Nobel

2018 Nobel ödülleri sahiplerine verildi

STOCKHOLM (AA) – İsveç'in başkenti Stockholm'de, 2018 fizik, tıp, kimya, ve ekonomi dallarındaki Nobel ödülleri törenle sahiplerine verildi.

Stockholm Konser Evinde (Konsert Huset) düzenlenen törene, İsveç Kraliyet ailesi ve çok sayıda davetli katıldı.

Eylülde açıklanan ödüller sahiplerine İsveç Kralı 16. Carl Gustav tarafından takdim edildi.

Buna göre, 2018 fizik ödülünü Arthur Ashkin, Gerard Mourou ve Donna Strickland, kimya ödülünü Frances Arnold, George P. Smith ve Gregory Winter, tıp ödülünü James Allison ve Tasuku Honjo, ekonomi ödülünü William D. Nordhaus ve Paul M. Romer aldı.

Ödül töreninin ardından yaklaşık bin 500 davetliye Nobel yemeği verildi. Yemeğe İsveç Kraliyet ailesi, Başbakan Stefan Löfven, bakanlar, Türkiye'nin Stockholm Büyükelçisi Hakkı Emre Yunt, parti temsilcileri, yabancı ülke temsilcileri ile ödül sahipleri katıldı.

Nobel Barış Ödülü'nü kazanan Dr. Denis Mukwege ve Nadia Murad da bugün Norveç'in başkenti Oslo'da ödüllerini almıştı.

Bu yıl Nobel Edebiyet Ödülü verilmedi. Nobel Edebiyat Ödülü sahibini belirleyen İsveç Akademisi, daha önceden yaşanan cinsel saldırı ve bilgi sızıntısı skandalı nedeniyle bu yıl Nobel Edebiyat Ödülü verilmesinin ertelendiğini duyurulmuştu. Akademi, 2018 Nobel Edebiyat Ödülü sahibinin, 2019 ödülü kazananıyla aynı anda açıklanacağını belirtmişti.

– Nobel Protestosu

Stockholm'deki Nobel ödül töreni esnasında dışarıda toplanan Lucia İklim Derneği üyeleri, protesto gösterisi düzenledi.

Dernek, yaptığı basın açıklamasında, petrol, gaz ve kömür yakıtlarının hava kirliliği ve küresel ısınmaya neden olduğunu belirterek, Nobel Komitesi'nin insanlığın geleceğini tehdit eden ve hava kirliliğine neden olan şirketlerle iş birliği yapmaması gerektiğini ifade etti.

Nobel ödülü alan 20 bilim adamıyla 116 bin kişinin kendilerini desteklediğini söyleyen grup, Nobel Komitesi'nin gelecek yıl iklim değişikliği üzerinde çalışan bilim adamlarına ödül vermesi ve bu konuya dikkati çekmesi talebinde bulundu.

BM'den Nobel Barış Ödülü sahiplerine övgü

CENEVRE (AA) – Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi Sözcüsü Alessandra Vellucci, Nobel Barış Ödülü'nün cinsel şiddeti sona erdirme çabaları dolayısıyla Doktor Denis Mukwege ve Ezidi aktivist Nadia Murad'a verilmesini "fantastik bir açıklama" şeklinde değerlendirdi.

Sözcü Vellucci, BM Cenevre Ofisi haftalık olağan basın toplantısı devam ederken "Şimdi aldığım bilgiye göre, Nobel Barış Ödülü, 'savaş ve silahlı çatışmalarda cinsel şiddetin bir araç olarak kullanılmasının bitirilmesi için yaptıkları çalışmalar' dolayısıyla Doktor Denis Mukwege ve ve Nadia Murad'a verildi." dedi.

Ödülün, Mukwege ve Murad'a verilmesini "fantastik bir açıklama" diye niteleyen Vellucci, "Bu meseleyle BM yakından ilgileniyor ve bu konuda çalışan özel bir temsilcimiz var. Eminim ki bu Nobel Barış Ödülü, savaş ve silahlı çatışmalarda cinsel şiddetin bir araç olarak kullanılmasının bitirilmesinde ilerleme sağlanmasına yardımcı olacaktır." ifadelerini kullandı.

