cari işlemler

12 aylık cari fazla 6 milyar 494 milyon dolar oldu

İSTANBUL (AA) – Türkiye’nin cari işlemler hesabı, ocakta 1 milyar 804 milyon dolar açık verirken, 12 aylık cari fazla 6 milyar 494 milyon dolar oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından Ocak 2020 dönemine ilişkin ödemeler dengesi verileri açıklandı.

Buna göre, ocakta cari işlemler açığı, geçen yılın aynı ayına göre 1 milyar 528 milyon dolar artarak 1 milyar 804 milyon dolar olarak gerçekleşti. 12 aylık cari işlemler hesabı ise 6 milyar 494 milyon dolar fazla verdi.

Aylık gelişmede, ödemeler dengesi tablosundaki dış ticaret açığının 2019’un aynı ayına göre 1 milyar 994 milyon dolar artarak 3 milyar 245 milyon dolara yükselmesi etkili oldu.

Geçen yılın ocak ayında 3 milyar 409 milyon dolar fazla veren altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise Ocak 2020’de 3 milyar 220 milyon dolar fazla verdi.

Hizmetler dengesi kaynaklı girişler, geçen yılın aynı ayına göre 78 milyon dolar artarak 1 milyar 586 milyon dolara yükseldi.

Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler, söz konusu dönemde 112 milyon dolar artarak 1 milyar 100 milyon dolara çıktı.

Birincil gelir dengesi kalemi altında yatırım geliri kaleminden kaynaklanan net çıkışlar, 2019’un aynı ayına göre 310 milyon dolar azalarak 223 milyon dolara geriledi.

İkincil gelir dengesi kalemi kaynaklı girişler ise geçen yılın aynı ayına göre 95 milyon dolar artarak 195 milyon dolar oldu.

Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler ocakta azaldı

Buna göre, doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler, ocakta bir önceki yılın aynı ayına kıyasla 26 milyon dolar azalarak 765 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti. Bu dönemde, portföy yatırımları 1 milyar 222 milyon dolar net çıkış kaydetti.

Aynı dönemde yurt dışı yerleşikler hisse senedi piyasasında 333 milyon dolarlık, devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 498 milyon dolarlık net satış yaptı.

Bankalar, yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili ocak ayında 234 milyon dolar net borçlanma gerçekleştirdi. Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 2 milyar 98 milyon dolar, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları 2 milyar 193 milyon dolar net artış kaydetti.

Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili ise bankalar 1 milyar 503 milyon dolar, diğer sektörler 219 milyon dolar net geri ödeme yaparken, genel hükümet 4 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde ise ocak ayında 2 milyar 934 milyon dolar net azalış yaşandı.

Yapılan Revizyonlar

Ödemeler dengesi verilerine ilişkin TCMB’den yapılan açıklamaya göre, 5 Mart 2020’de “Yapılacak Revizyonlar” duyurusunda belirtildiği üzere, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanmaya başlanan Uluslararası Hizmet Ticareti İstatistiklerini (UHTİ) içeren Ödemeler Dengesi İstatistikleri 2013-2015 dönemi ve 2019 için Gelir İdaresi Başkanlığı idari kayıtları, 2016-2018 dönemine yönelik UHTİ kullanılarak revize edildi.

TÜİK tarafından Genel Ticaret Sistemine göre açıklanmaya başlanan “Dış Ticaret İstatistikleri” kapsamında ise dış ticaret verisi 2013-2019 dönemi için revize edildi. Dış ticaret verilerine bağlı olarak finans hesabı altında yer alan ticari krediler kalemi de güncellendi.

Yapılan güncellemeler neticesinde, hizmetler kalemi 2013’te 9,8 milyar dolar, 2014’te 7,7 milyar dolar, 2015’te 5,4 milyar dolar, 2016’da 4,9 milyar dolar, 2017’de 6,1 milyar dolar, 2018’de 5,3 milyar dolar ve 2019’da 4,7 milyar dolar artış kaydetti.

