TANAP

TANAP Genel Müdürü Düzyol: “Gazın Avrupa'dan 9 büyük alıcısı var”

Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) Genel Müdürü Saltuk Düzyol, bu hattan geçen gazın Avrupa tarafından 9 büyük alıcısının olduğunu bildirdi.

Düzyol, TANAP MS4 Ölçüm İstasyonu’nda gerçekleştirilecek tören öncesi gazetecilere yaptığı açıklamada, TANAP’ın “güney gaz koridoru” olarak adlandırılan gaz tedarik zincirinin sadece bir halkası olduğunu söyledi.

TANAP’ın bir dizi altyapı yatırımından biri olduğunu belirten Düzyol, “Azerbaycan Şahdeniz 2 doğalgaz sahasında üretilen gazın 3 bin 500 kilometrelik bir boru hattı zinciriyle önce Türkiye, arkasından Avrupa Birliğine ulaştırılmasını hedefliyoruz. Bugün itibarıyla Avrupa kapısına gazı vermeye gelmiş durumdayız.” dedi.

Avrupa kapısının hazır olmasının tek başına yeterli olmayacağının da altını çizen Düzyol, şöyle devam etti:

“Devamında inşa edilen Trans Adriyatik Boru Hattı Sistemi’nin, Avrupa’ya ticari gaz akışının başlayabilmesi için tamamlanmış olması gerekiyor. İnşallah onu da önümüzdeki yılın ekim ayı itibarıyla gerçekleşmesini ümit ediyoruz. Aslında test amaçlı gaz verdik Trans Adriyatik Boru Hattı Sistemi’ne, bu hafta başı itibarıyla. Şu anda boru hattımızın Yunanistan sınırına kadar olan 5 kilometrelik bölümü tamamen gazla dolu. Öbür tarafta 2 kilometrelik kısım da Azerbaycan gazıyla dolu. Toplam 256 bin metreküplük bir gaz var 7 kilometrelik bölümde. Proje, hem Türkiye açısından hem Azerbaycan açısından hem de Avrupa Birliği açısından büyük önem taşıyor.”

– TANAP gazına Avrupa’dan ilgi

Düzyol, TANAP’ın önemli bir yatırım olduğunu, Azerbaycan’ın Avrupa Birliği ile siyasi ve ekonomik bağlarının daha da güçlendirilmesi adına önemli bir rol üstleneceğini söyledi.

Projenin, “Türkiye’yi bölgesinde bir enerji ticaret merkezi haline getirme noktasında önemli bir adım olduğunu” aktaran Düzyol, şunları kaydetti:

“Avrupa Birliği açısından ise arz güvenliği ve çeşitliliğinin artırılması noktasında tek kaynak ülkeye olan ithalat bağımlılığının azaltılması anlamında büyük önem taşıyor. Bu gazın Avrupa tarafından 9 büyük alıcısı var. Avrupa tarafındaki alıcılar arasında Fransız, İtalyan, Alman ve İspanyol şirketleri bulunuyor. Bu anlamda önümüzdeki dönemde sadece bu üç ülkede, yani Türkiye’nin devamındaki Yunanistan, İtalya ve Arnavutluk’ta tüketileceğini düşünmemek lazım. Bosna Hersek, Karadağ ve Hırvatistan gibi ülkelerin de önümüzdeki yıllarda bu gazın tüketicisi olma ihtimalleri oldukça kuvvetli. Bu büyük alıcılar Avrupa’nın içlerine kadar anlaşmalar yapmak suretiyle bu gazı başka ülkelere de pazarlama imkanına sahip olacaklar.”


Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, “Bugün tarihi bir gündür. Umarım TANAP’ın ömrü uzun olacak, Türkiye-Azerbaycan ve diğer komşu halklara faydası olacak.” dedi.

Aliyev, İpsala ilçesinde MS4 TANAP İstasyonu’ndaki TANAP Avrupa Bağlantısı Açılış Töreni’nde, Türkiye’de bulunmaktan memnuniyetini dile getirdi.

