Yargı Reformu Strateji Belgesi

Yargı Reformu Strateji Belgesi'nin ilk paketi kabul edildi

TBMM (AA) – Yargı Reformu Strateji Belgesi kapsamında belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda düzenlemeler içeren Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonunda kabul edildi.

Teklifi, baro levhasına kayıtlı ve en az 15 yıl kıdemi bulunan avukatlara hususi damgalı pasaport verilebilmesine imkan tanıyor.

Ancak avukatların haklarında, Türk Ceza Kanunu’nda belirtilen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma bulunmaması şartı aranacak.

Teklif, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum, gruplara, terör örgütlerine üyeliği, iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında idari işlem tesis edilenler ile suç soruşturması veya kovuşturması nedeniyle pasaportları iptal edilen ya da pasaport talepleri reddedilenlere yönelik düzenleme içeriyor.

Haklarındaki idari veya adli işlemler lehine sonuçlansa da pasaportları iptal edilenler veya pasaport verilmesi talepleri reddedilenlere, belirli koşulların bulunması durumunda kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaportları verilebilecek.

Bu maddeden OHAL kapsamında kabul edilen kanunlar uyarınca kamu görevinden çıkarılmaları veya rütbelerinin alınması nedeniyle pasaportları iptal edilenler, OHAL Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin KHK’nin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 5. maddesi ve 375 sayılı KHK’nin geçici 35. maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler, mahkemelerce yurt dışına çıkmaları yasaklananlar hariç olmak üzere pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlar yararlanacak.

Ancak haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmaması, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilmesi, mahkumiyet kararı bulunanlardan cezasının tümüyle infaz edilmesi veya ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi şartları aranacak.

Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı

Avukatlık staj ve noterlik staj başvurularında Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı’nda başarılı olma şartları aranacak.

İlgili kanunlarda belirtilen şartlara ek olarak; hakim adaylığı sınavına girmek ve avukatlık veya noterlik stajına başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı’nda veya İdari Yargı Ön Sınavı’nda başarılı olmak şartı gerekecek. 

Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı’na, hukuk fakültesinden mezun olanlar ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarılı olmak suretiyle denklik belgesi alanlar girebilecek. Sınav yılda en az bir defa yapılacak.

İdari Yargı Ön Sınavı’na, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az 4 yıllık yükseköğrenim yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olanlar girebilecek. Sınav, 2 yılda en az bir defa olacak şekilde diğer sınav gibi Adalet Bakanlığı ile imzalanacak protokole göre Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezince (ÖSYM) yapılacak.

Sınavlar test şeklinde olacak, en az 100 soru yöneltilecek ve 100 puan üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılacak.

3 ay içinde karara bağlanacak

Aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince benzer olaylarda verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin gerekçeli istemler, uyuşmazlığın konusuna göre Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri kurullarınca 3 ay içinde karara bağlanacak. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak verilen kararlar kesin nitelikte olacak.

Hukuk yargılamasında uygulanan ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasına dair hükümler, idari yargıda da uygulanacak.

Aday sayısının yüzde 20’sini geçemeyecek

İdari yargı hakim adaylığına hukuk fakültesi mezunu olmayanlar arasından yapılacak atamalarda, alan ve sayı sınırlaması getiriliyor. Siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarından mezun olanlar, hakim adaylığına atanabilecek. Ancak bu kişilerden atananların sayısı, her dönemde atanacak toplam aday sayısının yüzde 20’sini geçemeyecek.

Hukuk fakültesi mezunlarının Adli veya İdari Yargı Hakim Adaylığı Yazılı Yarışma Sınavı’na girebilmeleri için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı’nda; hukuk fakültesi mezunu olmayanların İdari Yargı Hakim Adaylığı Yazılı Yarışma Sınavı’na girebilmeleri için İdari Yargı Ön Sınavı’nda başarılı olmaları gerekecek.

Adli yargı hakim adaylığı yazılı yarışma sınavı alan bilgisi konuları arasında iş hukuku da yer alacak.