Cari açık, 2013’te 8,4 milyar dolar, 2014’te 6,1 milyar dolar, 2015’te 5 milyar dolar, 2016’da 4,7 milyar dolar, 2017’de 6 milyar dolar ve 2018’de 7,5 milyar dolar azalış gösterirken, cari fazla ise 2019’da 6,3 milyar dolar artış kaydetti.

Net hata ve noksan kalemi, 2013’te 10,5 milyar dolar, 2014’te 5,3 milyar dolar, 2015’te 3,4 milyar dolar, 2016’da 4,3 milyar dolar, 2017’de 6,6 milyar dolar, 2018’de 10,6 milyar dolar ve 2019’da 7,4 milyar dolar azaldı.

Cari işlemler hesabı üst üste 5 aydır fazla veriyor

İSTANBUL (AA) – Türkiye’nin son 12 aylık cari işlemler hesabı ekimde 4 milyar 336 milyon dolarla üst üste beş aydır fazla veriyor.

Ekonomideki dengelenme süreciyle birlikte makro verilerde düzeltme hareketleri yaşanırken, bunun en güzel örneği cari işlemler hesabında görüldü.

Geçen yıl mayıs ayında 58 milyar dolara yaklaşan 12 aylık cari açık, hükümetin ve ekonomi yönetiminin aldığı tedbir ve yeni uygulamalarla düşüş trendine girdi.

Geçen yılın ikinci yarısından itibaren cari açıkta başlayan gerileme 12 ayın ardından cari fazla noktasına geldi. Bu yılın haziran ayından itibaren başlayan cari fazla üst üste beşinci ayına girdi. Ekimde 12 aylık cari fazla bir önceki aya göre 1,1 milyar dolar azalışla 4 milyar 336 milyon dolar olarak gerçekleşti. Ekim 2018’de yıllıklandırılmış cari açık 38,9 milyar dolar düzeyinde bulunuyordu. Cari fazla aylık bazda da ekimde 1 milyar 549 milyon dolarla üst üste dört aydır pozitif tarafta olmayı sürdürdü.

Analistler, yılın kalan 2 ayında da cari fazla verileceğini, böylece cari işlemler hesabının 1,5-2 milyar dolar fazla ile 2019’u tamamlayacağını belirtti.

İktisadi faaliyetteki dinamizmin yansıması sonucu cari fazlanın artık daha fazla artmasının beklenmeyeceğini dile getiren analistler, Türk ekonomisinin 2020’de potansiyel büyümesine yakınsamasıyla birlikte cari işlemler hesabının da yeni akışına doğru yöneleceğini kaydetti.

“Cari dengede başlayan gerilemeyi büyümenin boyutu belirleyecek”

AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmelerde ekimde cari fazlanın 1,55 milyar dolarla piyasa beklentisine yakın gerçekleştiğini belirtti.

Kasım ayı gümrük dış ticaret öncü verilerinin geçen yıla göre daha yüksek dış açığa işaret ettiğini bildiren Bürümcekçi, bu gelişmeyle birlikte değerlendirildiğinde ekimde cari fazlada başlayan gerilemenin süreceğini söyledi.

Bürümcekçi, ekimde cari fazlada gözlenen gerilemede dış ticaret açığının yükselmesinin ana etken olduğunu ifade etti.

Cari fazlada başlayan gerilemenin ne boyuta ulaşacağının büyümenin seyrine bağlı olacağını vurgulayan Bürümcekçi, şunları kaydetti:

“Önceki yıl cari açığı artıran faktörlerin başında gelen enerji ticaretindeki gelişmelerin devam edip etmeyeceği kritik görünürken, petrol fiyatlarının son dönemdeki gerileme ile 2018 yılı ortalamasının (72 dolar) altına inmesi cari açığı azaltıcı etki getirmeye devam etmektedir. Altın ticaretinde ise geçen yıl ilk on ayda verilen 7,8 milyar dolar net açık bu yıl aynı dönemde 6,5 milyar dolara gerilemiştir. Bu eğilim de devam edebilir.

