Mahya

Zeytinyağı kandiliyle başlayan Türk sanatı: Mahyacılık

EDİRNE (AA) – Osmanlı Padişahı Sultan I. Ahmed’in emriyle 1600’lü yıllarda ramazan ayında camilere asılmaya başlayan mahyalar ilk günkü heyecanıyla iki minare arasına asılmaya devam ediyor.

Geçmişte zeytinyağı kandiliyle ışıklandırılan minareler arasındaki mahyalar, günümüzde Vakıflar Genel Müdürlüğünün mahya ekibinin el emeğiyle hazırladığı elektrik sistemiyle aydınlatılıyor.

Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü mahya ekibi şefi Kahraman Yıldız (64), AA muhabirine yaptığı açıklamada, mahyacılığın Osmanlı’dan bu yana devam eden bir sanat olduğunu söyledi.

Türk icadı olan mahyacılığın 1600’lü yıllarda Osmanlı padişahı Sultan I. Ahmed döneminden bu yana devam ettiğini belirten Yıldız, “Mahyanın doğum yeri Sultanahmet Camisi’dir. Fatih Camisi müezzinlerinden Hattat Ahmet Kefefi bir çehre işleyerek Sultan I. Ahmed’e sunuyor ve kabul edildikten sonra selatin camilerine mahya asılması emri veriliyor. Bundan sonra zeytinyağı kandiliyle camilere ayrı ayrı mahyalar asılıyor ve her caminin o dönemde ayrı ayrı mahyacıları vardı.” diye konuştu.

Mahyanın ramazanın bir şöleni olduğunu ifade eden Yıldız, görsel yayının olmadığı dönemlerde mahyaların olduğunu aktardı.

Mahyaların geçmişte şehirleri yıldız gibi aydınlattığını anlatan Yıldız, şunları kaydetti:

“Osmanlı döneminde zeytinyağı kandili ile mahyalardaki aydınlatma 2 saat sürüyordu. Bizim ustamız Hacı Ali Ceyhan, Osmanlı’da mahyacılık yapmıştır ve Sultanahmet Camisi’nin de başmüezzinidir. Ustamız, Cumhuriyet döneminden sonra elektrik gelmesiyle zeytinyağı mahyalarını elektrik sistemine çevirmiştir. 1975’te 18-19 yaşımdayken onunla tanıştım, çıraklığını yaptım. İstanbul Üsküdarlıyım, küçüklüğümüzden beri mahyaları bilirdik. Camilerde mahyalar yanardı, biz eve koşup haber verirdik. ‘Kandiller yandı orucumuzu bozalım’ diye.”

Mahyacılığın zor bir meslek olduğunu söyleyen Yıldız, “Örneğin Selimiye Camisi 300 basamak, rüzgar, fırtına oluyor bu da bizi zorlayabiliyor. Kullandığımız malzemeleri minarelere çıkarmak zor. Mesleğimizde çırak yetişmiyor. Mesleğe başladığımdan bu yana çalıştığımız tüm camilerde 2 bin mahya astım. 6 kişilik ekibimiz var, ekipteki herkes emekli ama bu işe aşkla bağlı oldukları için devam ettiriyorlar.” ifadelerini kullandı.

İstanbul, Edirne ve Bursa’daki camilere de ramazanda mahyalar astıklarını aktaran Yıldız, Mimar Sinan’ın ustalık eseri Selimiye Camisi’ne “Hiç kimse kimsesiz kalmasın” yazılı mahyayı astıklarını kaydetti.

“Aşkınan çalışan yorulmaz”

Mahyacı Süleyman Kök de (68) Neşet Ertaş’ın, “Aşkınan çalışan yorulmaz. Ne zaman ki öldüm işte o zaman yoruldum” sözünü hatırlatarak, “Vakıflar Genel Müdürlüğü İstanbul 1. Bölgede elektrikçi ustası olarak 46 yıl görev yaptım. 46 yıllık meslek hayatımın 40 yılında mahya astım. Ekipteki tüm arkadaşlarımız emekli. Hepimiz özellikle üç ayları iple çekiyoruz, üç aylardan sonra günleri tek tek sayılıyorum. Hem ramazanı şerife hem de mahyaya kavuşmanın mutluluğunu yaşıyoruz.” şeklinde konuştu.

Mahyacılığı görev aşkıyla devam ettirdiklerini dile getiren Kök, “Çırak yetişmiyor. Bu iş ağır bir iş, zor bir iş. Bize sorarsanız niye yapıyorsanız diye, bizde aşk var. Meslek aşkı, iş ahlakı, her türlü özlem ve istek var bu iş için.” dedi.

Mahyacı Aziz İlyas Tosyalı da (56) mahyacılığa 1978’de 15 yaşında çırak olarak başladığını ifade etti.

41 yıldır mesleğini devam ettirdiğini belirten Tosyalı, “Bu anlatılmaz, yaşanır. Bunu her yıl yaşayarak mutlu oluyoruz. İnsanları da mutlu ettiğimize inanıyoruz. Yaptığımız işle insanların da bir zevk aldığını düşünüyoruz. Mesleğimizi, bu sanatı sürdürmeye çalışıyoruz.” diye konuştu.