Mülakat Kurulu 7 üyeden oluşacak

Mülakat Kurulunun üye sayısı 5’ten 7’ye çıkarılacak, Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreteri ile Türkiye Adalet Akademisi Danışma Kurulundan bir üye de kurulda bulunacak.

Türkiye Adalet Akademisi Danışma Kurulunda; Yargıtay veya Danıştay mensubunun birden fazla olması halinde bu kişiler arasından, Yargıtay veya Danıştay mensubu bulunmaması halinde kurulda görev yapan hakim ve savcılar arasından her sınav için Danışma Kurulunca, üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla, sınavın türüne göre bir asıl üye Mülakat Kuruluna seçilecek.

Teklif, Türkiye Adalet Akademisinde ders verenlere ödenecek ders ücretlerini de düzenliyor. Akademiye öğretim elemanı olarak atanan veya görevlendirilen hakim ve savcılar ile Yükseköğretim Kanunu hükümlerine göre akademide görevlendirilen öğretim elemanlarına haftalık 10 ders saatini aşan kısım için ders ücreti ödenecek.

Akademide ders vermekle görevlendirilen Yargıtay ve Danıştay üyeleri, hakim, savcılar, avukatlar, noterler ve alanında uzman kişiler, verdikleri her ders için ders ücreti alacak.

Akademide ders verenlerden üniversite öğretim elemanı olmayanlar bakımından birinci derecede olanlar için profesörlere, ikinci derecede olanlar için doçentlere, üç veya daha aşağı derecede olanlar ile kamu görevlisi olmayanlar için öğretim görevlilerine, Yükseköğretim Personel Kanunu’na göre ödenen kadar ders ücreti ödenecek.

Üniversite öğretim elemanlarının akademide ders vermesini sağlamak amacıyla bu kişilere Yükseköğretim Personel Kanunu’na göre ödenenin bir kat fazlası ders ücreti ödenmesi de öngörülüyor.

Teklife göre, haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmayacak.

Teklifle, uzmanların aile mahkemesi bünyesine atanmaları usulünden vazgeçiliyor, adliyelerde kurulacak müdürlükler bünyesine alınıyor. Aile mahkemelerinde, Adalet Bakanlığınca adliyelerde görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanılacak.

Teklife göre, uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adli para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçlarda, ön ödeme miktarı birer ay ara ile üç eşit taksitle ödenebilecek.

Taksitlerin süresinde ödenmemesi halinde ön ödemenin gereğinin yerine getirilmediği kabul edilecek ve soruşturmaya devam edilecek.

Cinsel saldırı ve cinsel istismar suçu mağdurlarının ifade ve beyanlarının hukuka aykırı olarak başkalarına verilmesi veya yayılması veyahut başkalarınca ele geçirilmesi fiilleri, söz konusu suçun nitelikli hali olarak kabul edilecek ve ceza bir kat artırılacak.

Soruşturma evresinde tutukluluk süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler bakımından altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından ise bir yılı geçemeyecek ancak Türk Ceza Kanunu’nun 2. kitap 4. kısmında yer alan “devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar ve devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk; Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu işlenen suçlar” bakımından bu süre en çok bir yıl altı ay olacak, gerekçesi gösterilerek altı ay daha uzatılabilecek.

Bu maddede öngörülen tutukluluk süreleri, fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından yarı oranında, 18 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından ise dörtte üç oranında uygulanacak.

Uzlaştırma ve ön ödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, cumhuriyet savcısı, üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı, yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılmasının beş yıl süre ile ertelenmesine karar verebilecek. Suçtan zarar gören veya şüpheli, bu karara itiraz edebilecek.

Bu madde hükümleri, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar ile asker kişiler tarafından işlenen askeri suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar hakkında uygulanmayacak.

İade edilecek iddianameler

Düzenleme ile iade edilecek iddianameler şöyle belirlendi:

-Suçun sübutuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen iddianameler.