Buna ek olarak, turizm gelirlerinin, turist sayısının artış eğilimini koruması ile toparlanma göstermeye devam edeceği beklenmelidir. Ancak, milli gelir büyümesi baz etkisinin de devreye girmesiyle daha güçlü artışlar kaydedecektir. Bu gelişmenin, dış ticaret açığında yıllık bazda karşılaştırmalarda da belirgin artışlar getireceğini düşünmekteyiz. Ayrıca, AB pazarı ve genel olarak küresel çapta büyümede gözlenen yavaşlamanın ihracat artış hızımızı olumsuz etkilemeye devam ettiği izlenmektedir. Bu doğrultuda, kasım sonunda 2,8 milyar dolar fazlaya gerilemesini beklediğimiz son 12 aylık cari işlemler hesabının, 2019 yılını sınırlı fazla ile kapatabileceğini düşünmekteyiz.”

Cari fazla rekorlara devam ediyor

İSTANBUL (AA) – Türkiye’nin son 12 aylık cari işlemler hesabı eylülde 5 milyar 895 milyon dolar cari fazla vererek, rekor tazeledi.

Hükümetin ve ekonomi yönetiminin tedbir ve uygulamalarıyla geçen yılın ikinci yarısından itibaren yıllıklandırılmış cari açık yaklaşık 58 milyar dolardan kademeli olarak geriledi. Yıllıklandırılmış cari açık ekonomideki dengelenme sürecinin etkisiyle 12 ay boyunca daraldı.

Cari işlemler hesabı bu yılın haziran ayıyla birlikte dört ay boyunca üst üste cari fazla vererek, eylül döneminde 5 milyar 895 milyon dolarla rekor tazeledi. Bu yılın haziran, temmuz ve ağustos dönemlerinde sırasıyla 1,2, 4,7 ve 5,3 milyar dolarlık cari fazla verildi.

Böylece temmuz ve ağustos dönemlerindeki 4,7 milyar dolar ve 5,3 milyar dolar, Merkez Bankası’nın yayımladığı veri seti dönemi dikkate alındığında en yüksek yıllıklandırılmış cari fazlalar olarak kayıtlara geçti.

“Enerji ve altın dışı cari fazla 47,7 milyar dolara yükseldi”

AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmelerde piyasa beklentisinin eylülde 2 milyar dolar cari fazla verilmesi yönünde olduğunu belirtti.

Yıllıklandırılmış cari fazlanın 5,9 milyar dolara iyileşmesiyle birlikte GSYH ‘ya oranının yüzde 0,8’e yükseldiğini ifade eden Bürümcekçi, veri setinin yayımlandığı dönemin en yüksek seviyesine ulaşıldığını söyledi.

Bürümcekçi, “Ekim ayı gümrük dış ticaret öncü verileri geçen yıla göre daha yüksek dış açığa işaret ederek cari fazladaki yükselişin sonuna geldiğimizi de düşündürmekte.” dedi.

Manşet verideki iyileşmenin yanı sıra, cari dengenin temel eğilimi açısından takip edilen enerji dışı cari dengenin 41,5 milyar dolar fazla ve enerji ve altın dışı (çekirdek) cari dengenin ise 47,7 milyar dolar fazlaya yükseldiğini vurgulayan Bürümcekçi, cari işlemler dengesinde eylül ayında gözlenen iyileşmede, hizmetler dengesinin yüksek fazla vermesinin ana etken olduğunu kaydetti.

“Yılı sınırlı fazla ile kapatabiliriz”

Bürümcekçi, cari dengedeki iyileşme döneminin sonuna gelinmiş olabileceğini, bunun da büyümenin seyrine bağlı olduğunu söyledi.

Geçen yıl cari açığı artıran faktörlerin başında gelen enerji ticaretindeki gelişmelerin devam edip etmeyeceğinin kritik olduğunu belirten Bürümcekçi, petrol fiyatlarının son dönemdeki gerileme ile 2018 yılı ortalamasının (72 dolar) altına inmesinin cari açığı azaltıcı etki getirmeye devam ettiğini dile getirdi.

Bürümcekçi, altın ticaretinde geçen yıl ocak-eylül döneminde verilen 7,7 milyar dolarlık net açığın, 2019’un aynı dönemde 5,2 milyar dolara gerilediğini ifade etti.

