Hal Yasası

Soğan fiyatlarında düşüş beklentisi

ANKARA (AA) – DENİZ ÇİÇEK / MEHMET FATİH ERDOĞDU – Türkiye Halciler Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan, AA muhabirine, yeni Hal Yasası’nın yerel seçimlerin ardından Meclisten çıkarılmasını beklediklerini söyledi.

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın, Gıda Komitesi toplantısında, yeni Hal Yasası’na ilişkin kaygıları dikkate alacakları yönünde değerlendirmede bulunduğunu anımsatan Tavşan, soğuk zincirin olması, arz-talep dengesinin planlanması, kooperatifçiliğin desteklenmesi, toptancı hallerinin rehabilite edilmesi gibi beklentilerinin bulunduğunu bildirdi.

Tavşan, üretimden tüketime tamamen okunabilir bir piyasanın oluşması gerektiğine işaret ederek, federasyon olarak taslakta itiraz ettikleri bazı noktalar bulunduğunu dile getirdi.

Hal komisyonculuğunun kaldırılması ve hallerin özelleştirilmesi gibi konularda çekinceleri olduğuna dikkati çeken Tavşan, şöyle devam etti:

“Hal komisyonculuğu neden kaldırılıyor? Kooperatifçilik yine desteklensin ama komisyonculuk da dursun. Hallerde hal komisyoncusu da olsun, tüccar da olsun, kooperatifler de olsun. Bunlar tatlı rekabet içinde olsun ki üreticinin malı daha iyi değerlensin. Komisyonculuğun kalkmaması küçük üretici açısından önemli. Türkiye’de evinin arkasında, bahçesinde, seralarda üretim yapan çok fazla küçük üretici var. Hal komisyoncusu bu ürünlerin pazarlanmasında etkin hareket ediyor. Küçük üretici için üstlendiği etkin görev var, onun adına ürününü komisyon karşılığında pazarlıyor. Komisyona da yüzde 8 tavan uygulanıyor. Bunlar üretici için çalışır, üretici hangisini daha iyi bulursa onunla iş yapar. Hal komisyonculuğu düzeltilebilir ama kalkması özellikle üretici için sıkıntı yaratır. Bunun devam etmesinden yanayız.”

Tavşan, hallerin özelleştirilmesini de doğru bulmadıklarını, hallerde zaten özel sektörün, esnafın yer aldığını anlattı. Avrupa’da da özel toptancı hali bulunmadığını vurgulayan Tavşan, “Buraları özelleştirip serbest piyasaya bırakırsanız yarın birtakım hakim güçler burada hakim olabilir. Belediyeler, bakanlık, meslek kuruluşları işletebilir, hal esnafı katkı verebilir ama buraların istendiği zaman satılacak duruma gelmesini istemiyoruz. Ağırlık kamunun elinde kalmalı.” diye konuştu.

Sayısı 170’i aşan hal sayısının 30’lara düşmesinin zor olacağını ve kurulmuş hallerin kaldırılmasının bir fayda sağlamayacağını belirten Tavşan, buna karşın birleşmesinde fayda görülen hallerin birleştirilebileceğini, büyük ölçekli, ihracat odaklı haller kurulabileceğini söyledi.

“Soğan fiyatları etkilenir”

Tavşan, sıfır gümrükle soğan ithalatının önünün açılmasına da değinerek, firmaların Azerbaycan’dan soğan ithalatı yapmak için harekete geçtiğini bildirdi. Soğan fiyatının, taşıma, ayıklama gibi maliyetlerle hallerde 2,5-3 lira arasında olacağını ifade eden Tavşan, “Bu adım, depoların boşalmasına, eldeki soğanların hızla piyasaya sürülmesine neden olur. Depolar hızlı boşalırsa fiyat ucuzlayabilir. Soğan tırlarının gelecek olması soğan fiyatlarını etkiler. Elinde soğan olan vatandaş korkuyor, zaten ürün depoda çürüyor. Tabii ithalatın da bir maliyeti var. Birileri fırsatçılık yapıyorsa tamam ama onun haricinde biber, domates ve patlıcanı 1-2 liraya yiyemezsiniz.” değerlendirmesinde bulundu.