-Ön ödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tabi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde ön ödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen iddianameler.

-Soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen iddianameler.

Soruşturma veya kovuşturma evresinde, dava nakli veya adli tıp işlemleri nedeniyle yerleşim yeri dışında bir yere gitme zorunluluğu doğması halinde mağdurun yapmış olduğu konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak.

Beyanlar uzmanlar aracılığıya alınacak

Cumhuriyet savcısı veya hakim tarafından ifade ve beyanının özel ortamda alınması gerektiği ya da şüpheli veya sanık ile yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu değerlendirilen çocuk veya mağdurların ifade ve beyanları özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınacak.

Cinsel istismar mağduru olan çocukların soruşturma evresindeki beyanları, bunlara yönelik hizmet veren merkezlerde cumhuriyet savcısının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınacak.

Mağdur çocuğun beyan ve görüntüleri kayda alınacak. Kovuşturma evresinde ise ancak maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından mağdur çocuğun beyanının alınması veya başkaca bir işlem yapılmasında zorunluluk bulunması halinde bu işlem, mahkeme veya görevlendireceği naip hakim tarafından bu merkezlerde uzmanlar aracılığıyla yerine getirilecek. Mağdur çocuk yargı çevresi ve mülki sınırlara bakılmaksızın en yakın merkeze götürülmek suretiyle işlemler yerine getirilecek.

Beyan ve görüntülerin kayda alınmasında mağdurun rızası aranacak.

Kayda alınan beyan ve görüntüler dava dosyasında saklanacak ve gizliliği için gerekli tedbirler alınacak.

Seri muhakeme usulü

Teklifle, seri muhakeme usulü yargı sistemine dahil ediliyor.

Soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde seri muhakeme usulü uygulanacak.

Seri muhakeme usulü, TCK’de yer alan, hakkı olmayan yere tecavüz; genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması; trafik güvenliğini tehlikeye sokma; gürültüye neden olma; parada sahtecilik; mühür bozma; resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan; kumar oynanması için yer ve imkan sağlama; başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçları ile Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun, Orman Kanunu; Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun; Kooperatifler Kanunu’nda yer alan bazı suçlarda uygulanacak.

Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri, şüpheliyi, seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirecek.

Cumhuriyet savcısı tarafından seri muhakeme usulünün uygulanması şüpheliye teklif edilecek ve şüphelinin müdafi huzurunda teklifi kabul etmesi halinde bu usul uygulanacak.

Cumhuriyet savcısı, suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında tespit edeceği temel cezadan yarı oranında indirim uygulamak suretiyle yaptırımı belirleyecek.

Sonuç olarak belirlenen hapis cezası, cumhuriyet savcısı tarafından koşulları bulunması halinde Türk Ceza Kanunu’na göre seçenek yaptırımlara çevrilebilecek veya ertelenebilecek.

Bu madde kapsamında yaptırım uygulanması, güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmeyecek.

Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep edecek.

Mahkeme, şüpheliyi müdafi huzurunda dinledikten sonra eylemin seri muhakeme usulü kapsamında olduğu kanaatine varırsa talepte belirlenen yaptırım doğrultusunda hüküm kuracak; aksi takdirde talebi reddedecek ve soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla dosyayı cumhuriyet başsavcılığına gönderecek.

Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli, bu usulden vazgeçmiş sayılacak.

Seri muhakeme usulünün herhangi bir sebeple tamamlanamaması veya soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesi hallerinde, şüphelinin seri muhakeme usulünü kabul ettiğine ilişkin beyanları ile bu usulün uygulanmasına dair diğer belgeler, takip eden soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde delil olarak kullanılamayacak.

Suçun iştirak halinde işlenmesi durumunda şüphelilerden birinin bu usulün uygulanmasını kabul etmemesi halinde seri muhakeme usulü uygulanmayacak.

Seri muhakeme usulü, yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı ile sağır ve dilsizlik hallerinde uygulanmayacak.

Resmi mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması halinde seri muhakeme usulü uygulanmayacak.