TANAP’ın temelini 4 yıl önce attıklarını ancak projeyle ilgili çalışmaların 2012’de (Türkiye Cumhuriyeti Hükumeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hükumeti arasında Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Sistemine İlişkin Hükumetlerarası Anlaşma’yla) başladığını anlatan Aliyev, İstanbul’da yapılan anlaşmayla TANAP’ın yeşil ışığının yandığını belirtti.

TANAP’a kadar Azerbaycan gazını Türkiye ve Avrupa’ya nakledilmesi etrafında çok büyük tartışmaların ve müzakerelerin yapıldığını aktaran Aliyev, bu müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bu dev projenin hayata geçirilmesine karar verdiklerini vurguladı.

Aliyev, Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattının temelini çağdaş Azerbaycan devletinin lideri Haydar Aliyev’in kendi elleriyle attığını hatırlattı.

– “Dünya pazarlarına 450 milyon tondan çok petrol nakledildi”

Etkinliği “tarihi” olarak nitelendiren Aliyev, “Bugün tarihi bir gündür. Umarım TANAP’ın ömrü uzun olacak, Türkiye-Azerbaycan ve diğer komşu halklara faydası olacak. Bugüne kadar Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattıyla Türkiye ve dünya pazarlarına 450 milyon tondan çok Azerbaycan ve başka devletlerin petrolü nakledilmiştir. Bunun 400 milyondan fazlasını Azerbaycan, 27 milyon ton Türkmenistan, 12 milyon ton Kazakistan, 7 milyon ton Rusya petrolü teşkil ediyor.” dedi.

TANAP’ın Güney Gaz Koridoru Projesi’nin parçası olduğuna, bu projelerin hayata geçirilmesinin Türkiye ve Azerbaycan’ın siyasi iradesinin neticesi olduğuna işaret eden Aliyev, “Bugün güney gaz koridoru özünde 7 ülkenin birleştiği uluslararası bir iş birliği projesidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Aliyev, söz konusu projenin, ülkeler arasında köprüler oluşturacağını ifade etti. Projenin, daha büyük anlaşmalara yol açacağını belirten Aliyev, 3’ü AB üyesi olan 7 ülkenin bundan sonra uzun yıllar birlikte çalışacağını ve bunun faydasını göreceklerini dile getirdi. Aliyev, “Bu proje iş birliği getirir, istikrar getirir, uzun müddetli anlaşma getirir. Bu projelere sadece enerji projeleri gibi bakmak doğru olmaz. Şunu bildirmeliyim ki bizim enerji projelerimiz diğer projelere yol açtı.” ifadesini kullandı.

Türkiye-Azerbaycan dostluğu ve kardeşliğinin günden güne daha da geliştiğine vurgu yapan Aliyev, bugün dünya genelinde Türkiye ve Azerbaycan kadar birbirine yakın başka ülkeler tanımadığını kaydetti.

Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ticaretin bu yılın 9’uncu ayı itibarıyla 3,4 milyar dolara ulaştığını belirten Aliyev, karşılıklı yatırımların karşılıklı güveni ve kardeşliği gösterdiğini söyledi.

– Erdoğan’ın liderliği

Her iki ülkenin birbirlerinin ekonomisine destek verdiğini kaydeden Aliyev, Türkiye’nin bugüne kadar Azerbaycan iktisadına 12 milyardan fazla yatırımda bulunduğunu, Azerbaycan’ın ise Türkiye’ye 17.5 milyar dolarlık yatırımda bulunduğunu dile getirdi.