Meyve ve sebze fiyatlarının hava şartlarıyla doğrudan ilişkili olduğuna dikkati çeken Tavşan, şunları kaydetti:

“Yağış, sel, tufan var. Tüm bahçelerin sular altında kaldığı, seraların parçalandığı ortamda fiyatların yüksek olması doğru orantılı bir durum. Olmayan ürün pahalanır, bunun önüne geçilemez. Birileri bu fiyatlardan istifade ediyorsa mani olalım, katma değer üretmeyen kimse arada olmasın. Konserve domatesteki ithalat kararı da bununla bağlantılı. Rüzgar seraları yerinden söküyor. Bu doğrultuda domates fiyatı artıyor.”

“Hal Yasası'nda komisyonculukla ilgili düzenleme yapılacak”

ANTALYA (AA) – Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Menderes Türel, hazırlık aşamasında olan Hal Yasasına ilişkin görüşlerini Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay ve AK Parti Grup Başkanvekili Mehmet Muş'a ilettiklerini, komisyonculuğun kaldırılmamasına yönelik bir kanaat oluştuğunu bildirdi.

Büyükşehir Belediye Meclisi Aralık ayı olağan meclis toplantısı, belediye toplantı salonunda gerçekleştirildi. Mecliste Hal Yasası ile ilgili açıklamada bulunan Türel, hükümetin büyükşehirlerde meyve ve sebzenin hallerdeki fiyatının kat kat üzerinde satılması nedeniyle vatandaşı düşünerek bir tedbir alma gereği hissettiğini belirtti.

Antalya Toptancı Hali'nde 2 lira olan domatesin İstanbul'da 8 liraya satıldığını aktaran Türel, fiyat artışı nedeniyle bir düzenlemeye ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Komisyonculuğun kaldırılması yönünde düzenlemelerin olduğunu anlatan Türel, komisyonculuğun üreticiler açısından önemli olduğunu belirtti.

Bu konudaki endişeleri ilgili makamlara aktardıklarını dile getiren Türel, "Komisyoncu üreticinin her şeyidir. Üretici birliklerin korunmasına yönelik yasada hüküm var. Komisyonculuğun kaldırılması üretici açısından sorun oluşturacaktır. Cumhurbaşkanı Yardımcımız Fuat Oktay ve AK Parti Grup Başkanvekili Mehmet Muş'la çalışmaları devam eden Hal Yasası hakkındaki fikirlerimizi paylaştık. Ankara'da 7 saatlik toplantının ardından komisyonculuğun kaldırılmamasına yönelik kanaat oluştu." diye konuştu.

Toptancı hallerinde endişelenecek bir durumun olmadığına değinen Türel, yasanın yeniden hazırlanacağını bildirdi.

Komisyonculuğun devam etmesi yönünde bir genel kanaat oluşturulduğunu söyleyen Türel, "Cumhurbaşkanımız bize anlayış gösterdi. Merak edilecek bir durum yok." değerlendirmesinde bulundu.

Arada fırsatçıların da olduğuna işaret eden Türel, "Antalya kent merkezindeki süpermarketlere zabıtalarla gittim. Halde 2 lira olan aynı kalitedeki domatesin süpermarkette 8 lira olduğunu bizzat ben gördüm. Mağaza müdürünü çağırdım, 'Bu ne' dedim. 'Satış için koymadık' dedi. 'Müzelik mi' diye sordum ve arkadaşlarımız gerekeni yaptı. Vatandaşlarımız bize bildirimleriyle fırsatçılara izin vermeyeceğiz." ifadelerini kullandı.