Buna ek olarak, turizm gelirlerinin, turist sayısının artış eğilimini koruması ile toparlanma göstermeye devam edeceğini söyleyen Bürümcekçi, şunları kaydetti:

“Ancak, milli gelir büyümesi baz etkisinin de devreye girmesiyle daha güçlü artışlar kaydedecektir. Bu gelişmenin, dış ticaret açığında yıllık bazda karşılaştırmalarda da artış getirebileceğini düşünmekteyiz. Ayrıca, AB pazarı ve genel olarak küresel çapta büyümede gözlenen yavaşlamanın ihracat artış hızımızı olumsuz etkilemeye devam ettiği izlenmektedir. Bu doğrultuda, ekim sonunda 5 milyar dolar fazlaya gerilemesini beklediğimiz son 12 aylık cari işlemler hesabının, 2019 yıl sonunda çok daha sınırlı fazla ile yılı kapatabileceğini düşünmekteyiz.”

Yurt içi piyasalar cari işlemler verilerine odaklandı

Küresel piyasaların yönü üzerinde etkili olması beklenen yarınki yoğun gündem öncesi borsalarda karışık bir seyir izleniyor. ABD’de yarın açıklanacak enflasyon verisi ve ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell’ın Kongre’de yapacağı konuşmanın yanı sıra ABD Başkanı Donald Trump’ın azil sürecinde kamuya açık soruşturmalar ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD ziyareti de takip edilecek.

Yurt içinde ise yarın gerçekleşecek Erdoğan’ın ABD ziyareti öncesi bugün açıklanacak eylül ayı cari işlemler verileri izlenecek. Ekonomistler, cari işlemler hesabının eylülde 2 milyar 20 milyon dolar fazla vermesini bekliyor. Cari işlemler hesabı, ağustosta 2 milyar 604 milyon dolar fazla verirken, 12 aylık cari fazla 5 milyar 97 milyon dolar olmuştu.

Dün ABD’de veri gündeminin zayıf olmasının etkisiyle pay piyasalarında sakin bir seyir izlendi. Dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 98,2’ye geriledi. Dow Jones endeksi yüzde 0,04’lük sınırlı yükselişle de olsa kapanış rekorunu 27.691 puana taşırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,20 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,13 değer kaybetti.

Avrupa tarafında, dün İngiltere’de açıklanan GSYH verisi, yıllık yüzde 1 artış ile 2010’un 3’üncü çeyreğinden bu yana en düşük yıllık büyümeye işaret etti. Dün Almanya’da DAX endeksi yüzde 0,23 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,42 değer kaybederken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,07 yükseliş kaydetti. Avro/dolar paritesi ise 1,1000-1,1050 dar bandında dengelendi.

Bugün Asya piyasalarında, Hong Kong’da devam eden protestolar gündemin odağındaki yerini korusa da pay piyasalarında dünkü düşüşlerin telafi edilmeye çalışıldığı görülüyor. Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,3 değer kazandı, Çin’de Şanghay bileşik endeksi ise yatay seyretti.

Yurt içinde, dün güne düşüşle başlayan BIST 100 endeksi, analistlerin destek olarak nitelendirdiği 102.500 seviyelerinde etkisini artıran alımlarla kayıplarının neredeyse tamamını telafi etti. Endeks, günü önceki kapanışın yüzde 0,03 altında 103.118 puandan tamamlarken, dün 5,80 sınırına kadar çıkması sonrası 5,7742’den kapanış yapan dolar/TL, bugün bankalararası piyasanın açılışında 5,7740 seviyesinde yatay seyrediyor.

Analistler, yarınki yoğun gündem öncesi bugün piyasalarda dalgalı bir seyir izlenebileceğini belirterek, dün dolar endeksine paralel değer kazanan dolar/TL’nin, 5,80’in altında kaldığı sürece yükseliş eğiliminin sınırlı kalacağını bildirdi.

Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 102.500 seviyesinin destek konumuna geldiğini kaydeden analistler, 105.000-105.500 bandının direnç olarak öne çıktığını söyledi.