Norveç Nobel Komitesi, Nobel Barış Ödülü'nün cinsel şiddeti sona erdirme çabaları dolayısıyla Doktor Denis Mukwege ve Ezidi aktivist Nadia Murad'a verildiğini açıklamıştı.

– Denis Mukwege

Hayatının çoğunu Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki cinsel şiddet mağdurlarına yardım etmeye adayan jinekolog Denis Mukwege, yıllardır tecavüz mağdurlarının tedavisi için uğraşıyor.

Mukwege ve ekibinin, cinsel saldırılara maruz kalmış binlerce kişiyi tedavi ettiği biliniyor.

1955 doğumlu aktivist ve insan hakları savunucusu Kongolu jinekolog, savaş ortamında tecavüze uğrayan kadınları Bukavu’da kurduğu "Panzi" isimli hastanede tedavi etmesiyle tanınıyor.

Kongolu doktor, aralarında BM İnsan Hakları Ödülü'nün de bulunduğu çok sayıda uluslararası ödüle sahip.

– Nadia Murad

Terör örgütü DEAŞ tarafından 2014'te 21 yaşındayken kaçırılan ve 6 erkek kardeşi öldürülen Ezidi aktivist Nadia Murad, örgütten kaçmayı başararak Almanya'ya gitmişti.

Eylül 2016'da "BM İyi Niyet Elçisi" ilan edilen Murad, 2017'de Avrupa Konseyi tarafından düzenlenen Vaclav Havel Ödülü'ne layık görülmüştü.

Kaçtığından beri insan ticaretini durdurmak için mücadele veren Murad, BM'deki görevi sırasında özellikle insan ticareti mağduru mülteci kadın ve genç kızlar konusunda farkındalık oluşturmaya yönelik faaliyetlerde bulunuyor.

Bu yıl ödül için 216’sı kişi, 115’i kurum olmak üzere toplam 331 aday bulunuyordu.

Komite geçen yıl, Nobel Barış Ödülü'nün nükleer silah kullanımının yıkıcı sonuçlarına dikkati çektiği ve bu silahların anlaşma temelinde yasaklanması amacıyla harcadığı çığır açan çabalar dolayısıyla Nükleer Silahların İmha Edilmesi Kampanyası'na (ICAN) verildiğini açıklamıştı.

– Nobel Barış Ödülü

1901'den bu yana 99 kez Nobel Barış Ödülü verildi.

Ödüle 106 kişi ve 27 örgüt layık görüldü. Nobel Barış Ödülü, tarihinde sadece iki kez 3 kişiye verildi: 1994'te Yaser Arafat, Şimon Perez ve Yitzak Rabin, 2014'te ise Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee ve Tevekkül Karman, Nobel Barış Ödülü'nün sahibi oldu.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi 1917, 1944 ve 1963'te 3 kez, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği de 1954 ve 1981'de 2 kez Nobel Barış Ödülü'ne layık bulundu.

Nobel Barış Ödülü sahiplerini buldu

ANKARA (AA) – Norveç Nobel Komitesi, Nobel Barış Ödülü’nün cinsel şiddeti sona erdirme çabaları nedeniyle Doktor Denis Mukwege ve Ezidi aktivist Nadia Murad’a verildiğini açıkladı.

Mukwege ve Murad’ın, “Savaş ve silahlı çatışmalarda cinsel şiddetin bir araç olarak kullanılmasının bitirilmesi için yaptıkları çalışmalar” nedeniyle ödüle layık görüldüğü belirtildi.

Denis Mukwege

Hayatının çoğunu Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki cinsel şiddet mağdurlarına yardım etmeye adayan jinekolog Denis Mukwege, yıllardır tecavüz mağdurlarının tedavisi için uğraşıyor.