Cumhuriyet savcısının talebi doğrultusunda mahkemece kurulan hükme itiraz edilebilecek.

Basit yargılama usulü

Teklifle, yargı sistemine dahil edilmesi öngörülen ikinci düzenleme ise “basit yargılama usulü.”

Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilecek.

Basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verildiği takdirde mahkemece iddianame, sanık, mağdur ve şikayetçiye tebliğ edilerek, beyan ve savunmalarını 15 gün içinde yazılı olarak bildirmeleri istenecek.

Tebligatta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği hususu da belirtilecek. Ayrıca, toplanması gereken belgeler, ilgili kurum ve kuruluşlardan talep edilecek.

Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın hüküm kurulacak. Mahkumiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilecek.

Mahkemece, koşulları bulunması halinde kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilecek veya hapis cezası ertelenebilecek ya da uygulanmasına sanık tarafından yazılı olarak karşı çıkılmaması kaydıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek.

Hükümde, itiraz usulü ile itirazın sonuçları belirtilecek.

Mahkemece gerekli görülmesi halinde bu madde uyarınca hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açmak suretiyle genel hükümler uyarınca yargılamaya devam edilebilecek.

Basit yargılama usulü, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik halleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlar hakkında uygulanmayacak.

Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla işlenmiş olması halinde uygulanmayacak.

Basit yargılama usulünde itiraz

Basit yargılama usulünce verilen hükümlere karşı itiraz edilebilecek. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşecek.

İtiraz üzerine hükmü veren mahkemece duruşma açılacak ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunacak. Taraflar gelmese bile duruşma yapılacak ve yokluğunda hüküm verilebilecek.

Seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulüne ilişkin hükümler 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren uygulanacak.

1 Ocak 2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmayacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla; kovuşturma evresine geçilmiş dosyalarda kamu davasının açılmasının ertelenmesi hükümleri uygulanmayacak. Ayrıca, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda suçun bu kanunla uzlaştırma kapsamına alındığı gerekçesiyle uzlaştırma usulü uygulanmayacak. Hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda suçun bu kanunla ön ödeme kapsamına alındığı veya taksit imkanı getirildiği gerekçesiyle ön ödeme hükümleri de uygulanmayacak.

“İş ve çalışma hürriyetinin ihlali; güveni kötüye kullanma; suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi” suçları da uzlaştırma kapsamına alınıyor.

Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen başka bir suçla “aynı mağdura karşı” işlenmiş olması halinde uzlaştırma hükümleri uygulanmayacak.

'Yargı Reformu Strateji Belgesi devletimizin milletimize sözüdür'

ANKARA (AA) – Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, “Güven veren ve erişilebilir adalet” sloganıyla hazırlanan 9 amaç, 63 hedef ve 256 faaliyetin bulunduğu Yargı Reformu Strateji Belgesi’nin “Bütün Türkiye’nin metni” olduğunu belirtti. Gül, “Yargı Reformu Strateji Belgesi, hükümetimizin, devletimizin milletimize sözüdür, taahhüdüdür.” dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan ve Adalet Bakanlığınca hazırlanan Yargı Reformu Strateji Belgesi için ilk adım TBMM’nin açılmasıyla atılacak.

Meclise paketler halinde sunulması planlanan düzenlemelerin yasalaşmasıyla yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı, hak ve özgürlükler, insan hakları, adalete erişim gibi konularda yeni dönem başlayacak.

Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, Yargı Reformu Strateji Belgesine ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Yargı Reformu Strateji Belgesinin, “Güven veren ve erişilebilir adalet” vizyonu üzerinde şekillendirildiğine işaret eden Gül, şunları söyledi:

“Bu belge bir referans metindir, bir pusuladır. Reformun ana ekseninde milletimiz vardır. Vatandaşlarımıza adalet hizmeti verirken daha kaliteli bir standardı yerleştirmeyi arzu ediyoruz. Yargı Reformu Strateji Belgesi 82 milyonundur, bütün Türkiye’nin metnidir. Hükümetimizin, devletimizin milletimize sözüdür, taahhüdüdür. Reform belgesinin Cumhurbaşkanımız tarafından sahiplenilerek kamuoyuna açıklanması bu konudaki iradenin tam ve kararlı olunduğunun en büyük göstergesidir.”