– "Vatandaşa ceza tuzağı gibi EDS provoke ediliyor"

CHP'li Meclis Üyesi Recep Tokgöz, gündem dışı konuşmalarda söz alarak elektronik denetleme sistemi (EDS) nedeniyle şehirde kaos yaşandığını öne sürdü. Her eve EDS vasıtasıyla cezalar geldiğine yönelik iddiaların kendisine ulaştığını aktaran Tokgöz, bu konudaki çalışmaları Türel'e sordu.

Türel de EDS uygulamalarının kendilerine ait olmadığını, çalışmaları Emniyet Müdürlüğünün yürüttüğünü kaydetti. Antalya'da akıllı şehir uygulaması projeksiyonları olduğunu, bunları bazı kurumlarla birlikte yürüttüklerini anlatan Türel, şunları söyledi:

"Akıllı şehir çalışması kapsamında akıllı sulama sistemi, akıllı aydınlatma, acil panik butonu, akıllı kavşak uygulamalarını yürütüyoruz. Trafiğin denetiminde kullanılacak EDS akıllı şehir kapsamı içinde ama uygulaması bize ait olmayacak. Sistemin uygulanabilmesi için hizmet binası olması gerekiyor, henüz çalışmaları devam ediyor. Öte yandan elektronik ağı tamamlanmadı. Vatandaşların çoğuna ulaşan trafik cezalarını mobese kameralarının kestiği bilgisini emniyetten aldım. Ceza tutanağının altında neden ceza yazıldığı yazıyor. Bir kesim tarafından seçim arifesinde vatandaşa ceza tuzağı gibi EDS provoke ediliyor. Bir sene daha sistemin uygulanması mümkün görünmüyor. Kameralar görünüyor ama bağlantıları yok."

Hal Yasası düzenlemesiyle fırsatçılığa son verilecek

ANKARA(AA) – Meclis gündemine bu ay gelecek, sebze ve meyve piyasasında revizyon niteliğindeki yeni “Hal Yasası” ile fırsatçılığın önüne geçilecek, hallerin altyapısı yenilenecek ve modernizasyonu sağlanacak.

Hükümetin 100 Günlük İcraat Programı’nda da yer alan hallerin modernize edilmesi hedefi doğrultusundaki çalışmalarda son noktaya gelindi.

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, Enflasyonla Topyekun Mücadele Programı’nda yaptığı konuşmada, fırsatçılığın önüne geçmeyi ve stokçuluğu kaldırmayı amaçlayan yeni “Hal Yasası”nın bu ay Meclisin gündeminde olacağını bildirdi.

Hallerin modernizasyonu sağlanacak

Kamuoyunda “Hal Yasası” olarak bilinen 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yapılacak düzenlemeyle sebze ve meyve ticareti sektöründe köklü dönüşümler öngörülüyor.

Bu kapsamda, hallerin altyapısı yenilenecek ve yeni bir bakış açısıyla modernizasyonu sağlanacak. Üretici ve tüketici hakları açısından büyük önem taşıyan yeni yasanın, fiyat istikrarının sağlanmasına katkı vermesi bekleniyor.

Sebze ve meyvenin borsası niteliğindeki hallerin sayısının düşürülmesi, ürün çeşitliliğinin ve işlem hacminin artması planlanıyor.

“Tarladan sofraya fiyat artışlarında denetim artırılmalı”

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Başkanı Fehmi Kiraz, AA muhabirine, ürünlerin tarladan nihai tüketiciye ulaşana kadar 3 ila 7 kat arasında fiyat artışına uğradığını belirterek, “Hal Yasası”nın revize edilmesiyle bunun önüne geçileceğini ifade etti.

Üretici birliklerinin marketlere doğrudan tedarikçi olabilmeleri durumunda üreticilerin ve tüketicilerin kazanacağını vurgulayan Kiraz, bunun gıdada enflasyonunu düşüreceğini söyledi.

Türkiye Ziraatçılar Derneği Genel Başkanı Hüseyin Demirtaş ise ürünlerin tarladan sofraya gelene kadarki zincirde fiyatlarının ciddi oranda yükseldiğine dikkati çekerek, bu konuda denetimlerin artırılması gerektiğini kaydetti.