Türkiye’nin yabancı yatırımcılar için açık bir ülke olduğunu da vurgulayan Aliyev, sözlerini şöyle sürdürdü:

“(Türkiye) Aziz kardeşim Başkan Erdoğan’ın liderliği sayesinde hem iktisadi hem siyasi sahada büyük başarılara imza attı. Biz eski dönemleri hatırlıyoruz. O vakitler Türkiye IMF’in borcundan, başka maliye kurumlarını borcundan yaka kurtaramıyordu. İktisadi bağımlılık ister istemez siyasi bağımlılığa yol açar. Başkan Erdoğan tarafından uygulanan iktisadi siyaset neticesinde Türkiye bu bağımlılıktan yakasını kurtarabildi ve bugün Türkiye çok güçlü bir ekonomiyle dünya çağında güç merkezidir. Sadece bulunduğu bölgede değil dünyada Türkiye’nin sözünün gücü artıyor ve imkanı genişliyor. Herkes bilmelidir ve unutmamalıdır kime borçludur bu kardeş ülke? Tarihte liderlerin rolü hakkında çok sayıda kitap yazıldı, ilmi eserler yaratıldı. Muhtelif fikir ve görüşler olabilir ancak tarih gösteriyor ki liderin rolü birçok durumda halledici olur. Bu yadsınamaz.”

– “Türkiye’nin gücü bizim gücümüzdür”

Türkiye ve liderinin, gelişmeyi ve istikrarı sağladığını, buna kendilerinin de sevindiğini ifade eden Aliyev, “Çünkü Türkiye’nin gücü bizim gücümüzdür. Türkiye’nin gururu bizim gururumuzdur. Biz birlikte bundan sonra da iki kardeş ülke olarak kol kola ileriye gideceğiz. Bizim önümüzdeki bütün ufuklar açıktır. Hayata geçirdiğimiz bu dev projeler bizim gücümüzü gösteriyor ve artmasını sağlıyor. İktisadi güç de sonuçta siyasi güce çevrilir.” diye konuştu.

TANAP ve güney gaz koridorunun aynı zamanda enerji güvenliği projesi olduğunu aktaran Aliyev, bugün dünya çapında enerji güvenliği konusunda dünyanın ilgi ve dikkatini çektiğini kaydetti.

Üretici ülke Azerbaycan, enerjinin geçtiği ülkeler ve tüketici ülkelerin başarılı bir birliktelik sergilediğine dikkati çeken Aliyev, çıkarlarının bir olduğunu, faydalarının da adaletli bir şekilde bölüşülerek bölgedeki ekonomiye ve istikrara olumlu katkı sağladığını ifade etti.

Aliyev, bundan sonra hayata geçirecekleri projelerin TANAP, Bakü-Tiflis-Ceyhan, Bakü-Tiflis-Erzurum, Bakü-Tiflis-Kars gibi uğurlu olacağını dile getirerek, “Türkiye ve Azerbaycan geleceğe güvenle ilerleyecek. Yaşasın Türkiye-Azerbaycan dostluğu ve kardeşliği.” dedi.

TANAP yarın Avrupa'ya bağlanıyor

İSTANBUL (AA) – Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı'nın (TANAP) Avrupa bağlantısı yarın Edirne'de düzenlecek törenle gerçekleştirilecek.

Edirne'nin İpsala ilçesi Sarıcaali Köyü'nde bulunan TANAP MS4 Ölçüm İstasyonu'nda gerçekleştirilecek törene, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in katılması bekleniyor. Ayrıca törene Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez ile ilgili ülkelerin enerji bakanları katılacak.

Yatırım tutarı yaklaşık 7 milyar dolar olan TANAP, yarın Yunanistan sınırında Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) üzerinden Avrupa'ya bağlanacak. Avrupa tarafındaki süreçlerin tamamlanmasının ardından TAP üzerinden gaz sevkiyatına başlanacak.

– TANAP 20 ilden geçiyor

TANAP'ta ilk adım, Türkiye-Azerbaycan arasında 24 Aralık 2011'de imzalanan mutabakat zaptıyla atıldı. Bu kapsamda Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) tarafından TANAP Doğalgaz İletim AŞ kuruldu. Şirket, TANAP'ın tasarımı, inşaatı ve işletilmesini tamamlamak üzere proje sahibi olarak yetkilendirildi.

Projenin hukuki altyapısı 26 Haziran 2012'de İstanbul'da Türkiye ve Azerbaycan arasında imzalanan hükümetler arası anlaşma ve "Ev Sahibi Hükümet Anlaşması" ile oluşturuldu. Ev Sahibi Hükümet Anlaşması, 10 Eylül 2014'te TBMM tarafından onaylandı.