9 amaç

Yargı Reformu Strateji Belgesi, “Hak ve özgürlüklerin korunması ve geliştirilmesi”, “Yargı bağımsızlığı, tarafsızlığı ve şeffaflığının geliştirilmesi”, “İnsan kaynaklarının nitelik ve niceliğinin artırılması”, “Performans ve verimliliğin artırılması”, “Savunma hakkının etkin kullanımının sağlanması”, “Adalete erişimin kolaylaştırılması ve hizmetlerden memnuniyetin artırılması”, “Ceza adaleti sisteminin etkinliğinin artırılması”, “Hukuk yargılaması ile idari yargılamanın sadeleştirilmesi ve etkinliğinin artırılması”, “Alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin yaygınlaştırılması” başlıklarıyla 9 amaç yer alıyor.

Bu amaçlara ulaşmak için ise 63 hedef ve 256 faaliyet belgenin içeriğini oluşturuyor.

Azami tutukluluk süresi ayrı ayrı düzenlenecek

Yargı Reformu Strateji Belgesinin hayata geçirilmesiyle yapılacak düzenlemelerle yargının güçlendirilmesi hedefleniyor.

Belgedeki amaç ve hedeflere göre, hak ve özgürlüklere ilişkin standartları yükseltmek üzere mevzuat gözden geçirilecek, gerekli değişiklikler gündeme gelecek.

İfade özgürlüğüne ilişkin mevzuat ve uygulama analiz edilerek bireylerin hak ve özgürlük alanlarını daha da genişletecek düzenlemeler yapılacak. İfade özgürlüğünü ilgilendiren yargı kararlarına karşı kanun yolu güvencesi artırılacak.

Azami tutukluluk süresine ilişkin hükümler, soruşturma ve kovuşturma aşamaları için ayrı ayrı düzenlenecek. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da ve diğer kanunlarda yer alan erişim engelleme usulleri, ifade özgürlüğü çerçevesinde ele alınarak gerekli değişiklikler yapılacak.

İnsan hakları için eylem planı

Yeni bir İnsan Hakları Eylem Planı hazırlanacak ve etkili şekilde uygulanacak. Bunun için Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında yer verilen ihlal alanlarına ilişkin etkili çözümler geliştirilecek.

“Yargı bağımsızlığı, tarafsızlığı ve şeffaflığının geliştirilmesi” amacı kapsamında da hakim ve savcıların atama, nakil ile terfi sisteminin nesnel ve liyakate dayalı ölçütlerle geliştirilmesi sağlanacak. Bu çerçevede belirli bir mesleki kıdeme sahip hakim ve savcılar için coğrafi teminat getirilecek.

Hakim ve savcılık mesleklerine girişteki mülakat sınavının geniş temsile dayalı heyet tarafından yapılması sağlanacak. Atama ve nakil mevzuatında yer alan bölge sistemi coğrafi teminat ekseninde yeniden düzenlenecek. Hakim ve savcıların terfi sistemi liyakat ve performansı esas alacak şekilde yeniden yapılandırılacak. Belirli görevlere atanabilmek için asgari mesleki kıdem şartları yeniden belirlenecek.

Hukuk eğitiminin modeli, fakültelerin eğitim süresi ve kontenjanları ile fakültelere girişte aranan başarı sıralama ölçütü niteliğin artırılması için yeniden belirlenecek. Hukuk fakültelerinde mevcut akademik kadroların niceliği ve niteliğine ilişkin temel ilkeler yeniden ortaya konulacak. Hukuk fakültelerinde denklik uygulamasına ilişkin kriterler yenilenecek. Hukuk fakültelerinde okutulan müfredat, analitik düşünme kabiliyetini geliştirecek anlayışla yeniden yapılandırılacak.