Mukwege ve ekibinin, cinsel saldırılara maruz kalmış binlerce kişiyi tedavi ettiği biliniyor.

1955 doğumlu aktivist ve insan hakları savunucusu Kongolu jinekolog, savaş ortamında tecavüze uğrayan kadınları Bukavu’da kurduğu Panzi isimli hastanede etkili bir şekilde tedavi etmesiyle yakından tanınıyor.

Kongolu doktor, aralarında BM insan hakları ödülünün de bulunduğu çok sayıda uluslararası ödüle sahip.

Nadia Murad

Terör örgütü DEAŞ tarafından 2014’de 21 yaşındayken kaçırılan ve 6 erkek kardeşi öldürülen Ezidi aktivist Nadia Murad, daha sonra örgütten kaçmayı başararak Almanya’ya gitmişti.

Eylül 2016’da BM İyi Niyet Elçisi ilan edilen Murad, 2017’de Avrupa Konseyi tarafından düzenlenen Vaclav Havel Ödülü’ne layık görülmüştü.

Kaçtığından beri insan ticaretini durdurmak için mücadele veren Murad, BM’deki görevi sırasında ise özellikle insan ticareti mağduru mülteci kadın ve genç kızlar konusunda farkındalık oluşturmaya yönelik faaliyetlerde bulunuyor.

Bu yıl ödül için 216’sı kişi, 115’i kurum olmak üzere toplam 331 aday bulunuyordu.

Komite geçen yıl, Nobel Barış Ödülü’nün nükleer silah kullanımının yıkıcı sonuçlarına dikkati çektiği ve bu silahların anlaşma temelinde yasaklanması amacıyla harcadığı çığır açan çabalar nedeniyle Nükleer Silahların İmha Edilmesi Kampanyası’na (ICAN) verildiğini açıklamıştı.

Nobel Barış Ödülü

1901’den bu yana 98 kez Nobel Barış Ödülü verildi. 104 kişi ve 27 örgüte layık görülen ödüllerden 29’u iki kazanan arasında paylaştırıldı. Nobel Barış Ödülü, tarihinde sadece iki kez 3 kişiye verildi: 1994’te Yaser Arafat, Şimon Perez ve Yitzak Rabin, 2014’de ise Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee ve Tevekkül Karman Nobel Barış Ödülü’nün sahibi oldu.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi 1917, 1944 ve 1963’te 3 kez, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği de 1954 ve 1981’de 2 kez Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.

Nobel Barış Ödülü’nü kazanan 100 kişiden 16’sı kadındı: Bertha von Suttner (1905), Jane Addams (1931), Emily Greene Balch (1946), Betty Williams ve Mairead Corrigan (1976), Rahibe Teresa (1979), Alva Myrdal (1982), Aung San Suu Çii (1991), Rigoberta Menchu Tum (1992), Jody Williams (1997), Şirin Ebadi (2003), Wangari Maathai (2004), Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee ve Tevekkül Karman (2014) ve Malala Yusufzay (2014).

Nobel Barış Ödülü’nün en genç sahibi, 2014’te 17 yaşındayken ödülü alan Malala Yusufzay oldu. 1995’te Nobel Barış Ödülü’ne layık görülen 87 yaşındaki Joseph Rotblat ise Barış Ödülü’nü alan en yaşlı kişi olarak tarihe geçti.

Le Duc Tho ödülünü almadı

ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile 1973’te Nobel Barış Ödülü’ne layık görülen Vietnamlı siyasetçi Le Duc Tho, ödülü reddetti. Vietnam Savaşı’na son veren barış anlaşmasına yaptığı katkı nedeniyle ödüle layık görülen Le Duc Tho, ülkesindeki durumunu öne sürerek ödülü almayacağını açıkladı.

Alman gazeteci Carl von Ossietzky, Myanmarlı muhalif lider Aung San Suu Çii ve Çinli insan hakları savunucusu Liu Xiaobo ise gözaltında ya da hapiste oldukları için ödül törenine katılamamıştı.