Hattın açılışı 12 Haziran 2018'de Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'in katıldığı törenle Eskişehir'de gerçekleştirildi. Türkiye'ye TANAP'tan ekim sonu itibarıyla 3 milyar 180 milyon metreküp gaz geldi.

Toplam kapasitesi 16 milyar metreküp olan boru hattından Türkiye'ye gelen gaz miktarının yakın zamanda 6 milyar metreküpe çıkarılması hedefleniyor. Kalan 10 milyar metreküp doğal gaz ise TAP ile Avrupa'ya gönderilecek.

TANAP'ın Türkiye-Gürcistan sınırında Ardahan'ın Posof ilçesi Türkgözü köyünde başlayan yolculuğu, Kars, Erzurum, Erzincan, Bayburt, Gümüşhane, Giresun, Sivas, Yozgat, Kırşehir, Kırıkkale, Ankara, Eskişehir, Bilecik, Kütahya, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Tekirdağ ve Edirne olmak üzere 20 il ve 67 ilçeden geçerek Türkiye-Yunanistan sınırında sona eriyor.

TANAP'ta, SOCAR ve Güney Gaz Koridoru AŞ'nin yüzde 51, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ'nin yüzde 30, BP'nin yüzde 12 ve SOCAR Türkiye Enerji AŞ'nin de yüzde 7 hissesi bulunuyor.

TANAP'tan Türkiye'ye gelen gaz 3 milyar metreküpü geçti

Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) Genel Müdürü Saltuk Düzyol, Brüksel’de düzenlenen Akdeniz Enerji Düzenleyicileri Birliği (MEDREG) yıllık forumunda AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Güney Gaz Koridoru’nun en önemli kısmı olan TANAP’ın işler durumda olduğunu belirten Düzyol, “Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) projesinin bir miktar daha zamana ihtiyacı olacağını söyleyebiliriz. Dolayısıyla Avrupa’ya ticari gaz akışı önümüzdeki yılın son çeyreğinde başlayabilecek gibi görünüyor. Şu anda Türkiye, üzerine düşen yükümlülükleri bu konudaki ortağı Azerbaycan’la birlikte yerine getirmiş durumda.” diye konuştu.

Azerbaycan da Avrupa’nın gaz tedarikçisi olacak

Düzyol, TANAP’ın doğusundan batısına kadar tamamının “gazlandırılmış” durumda olduğuna ve gerekli testlerin tamamlandığına dikkati çekerek, “İnşallah önümüzdeki yıl ticari gaz akışının başlamasıyla birlikte bu açılan yeni koridor üzerinden Azerbaycan’da Avrupa’nın yeni gaz tedarikçisi konumuna gelmiş olacak.” değerlendirmesinde bulundu.

TANAP’la 16 aydır Türkiye’ye gaz akışının devam ettiğini vurgulayan Düzyol, “TANAP’la Türkiye’ye ekim ayı sonu itibarıyla 3,08 milyar metreküp doğal gaz ilettik.” ifadesini kullandı.

Düzyol, TANAP’ta ilk yıl için 2 milyar metreküp, 2019 yılının haziran ayından 2020 yılının haziran ayı sonuna kadar 4 milyar metreküp doğal gaz taahhütleri olduğunu anımsatarak, “Türkiye, 2020 yılının haziran ayı sonundan itibaren yıllık 6 milyar metreküp doğal gaz almaya başlayacak. Akabinde TAP’ın hazır olmasıyla beraber 2022 veya en geç 2023 yılında tam kapasiteye ulaşarak 16 milyar metreküplük bir taşıma hacmine ulaşmış olacağız.” dedi.

TANAP’ın Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu yüksek hacimlerdeki doğal gazı “otoban” gibi doğrudan tüketim merkezlerine taşıma imkanı sağlayacak bir proje olduğuna işaret eden Düzyol, TANAP’ın çok büyük bir kapasiteyle doğal gaz taşıma imkanı sağladığı için BOTAŞ’a arz esnekliği verdiğini anlattı.

