenildiği gibi uyarlanamıyor. Bu nedenle yerli ürün ihtiyacı ortaya çıkıyor.

– Tekrar kullanım sorununa çözüm

Bilkent Üniversitesi öğrencileri tüm ihtiyaçları dikkate alarak, gerekliliklere ve standartlara uygun bir sahte hedef salma çekme mekanizmasının tasarımı, analizi ve üretimi üzerinde çalıştı.

Geliştirilen çözüm, çekme salma mekanizması, sarma mekanizması ve kesme mekanizmasından oluşuyor.

Salma işlemi 2 adet sabit kuvvet yayında depolanmış enerjiyle sağlanıyor. Sahte hedefin mekanizma içinde ve fırlatırken dışarıda muhafazasını, aynı yönde ve senkronize çalışan kelepçeler gerçekleştiriyor.

Acil durumlarda kullanılacak kesme mekanizması ise RF sinyallerini taşıyan kabloyu tek seferde kesebilecek şekilde tasarlandı.

Yerli çözümü, dünyadaki diğer sistemlerden ayıran en büyük farklılık ise sarma mekanizmasında yatıyor. Mevcut sistemlerde sahte hedef düzgün sarma-salma sorunundan dolayı, aynı uçuşta birden fazla kez kullanılamıyor. Geliştirilen tasarım sayesinde kablo düzgün bir şekilde sarılıp, salınabiliyor. Bu sayede de sahte hedefin bir uçuşta birden fazla kez kullanılabilmesine mümkün oluyor.

– Özgün çözüm ihtiyacına cevap verecek

Proje ekibinin verdiği bilgilere göre, yurt dışından temin edilen ürünlerin bu sistemi barındırmayan uçaklara ya da yerli projelere entegrasyonunda ciddi güçlükler yaşanıyor. Bu durum özgün çözüm ihtiyacının önemini artırıyor.

Geliştirilen prototiple sahte hedefi uçaktan 180 metre uzağa fırlatılabiliyor. Sahte hedefin tehdidin ortadan kalkmasının ardından tekrar uçağa alınması, 50 bin dolar ve üzerinde maliyetler dikkate alındığında önemli bir ekonomik katkı sağlıyor. Tehlike durumunda ise sahte hedef kesilebiliyor.

Prototip ürün, Milli Muharip Uçak için geliştirilse de Türkiye'nin envanterindeki diğer uçaklara da uyarlanabilecek.

Test süreçlerinde ortaya çıkabilecek ihtiyaçlar ve mekanizmanın takılacağı uçağa göre boyut, tasarımlarda herhangi bir kısıtlılık olmaksızın değişebilecek.

Mekanizmanın birkaç yıllık süreçte uçağa takılabilir niteliğe getirilmesi hedefleniyor.

Üniversiteliler köydeki öğrencilerin “güneşi” oldu

ÇORUM (AA) – Bilkent Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrenciler, "Güneş köyden doğuyor" projesi kapsamında Çorum'un Osmancık ilçesindeki Yaylabaşı Köyü İlkokulu'nu ziyaret etti.

"Bilkent Üniversitesi Toplumsal Duyarlılık Projeleri" kapsamında hazırlanan "Güneş köyden doğuyor" projesinde yer alan 51 gönüllü öğrenci, Yaylabaşı köyüne gelerek, iki gün boyunca hem ilkokulun fiziki imkanlarını iyileştirdi hem de resim, müzik, spor gibi alanlarda öğrencilerle çeşitli etkinlikler yaptı.

Öğrenciler, ayrıca okula kütüphane de kazandırdı.

Proje koordinatörü ve Endüstri Mühendisliği Bölümü 3. sınıf öğrencisi Zeynep Şendil, AA muhabirine, köy okullarında eğitim gören öğrencilerin daha iyi şartlarda eğitim almalarını sağlamak amacıyla projeler yürüttüklerini söyledi.

Bilkent Üniversitesi bünyesinde 2010 yılından bu yana yürütülen "Güneş köyden doğuyor" projesi kapsamında, her yıl farklı illerdeki köy okullarını ziyaret ettiklerini dile getiren Şendil, 2018 yılında üç farklı köy okuluna gittiklerini belirtti.

Projede gönüllü olarak yer alan öğrencilerin 7 farklı alt grup oluşturduklarını anlatan Şendil, "Gittiğimiz köyde yapı grubumuz köy okuluna kütüphane hazırlıyor. Resim, müzik, spor, tiyatro, bilim ve genel kültür adını verdiğimiz gruplarımız da iki gün boyunca çocuklarla çeşitli etkinlikler yapıyor. Bu etkinliklerle öğrencilere yeni ufuklar kazandırmayı hedefliyoruz." dedi.

Köy okulu öğrencilerine, müzik aletlerinden Türk bilim adamı Aziz Sancar'a kadar pek çok konuda oyun eşliğinde bilgi aktardıklarını kaydeden Şendil, "Çocukların ufuklarını açacak, hayal dünyalarını genişletecek çalışmalar yapmaya gayret ediyoruz. Bu çalışmalarımızdan çok güzel geri dönüşler de alıyoruz. Mesela kütüphane yaptığımız okulların öğretmenleri ile daha sonra yaptığımız görüşmelerde, öğrencilerin eskisinden çok daha fazla kitap okuduğunu görüyoruz. Bunları duyduğumuzda daha fazla okula dokunmak istiyoruz." ifadelerini kullandı.

– "Vefa borcumuzu ödüyoruz"

Şendil, yetiştirdikleri ürünlerin, kentlerde yaşayanlar tarafından tüketilmesinden dolayı kırsaldaki insanlara vefa borcu hissettiklerini dile getirerek, "Kırsaldaki insanlara vefa borcumuzu bu şekilde ödemek istiyoruz. Ülkemizin gelişmesi için hepimizin çalışması, eğitim görmesi, üretmesi gerekiyor. Bizler daha iyi şartlarda eğitim alırken, kırsalda bazı şartlardan yoksun eğitim gören öğrencilerin eksiklerini kapatabilmek amacıyla bu projeye gönül verdik." diye konuştu.

Proje gönüllülerinden Makine Mühendisliği Bölümü 3. sınıf öğrencisi Hüseyin Burak Palamut da proje ile köy çocuklarının eğitimine katkıda bulunmayı amaçladıklarını vurgulayarak, "Gittiğimiz okullardaki binaları önce fiziki olarak iyileştiriyoruz. Boya, badana işlerini tamamladıktan sonra yanımızda getirdiğimiz rafları monte ediyoruz. Kitapları da raflara dizerek öğrencilerle kütüphanemizi açıyoruz." dedi.

Köy muhtarı Mustafa Sallan ise 130 öğrencili Yaylabaşı Köyü İlkokulu'nun, sınavlarda Çorum'un en başarılı köy okulu olduğunu belirterek, üniversite öğrencilerine katkılarından dolayı teşekkür etti.