Mesleğe giriş sınavı geliyor

Hukuk alanındaki mesleklere giriş sisteminde yeni model getirilmesi hedefiyle hukuk fakültesi mezunlarının hakim-savcı yardımcısı, noter yardımcısı olabilmeleri ve avukatlık stajına başlayabilmeleri için “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı” getirilecek. Bu sınavda başarılı olanların hakim ve savcı yardımcılığı ile noter yardımcılığına mahsus sınavlara girebilmeleri sağlanacak.

Yargı Reformu Stratejisi’nin “Savunma Hakkının Etkin Kullanımının Sağlanması” amacı kapsamında, avukatlık mesleğine ilişkin yeni düzenleme ve uygulamalar da hayata geçirilecek.

Avukatlık stajına başlamak için “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı”nda başarılı olma şartı aranacak. Avukatlık stajının süresi ve verimliliği hususlarında çalışmalar yapılacak. Avukat stajyerlerinin staj süresince sigortalı olarak çalışabilmelerine ilişkin düzenlemeler gerçekleştirilecek.

Avukatlara pasaport düzenlemesi

Yargının kurucu unsuru olan savunmayı temsil eden avukatların mesleklerini daha rahat yapmalarına yönelik yeni uygulamalar da ele alınacak. Kamu avukatlarının çalışma esaslarına ve özlük haklarına yönelik mevzuatta iyileştirme olacak.

Mesleklerini icra ederken avukatlara adli ve idari yargı hizmet binalarında gerekli kolaylıklar sağlanacak. Avukatların hususi damgalı pasaport alabilmeleri gibi farklı alanlardaki hakları geliştirilecek.

Yargı Reformu Stratejisi’nin “Adalete Erişimin Kolaylaştırılması ve Adalet Hizmetlerinden Memnuniyetin Artırılması” amacı çerçevesinde, adli ve idari yargıda adalete erişimin kolaylaştırılması için başvuru süreleri yeniden düzenlenecek, süreçlerdeki belirsizlikler ortadan kaldırılacak.

Adalete etkili erişim için ise adli yardım sistemi güçlendirilecek. Özel hukuk alanında vatandaşların hukuki sorunları hakkında danışmanlık hizmeti alabilecekleri ofislerden oluşan bir hukuki yardım sistemi kurulacak. Özel hukuk alanında adli yardıma başvuru prosedürü kolaylaştırılacak, standart bir başvuru formu oluşturulacak ve e-Devlet üzerinden başvuru imkanı getirilecek.

Adli yardım hizmeti için avukatlara ödenen ücretler artırılacak, adli yardım hizmeti nedeniyle tahakkuk ettirilen vergilere ilişkin yeni bir düzenleme yapılacak.

Yaşlıların adalete erişimini kolaylaştıracak önlemler alınacak, adliyelerde yaşlıların hizmete erişimini kolaylaştıracak uygulamalar yapılacak. Yaşlıların ihtiyaçlarına duyarlı bir adalet sistemi için personele eğitim verilecek.

Adalete erişim imkanlarının artırılması hedefi doğrultusunda hukuki himaye sigortası geliştirilecek. Bu kapsamda mevcut sigorta genel şartları yeni ihtiyaçlara göre güncellenecek, hukuki himaye sigortasının yaygınlaştırılması için kamuoyunda farkındalık çalışmaları yapılacak.

Yargıda memnuniyet anketle ölçülecek

Yargı hizmetlerinden memnuniyeti etkileyen unsurların tespiti için çalışılacak. Düzenli aralıklarla memnuniyet anketleri yapılacak, akademisyenler ve sivil toplum örgütlerinin katılımıyla düzenli toplantılar gerçekleştirilecek.

Yargıda medya ve halkla ilişkiler kurumsallaştırılacak ve vatandaşların işlerini kolaylaştıracak uygulamalar hayata geçirilecek. Adliyelerde kurulan medya iletişim büroları “medya ve halkla ilişkiler büroları” olarak yeniden yapılandırılacak.