Düzyol, TANAP’ın transit ülkelerle Rusya arasında yaşanabilecek olası sorunlardan kaynaklı doğal gaz kesintilerinin çözümünde ve aşılmasında önemli bir rol üstlenebileceğini belirterek, TANAP’ın BOTAŞ’ın ana iletim hattına yapması gereken ilave yatırım ihtiyacını da büyük ölçüde ortadan kaldırdığını söyledi.

“En ucuz gaz”

Azerbaycan doğal gazının uygun fiyatlı olduğuna dikkati çeken Düzyol, “TANAP ile taşıdığımız gaz şu anda Türkiye’nin mevcut tedarikçi ülkelerden ithal ettiği en ucuz gaz. Bu anlamda BOTAŞ’ın ortalama alım maliyetlerinin düşürülmesi noktasında da Azeri gazının payının artması fevkalade önemli.” diye konuştu.

Düzyol, Türkiye’nin yıllık yaklaşık 50 milyar metreküp civarında bir doğal gaz tüketimi olduğunu anımsattı.

Azerbaycan’la yapılan ilk doğal gaz anlaşmasının 6,6 milyar metreküplük bir miktarı kapsadığını hatırlatan Düzyol, TANAP’ın sağlayacağı 6 milyar metreküplük artışla gelecek yıldan başlayarak toplam 12,6 milyar metreküplük doğal gazının Türkiye’de tüketileceğini ifade etti.

TANAP Avrupa'ya gaz vermek için hazır

İSTANBUL (AA) – Güney Gaz Koridoru’nun en uzun halkası olan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı’nın, (TANAP) 1 Temmuz itibarıyla Azerbaycan gazını Avrupa’ya iletebilecek duruma geldiği bildirildi.

TANAP’ta yapılan açıklamaya göre, Ardahan’ın Posof ilçesinden Türkiye’ye giriş yapan ve 20 il, 67 ilçe ile 600 köyden geçtikten sonra Edirne’nin İpsala ilçesinden Avrupa’ya bağlanan bin 850 kilometrelik boru hattı tamamlandı.

TANAP, 1 Temmuz itibarıyla Azerbaycan’ın Şah Deniz-2 sahasından çıkan doğal gazı Türkiye-Yunanistan sınırında Trans Adriyatik Doğal Gaz Boru Hattı’na (TAP) vermeye hazır hale geldi. TAP’ın tamamlanmasının ardından, Azerbaycan gazı gelecek yıldan itibaren Avrupa pazarlarına ulaşacak.

Böylece, Türkiye-Yunanistan sınırında TAP ile birleşen TANAP, Türkiye, Orta Doğu ve Avrupa’nın en uzun ve en geniş çaplı doğal gaz boru hattı unvanına sahip oldu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen SOCAR Başkanı Rövnag Abdullayev de TANAP’tan Türkiye’ye ilk gaz sevkiyatının geçen yıl başlatıldığını hatırlatarak, “Bugün ise TANAP artık Avrupa’ya da doğal gazın teslim edilmesi için hazır vaziyettedir ve yalnızca TAP’daki çalışmaların tamamlanması beklenmektedir. Azerbaycan bugün bütün dünyaya tekrar göstermiştir ki; biz sadece yurt içinde değil, yurt dışında da büyük projeleri zamanında ve yüksek verimlilikle gerçekleştirme konusunda son derece başarılıyız.” ifadelerini kullandı.

Yaklaşık 7 milyar dolar yatırımla tamamlanan TANAP’tan Türkiye’ye ticari gaz akışı 30 Haziran 2018’de başlamıştı.

TANAP’ta, SOCAR ve Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı’nın ortak girişimi olan Güney Gaz Koridoru AŞ’nin yüzde 51, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ’nin yüzde 30, BP’nin yüzde 12 ve SOCAR Türkiye Enerji AŞ’nin de yüzde 7 hissesi bulunuyor.

Muhabir: Nuran Erkul Kaya