Büyükçekmece

Büyükçekmece'deki bir asır önceki hortumun kayıtları ve fotoğrafı arşivden çıktı

İSTANBUL (AA) – HİKMET FARUK BAŞER – Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nde araştırma yapan İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Önder Kocatürk, Büyükçekmece Gölü'nde 106 yıl önce oluşan hortumda 2 kişinin hayatını kaybettiğini ve 14 kişinin yaralandığını belgeleriyle ortaya çıkardı.

Küresel iklim değişiklerinin etkisini artırdığı günümüzde İstanbul'da da son yıllarda etkili yağmur, dolu ve fırtına yaşanırken, hortum da aralıklarla görülüyor.

İstanbul'da en son hortum olayı dün Büyükçekmece Gölü'nde yaşandı. Bir anda ortaya çıkan hortum, bir tırı devirdi.

Araştırmalar, bu hortumların geçmiş yıllarda da görüldüğünü hatta bazen can kaybına sebep olduğunu da ortaya koydu.

Konuya ilişkin AA muhabirine konuşan Kocatürk, doktora çalışması sırasında Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi'nde konuyla ilgili önemli bir belgeye rastladığını ve 1914 yılında İstanbul Büyükçekmece’de meydana gelen bir hortum olayının ilgisini çektiğini söyledi.

Bu belgeden yola çıkarak o dönemin günlük gazetelerini taradığını belirten Kocatürk, "19 Temmuz 1914 Pazar günü, öğleden sonra saat üç civarında meydana gelen hortumla ilgili ayrıntılı bilgilere dönemin günlük gazeteleri olan İkdam, Peyam, Sabah, Tanin, Tasvir-i Efkar (o tarihte Tasfir-i Efkar adıyla çıkıyor) gazetelerinde 20, 21 ve 22 Temmuz 1914 tarihlerinde yayınlanan haberlerden ulaştım. Bu gazetelerin nüshaları Taksim Atatürk Kitaplığı, Beyazıt Devlet Kütüphanesi ve Ankara’da Milli Kütüphane’de bulunuyor." diye konuştu.

Kocatürk, 106 yıl önce oluşan hortumla ilgili bilgilerin hem Osmanlı arşivinde yer alan belgede, hem de günlük gazetelerde ayrıntılı olarak anlatıldığını vurgulayarak, şöyle devam etti:

"Büyükçekmece’de yerleşim merkezinin güney doğusunda ve deniz üzerinde hortum meydana geliyor ve karaya doğru ilerliyor. Yaklaşık 400 metre çapında olduğu söyleniyor. Basında o dönemde 'siklon' ve 'hortum' kelimeleri kullanılıyor. Gazetelerde hortumun kasabanın yakınından geçtiği belirtiliyor. Hortumun asıl ‘Harman Mevkii’ denilen yeri etkilediği, ağaçları, mısır bostanlarını, ekinleri dağıttığını, önüne ne gelirse yıktığını, hayvanları arabalarıyla beraber uçurduğunu ve birçoğunu telef ettiği yine anlatılıyor. Yol üzerinden geçen iki yolculu bir at arabasının da hortuma rastladığını ve arabacı Ali Ağa’nın hayatını kaybettiği gazetelerde anlatılıyor. O dönemin en mühim iletişim aracı olan telgraf direkleri de yerinden sökülüyor ve İstanbul ile iletişim de kesiliyor. Basında vurgulandığı üzere hortumun Büyükçekmece kasabasının etrafından ve yakınından geçmesi büyük bir yıkımı ve faciayla beraber çok daha fazla can ve mal kaybını engelliyor. Hortumu meydana getiren fırtınanın hatta Bakırköy'de bir çimento fabrikasıyla gazinoyu yıktığı da belirtiliyor."

Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nde hortum olayıyla ilgili tek bir belge bulduğunu anlatan Kocatürk, belgenin çok önemli olduğunu ifade etti.

Kocatürk, "Çatalca Mutasarrıf Vekili İbrahim Süreyya Bey tarafından Dahiliye Nezareti’ne (Osmanlı zamanında İçişleri Bakanlığı) çekilen Rumi 7 Temmuz 1330 (Miladi 20 Temmuz 1914) tarihli telgrafla olay 'Büyükçekmece kasabası civarından geçen siklonun etkisiyle 2 kişinin vefat ettiği ve birisi ağır olmak üzere kalan 13 kişinin hafifçe yaralandığı ve harmanlarla bostan ve mısır mahsulünden iki bin lira civarında zarar meydana geldiği anlaşılmıştır. Ağır yaralı olan hastaneye yatırılmak üzere İstanbul’a gönderilmektedir ve diğerleri yerinde tedavi altında bulunmaktadır' şeklinde bildirilmiştir." ifadelerini kullandı.