Nobel Barış Ödülü’nü kazananlara ödüllerinin takdim edildiği törende İsveçli sanatçı Gustav Vigeland tarafından tasarlanan madalya veriliyor. Madalyanın bir tarafına Alfred Nobel, diğer tarafına ise kardeşlik bağını temsil eden üç erkek figürü nakşedilmiş. Madalyada aynı zamanda “Pro pace et fraternitate gentium” ifadesi yer alıyor. Latince ifade, “İnsanlığın barışı ve kardeşliği için” anlamına geliyor.

Nobel’in son isteği

İsveçli kimya mühendisi Alfred Nobel, ölümünden bir yıl önce, 27 Kasım 1895’te üçüncü ve son vasiyetini imzalamıştı. Ölümünden sonra her yıl fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barış alanlarında insanlığa büyük katkıda bulunan araştırmacılara verilecek bir ödülün kurulmasını isteyen Nobel, bunun için kendi keşfi olan dinamit ve diğer patlayıcı maddelerden elde ettiği 33,2 milyon İsveç kronu (yaklaşık 19 milyon lira) tutarındaki servetinin yüzde 94’ünü bağışlamıştı. 1867’de keşfettiği dinamit ve çeşitli ülkelerde kurduğu çok sayıda patlayıcı fabrikasından büyük bir servet elde eden Nobel’in servetini insanlığın geleceği için çalışan bilim adamlarına bağışlama fikrinin, bir Fransız gazetesinde yanlışlıkla verilen ölüm ilanına dayandığı sanılıyor.

İtalya’ya balistit barutu sattığı için 1891’de Fransa tarafından “hain” ilan edilen Alfred Nobel’in ağabeyi ve iş ortağı Ludvig, 1888’de Cannes’da yaşamını yitirmişti. Ölenin Ludvig değil, Alfred Nobel olduğuna dair yanlış istihbarat alan bir Fransız gazetesi, “Ölüm tüccarı öldü” başlıklı bir ilan yayımlamıştı. İlanda “Daha önce hiç olmadığı kadar hızlı bir biçimde ve daha fazla sayıda insanın ölümünü sağlayacak yöntemler bularak zengin olan Dr. Alfred Nobel, dün öldü.” ifadeleri kullanılmıştı. Ölenin Alfred değil, kardeşi Ludvig Nobel olduğunun anlaşılması üzerine gazete, bir düzeltme yayımlamıştı. Hayatı boyuncu evlenmeyen ve çocuğu olmayan Alfred Nobel’in, ilanı okuyunca çok üzüldüğü ve gelecek nesillerin kendisini nasıl hatırlayacağı konusunda endişeye kapıldığı ileri sürülüyor.

Nobel’in atadığı Ragnar Sohlman and Rudolf Lilljequist, bilim adamının servetiyle ilgilenmek ve ödülleri dağıtmak için 1900’da Nobel Vakfını kurdu. Nobel Vakfı, ödül verileceklerin seçiminde herhangi bir rol oynamıyor. Daha çok bir yatırım şirketi gibi faaliyette bulunan Vakıf, ödüller için finansal temel oluşturmak üzere Nobel’in servetiyle yatırımda bulunuyor. Vakıf, İsveç’te tüm vergilerden, ABD’de de yatırım vergilerinden muaf tutuluyor. Vakfın, beş kişiden oluşan yönetim kurulunun başkanını İsveç Kralı atıyor.

Bilim dünyasının en prestijli ödülü için adaylar, İsveç Kraliyet Bilim Akademisi Nobel Komitesi ve Norveç Nobel Komitesinin her bir alan için seçilen üyeleri tarafından belirleniyor. Akademi üyelerinin yaptığı oylamada oyların çoğunu alan aday ödülün sahibi oluyor.