Medya ve halkla ilişkiler bürolarında iletişim fakültesi mezunu tecrübeli personel istihdam edilecek. Adliye muhabirleri için temel hukuk bilgi ve terminolojisine yönelik eğitim programları düzenlenecek.

Hakimler, ceza ve hukuk hakimi olarak ihtisaslaşacak

İhtisas mahkemelerine ve uzmanlaşmaya yönelik uygulamalar artırılacak. Bu çerçevede hakimlerin meslek hayatları boyunca ceza ve hukuk hakimi olarak ayrışmaları ve bu yönde ihtisaslaşmaları sağlanacak.

İhtisas gerektiren çevre, imar ve enerji gibi alanlarda özel mahkemeler kurulacak.

Teknolojik imkanlardan da yararlanılarak adalet hizmetlerinin vatandaş odaklı sunulması sağlanacak. Yurt dışında yaşayan vatandaşların adli işlerinin kolaylaştırılması için bilişim sisteminin yurt dışı temsilcilikleri ile entegrasyonu sağlanacak.

Adliye bulunmayan ilçelerde Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden ifade ve beyan verme imkanı getirilecek. Büyük havalimanlarında SEGBİS üzerinden ifade ve beyan verme imkanı sağlanacak. Mahkeme nöbet sistemi daha da iyileştirilecek.

Belgenin, “Ceza Adaleti Sisteminin Etkinliğinin Artırılması” başlıklı amacı kapsamında, modern uygulamaları kapsayacak şekilde daha önce yenilenen ceza adaleti sistemine ilişkin mevzuatta, zaman içerisinde de önemli değişiklikler yapılarak sistemin rahatlatılması sağlanacak.

Kovuşturma öncesi çözüm araçları ve soruşturma süreçleri güçlendirilecek. Bu kapsamda, Cumhuriyet savcılarının takdir yetkileri genişletilecek, ön ödeme ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi müesseselerinin uygulama alanı artırılacak, etkin pişmanlık hükümleri ve Cumhuriyet savcılıklarının buna ilişkin yetkileri, farklı suç tipleri açısından genişletilecek. Ayrıca, bazı fiillere yönelik soruşturmaların fail ile savcı arasında anlaşmayla sonlandırılabilmesi sağlanacak, iddianamenin iadesi müessesesi, kapsamı itibarıyla yeniden belirlenecek, Cumhuriyet başsavcılıklarının teşkilat yapısının etkinliğinin artırılmasına ve adli kollukla koordinasyonun geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacak.

Çocuklara yönelik düzenlemeler

Çocuk adaleti sistemi, onarıcı adalet yaklaşımıyla yeniden yapılandırılacak ve mağdur odaklı bir yaklaşım benimsenecek. Bu amaç için bazı ağır suçlar hariç olmak üzere, 15 yaşından küçük çocukların ilk defa işledikleri fiillerin soruşturma ve kovuşturmaya konu edilmeden, çocuklara özgü koruma mekanizmaları içerisinde değerlendirilmesi sağlanacak. Suça sürüklenen çocuklara özgü kamu davasının açılmasının ertelenmesi modeli geliştirilecek, suça sürüklenen çocukların ilk derece yargılamaları ile bu çocuklar hakkında verilen kararların kanun yolu incelemelerinin öncelikli olarak yapılması sağlanacak. Çocuk mahkemelerinin fiziki koşulları çocuk ceza adaleti sisteminin amacına uygun hale getirilecek.

Mağdur haklarına ilişkin mevzuat çalışmaları tamamlanacak, adli destek ve mağdur hizmetlerine ilişkin merkez ve taşra birimleri oluşturulacak ve adli görüşme odaları ülke geneline yaygınlaştırılacak.