Cemil Buyurkan (55), Ramazan Kızılkaya (53) ve bir ulaştırma görevlisinin de yer aldığı ekip, ramazan ayı boyunca İstanbul, Edirne ve Bursa’daki camilere mahya asıyor.

İstanbul camilerinin gerdanlıkları asılıyor

İSTANBUL (AA) – Ramazan ayı öncesinde, İstanbul'daki camilere mahyalar asılıyor.

Taksim'de bulunan Vakıflar Genel Müdürlüğünün atölyesinde, Kahraman Yıldız ve ekibince hazırlanan mahyalar, İstanbul'daki camilere asılmaya başlandı.

Mahya ustası Kahraman Yıldız ve ekibi sabah saatlerinde Süleymaniye Camisi'ne geldi.

Ramazanın ilk günü "Ramazan sevgidir" yazacağı, sonrasında değişik yazıların yer alacağı belirtilen mahyanın iki minare arasına yerleştirilmesi için çalışma yapıldı.

AA muhabirine açıklamada bulunan mahya ustası Kahraman Yıldız, hazırladıkları mahyaları İstanbul'daki camilere asmaya başladıklarını söyledi.

Bu yıl ramazanın temasının Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından ''infak'' olarak belirlendiğini, ay boyunca bu konunun işleneceğini dile getiren Yıldız, şöyle devam etti:

''Bu konu hakkında yazılar yazılacak ama ilk yazacağımız yazılar her yıl klasik yazılardır. 'Hoş Geldin 11 Ayın Sultanı', 'Oruç Tut Sıhhat Bul' gibi yazılar ilk sözlerimiz olacak ama her camide sözler farklı olacak. Dün mahya asma işine Eyüp Sultan'da başladık. Bugün Süleymaniye Camisindeyiz. Yarın Eminönü Yeni Camisinde devam ederek İstanbul'daki 6 camiye mahya takma işlemini tamamlacağız. Ardından Edirne'de Selimiye Camisi'ne, sonrasında da Bursa'da Ulu Cami'ye mahya asacağız. Mahya sanatı çok eski bir sanattır. Biz de bu geleceği sürdürmeye devam ediyoruz.''

İstanbul'da mahyalar ilk teravih namazıyla ışıklandırılacak.

Selimiye Camisi'nin mahyaları hazır

EDİRNE (AA) – Mimar Sinan'ın bilgelik eseri Selimiye Camisi, Ramazan ayında iki farklı mahya ile gönüllere hitap edecek.

Vakıflar Genel Müdürlüğü mahya ekibinin hazırlayacağı "Oruç bedenin zekatıdır" ve "Ye, yedir, israf etme" sözlerinin yazılı olduğu mahyalar, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan Selimiye Camisi'nin minareleri arasında yer alacak.

Vakıflar Edirne Bölge Müdürü Osman Güneren, gazetecilere yaptığı açıklamada, Selimiye Camisi'nin Ramazan ayında mahyayla ışıldayacağını söyledi.

Osmanlı'dan günümüze miras mahya geleneğinin Vakıflar Genel Müdürlüğünce yaşatıldığını belirten Güneren, şunları kaydetti:

"Mahya bir Ramazan geleneği ve Selimiye Camisi'ne de çok yakışıyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün profesyonel bir mahya ekibi var. Bu ekip geleneksel yöntemlerle her sene kendi atölyelerinde mahyaları hazırlıyor. Programa aldığı camilere bu mahyaları asıyor. Tabii ki Selimiye Camisi de bu camiler içinde. Ustalarımız Ramazan başlamadan birkaç gün önce gelip mahyaları minarelere takacak. Bu sene mahya açısından hazırlıklarımız tamamlandı.

Bu yıl iki farklı yazı yanacak Selimiye'de. Ramazanın ilk günü "Oruç bedenin zekatıdır" mahyası yanacak. 15'inci günde yazı değişecek. İkinci yazıda "Ye, yedir, israf etme" mesajını halkımızla paylaşacağız. Bilindiği gibi cami bu sene restorasyona girecek. Bundan dolayı önümüzdeki birkaç yıl minarelerin onarımı ve iskele kurulmasından dolayı mahya asımına ara verilecek. Selimiye'de ayrı güzel gözüken mahyayı yine dört gözle bekliyoruz."

– "Minarelere zararı yok"

Minarelerin mahyaların asılmasına bağlı olarak her hangi bir zarar görmediğini de vurgulayan Güneren, "Selimiye Camisi'nin restorasyon projesi kapsamında minarelerin son durumu bilimsel olarak incelendi. Minarelere mahya asılmasının minarelerin statiği açısından, dayanıklılığı açısından, minarelerde oluşacak korozyon açısından bir zarar bulunmamakta. Bundan dolayı mahyanın asılmasında bir sıkıntı yok." diye konuştu.