İlk Nobel ödülleri, beş alanda 1901’de dağıtılmıştı. Nobel’in ilk sahipleri X ışınlarını keşfeden Wilhelm Röntgen, kimyasal termodinamiklerin anlaşılmasını sağlayan Jacobus van’t Hoff, Fransız şair Sully Prudhomme ve difteri tedavisinde kullanılan bir antidoksin geliştiren Alman mikrobiyolog Emil von Behring olmuştu. Kızılhaç Hareketini kuran İsviçreli Henri Dunant ile Barış Ligini kuran Fransız Frederic Passy, Nobel Barış Ödülü’nün ilk sahipleri olarak tarihe geçmişti.

İsveç Merkez Bankası da 1968’de Nobel’in anısına Ekonomik Bilimler Ödülünü kurmuş, böylece her yıl 6 farklı alanda Nobel Ödülü verilmeye başlanmıştı.

Muhabir: Zehra Ulucak,Adem Şalvarcıoğlu

Nobel Fizik Ödülü sahiplerini buldu

ANKARA (AA) – Nobel Fizik Ödülü, bu yıl lazer fiziği alanındaki çalışmalarından ötürü ABD'li Arthur Ashkin, Fransız Gerard Mourou ve Kanadalı Dana Strickland arasında paylaştırıldı.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinden yapılan açıklamada, 2018 Nobel Fizik Ödülü'nün yarısının ABD'li fizikçi Arthur Ashkin'e verildiği, diğer yarısının ise Fransız fizikçi Gerard Mourou ile Kanadalı fizikçi Dana Strickland arasında paylaştırıldığı belirtildi.

Açıklamada, 1922 yılında ABD'nin New York kentinde dünyaya gelen Ashkin'in 1960'larda Bell Laboratuvarlarında yaptığı çalışmalarda, hassas optik lazer sistemleri geliştirerek bunların biyolojik sistemlere uygulanması ve sağlık alanında önünü açtığı ifade edildi.

Ödülün diğer sahipleri Mourou ve Strickland'ın ise ABD'nin Rochester Üniversitesinde yürüttükleri ortak çalışmada icat ettikleri yüksek yoğunluklu, çok kısa aralıklı optik titreşimlerin lazer teknolojisinde çığır açarak, çok küçük nesnelerin ve çok hızlı süreçlerin araştırılabilmesini sağladığı kaydedildi.

Nobel Fizik Ödülü'nü kazanan 96 yaşındaki Ashkin, ödülü kazanan en yaşalı bilim insanı oldu. Ashkin'den önce en yaşlı bilim adamı, 2002'de 88 yaşındayken ödüle layık görülen Raymond Davis Jr. olmuştu.

– Ashkin'den akademiye "meşgulüm" yanıtı

Ashkin, akademi sekreterinin ödül kazandığını bildirmek üzere açtığı telefona, "Şu anda bir makale ile uğraşıyorum, ödülle ilgili yorum yapamayacağım." yanıtını verdi.

– Ödülü kazanan üçüncü kadın

Ödül sahiplerinden Kanadalı fizikçi Strickland, 1901'den bu yana ödülü kazanan üçüncü kadın oldu.

– Nobel Fizik Ödülü

Nobel Fizik Ödülü, 1901 ve 2016 yılları arasında 110 kez verildi. Toplam 204 kişiye layık görülen ödüllerden 32'si 2 kişi, 31'i ise 3 kişi arasında paylaştırıldı.

Söz konusu ödülü, 1956 ve 1972 yıllarında layık görülen John Bardeen, aynı dalda iki kez Nobel Ödülü kazanan tek bilim adamı olarak tarihe geçti.

Nobel Fizik Ödülü'nü şimdiye kadar sadece iki kadın kazanmıştı. 1903'te Marie Curie, 1963'te Maria Goeppert-Mayer ödülü sahibi olmuştu.

1903 ve 1911'de Nobel'e layık görülen Marie Curie ilk ödülünü fizik, ikinci ödülünü ise kimya alanında almıştı.

Nobel Fizik Ödülü'nü alan en genç bilim adamı Lawrence Bragg oldu. Babası William Bragg ile 1915'te Nobel Fizik Ödülü'ne layık görülen Lawrence, ödülünü kucakladığında sadece 25 yaşındaydı.