Çatalca Mutasarrıf Vekili İbrahim Süreyya Bey'in olayın ardından yaralıları ziyaret ettiğini anlatan Kocatürk, hortum nedeniyle zarar gören ailelere 2 Osmanlı altın lirası yardım yapıldığını dile getirdi.

– "Tanin gazetesi olay için bölgeye özel muhabir yolladı"

Doç. Dr. Önder Kocatürk, dönemin Tanin gazetesinin olay için bölgeye özel muhabir yolladığını ve o dönemde hortum olayına çok önem verdiğini kaydetti.

Köylülerin hortumla ilgili muhabire ilginç bilgiler verdiğini anlatan Kocatürk, "Köylüler 'hortum olayından önce yılanların ortaya çıktığını ve toprağı kazarak altına girmek istediğini, Büyükçekmece gölünün sularının bir anda karaya doğru ilerleyerek yükseldiğini, suyun da ısındığını' muhabire söylemişler." dedi.

Kocatürk, hortumla ilgili günümüze ulaşan tek kare fotoğrafın da olduğunu belirterek, "Hortum olayına dair ulaşabildiğim tek fotoğraf ise dönemin ünlü Servet-i Fünun dergisinin 1210 numaralı ve 31 Temmuz 1330 (13 Ağustos 1914) tarihli nüshasında, 222. sayfada yayınlanmıştır. Hortumun fotoğrafı Said Bey tarafından Ayastefanos’ta (günümüzde Yeşilköy semti) evinin balkonundan çekilmiştir. Said Bey muhtemelen hortumun fotoğrafını, hortum denizden karaya ulaştıktan ve etkisini yitirip küçülmeye başladıktan sonra çekmeyi başarmıştır. Bu fotoğraf çok önemli bir belgedir." ifadelerini kullandı.

Büyükçekmece'de yıldırım düşmesi sonucu bir kişi hayatını kaybetti

İSTANBUL (AA) – Büyükçekmece ilçesinde sağanaktan korunmak için altına girdiği ağaca yıldırım düşen kişi hayatını kaybetti.

Edinilen bilgiye göre, 6 yaşındaki torunuyla Kordonboyu Caddesi'nde yürüyüşe çıkan 67 yaşındaki Doğan Erişek, aniden başlayan sağanaktan korunmak için yol kenarındaki bir ağacın altına sığındı.

Bu sırada dede ile torunun altında bulunduğu ağaca yıldırım düştü. Çevredeki bir kafeterya çalışanlarının haber vermesi üzerine olay yerine gelen sağlık ekipleri, Doğan Erişek'in hayatını kaybettiğini belirledi.

Erişek'in cesedi, olay yerindeki incelemenin ardından Beylikdüzü Devlet Hastanesi morguna kaldırıldı. Olay sırasında büyük korku yaşayan torunu ise çevredeki vatandaşlar tarafından sakinleştirildi.

Büyükçekmece'de site bahçesinde bebek cesedi bulundu

İSTANBUL (AA) – Büyükçekmece'de bir sitenin bahçesinde yeni doğmuş bebek cesedi bulundu.

Alınan bilgiye göre, Atatürk Mahallesi Serinpınar Caddesi'ndeki sitede oturanlar, bahçe kısmında yeni doğmuş bebek cesedi gördü.

Durumun bildirilmesi üzerine olay yerine polis ekipleri sevk edildi.

Polis ekipleri sitenin bahçesinin etrafını çevrelerken, olay yeri inceleme ekipleri çalışma yaptı. Ekipler, sitede oturanların ifadelerini aldı.

İncelemelerin ardından ceset Büyükçekmece Mimar Sinan Devlet Hastanesi morguna kaldırıldı.

Sazlıdere ve Büyükçekmece'de yasa dışı avlananlara ceza

İSTANBUL (AA) – Büyükçekmece ve Sazlıdere barajlarında yasa dışı avlanan 7 kişiye, 10 bin 100 lira ceza kesildi.

İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü koordinesinde Arnavutköy ve Büyükçekmece'de yasa dışı balık tutanlara yönelik denetim yapıldı.

Polis, zabıta ve ilgili STK temsilcilerinin de katıldığı çalışmada Büyükçekmece Barajı ve Sazlıdere Barajı'nda yasağı ihlal ederek ticari amaçla balık tutan 7 kişiye cezai işlem uygulandı.

Ekipler avlanan balıkların satışının yapıldığı bir iş yerinde inceleme yaptı. İş yerindeki 60 kilogram muhtelif balık, 120 metre uzatma misina ağ ve serpme ağ ile çeşitli av malzemeleri ele geçirildi. Balık ve malzemeler, Arnavutköy İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü deposuna götürüldü.

7 kişiye toplam 10 bin 100 lira ceza kesilirken, Sazlıdere Barajı'nda balıkların geçiş güzargahına yerleştirilen 1 kilometrelik ağa takılmış balıklar da kurtarılarak suya bırakıldı.