Çocuk teslimi düzenlemesi

Aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıkların yargısal çözümü sürecinde uyuşmazlıkları derinleştiren uygulamaların kaldırılması sağlanacak. Bu amaçla Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un uygulanmasından kaynaklanan sorunların giderilmesine yönelik çalışmalar yapılacak, çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması icra müdürlüklerinin görevi olmaktan çıkartılacak ve bu işlemin harç alınmaksızın uzmanlar vasıtasıyla yapılması sağlanacak, çocuğun üstün yararı ile bütün aile fertlerinin hukukunu koruyan, adli süreç içinde örselenmelerini önleyen ve uyuşmazlığın en kısa sürede çözümüne imkan veren yeni bir yargılama usulü geliştirilecek.

Noterliklerin görev tanımları, yargının iş yükünü azaltacak şekilde yeniden düzenlenecek. Bu kapsamda, hukuk fakültesi mezunlarının istihdam edileceği noter yardımcılığı müessesesi oluşturulacak, noterliğe girişte noterlik sınavı getirilecek, noterliklerin açılış kriterleri yeniden belirlenecek ve noterliklerin sayısı artırılacak.

“Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinin Yaygınlaştırılması” hedefi kapsamında da ceza uyuşmazlıklarında alternatif çözüm yöntemleri yaygınlaştırılacak.

Suça sürüklenen çocuklara özgü uzlaştırma modeli geliştirilecek, mahkeme temelli aile arabuluculuğu uygulaması getirilecek. Tüketici uyuşmazlıkları gibi alanlarda arabulucuya başvuru dava şartı getirilecek.

İdare ile birey arasındaki ile farklı kurumlar arasındaki kamu hukuku ve özel hukuktan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, sulh müessesine başvuru zorunlu olacak. İdareler bünyesindeki sulh komisyonları yeniden yapılandırılacak.

“Yargı Reformu Strateji Belgesi devleti sağlamlaştırmanın imzasıdır”

ERZURUM (AA) – Türkiye Barolar Birliği Başkanı Metin Feyzioğlu, Yargı Reformu Strateji Belgesi'ne ilişkin, "Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni bir diktatörlük olarak göstermek isteyenlere inat bu belge, çoğulcu katılımcı demokrasimizi ve hukuk devletimizi sağlamlaştırma inancımızın bir imzasıdır." dedi.

Mustafa Kemal Atatürk'ün Erzurum'a gelişinin 100. yıl dönümü dolayısıyla, Türkiye Barolar Birliği, Atatürk Üniversitesi ve Erzurum Barosunca Atatürk Üniversitesi tarafından 15 Temmuz Milli İrade Salonu'nda "100. Yılında Erzurum Kongresi" paneli düzenlendi.

Metin Feyzioğlu, burada yaptığı konuşmada, gelecek için ihtiyaç duyulan milli his ve bilinci uyandıracak bir günü yaşadıklarını söyledi.

Milli iradenin Erzurum'dan başlayarak tüm Anadolu'yu bir güneş gibi aydınlatmasının 100. yılının kutlandığını ifade eden Feyzioğlu, "Bugün Mustafa Kemal Atatürk'ün kendisini, yaptıklarını bir dayatma ve çarpıtmalarla değil olduğu gibi artık anladığımıza inanıyorum. Biz, ilk adımın 100. yılında Mustafa Kemal'i yeniden ve doğru keşfediyoruz. Milli iradeyle neleri başardığını gözümüzle görerek, kalbimizle hissederek keşfediyoruz." diye konuştu.

Feyzioğlu, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin büyüklüğünü herkesin hissetmesini isteyerek, devleti ilelebet payidar kılmanın yolunun da 'Adalet mülkün temelidir' cümlesindeki mülk kelimesinin mal ve mülk anlamında değil, devlet manasında kullanıldığını bilmekten geçtiğini anlattı.

Devletin çağdaş uygarlık seviyesini yakalayıp onun da üzerine çıkması ve sonsuza kadar yaşaması için 82 milyon vatandaşı eşit, özgür bir şekilde kucaklayan adalet sisteminin geliştirilmeye ihtiyacı olduğunu aktaran Feyzioğlu, şunları kaydetti:

"Artık hakimlerimizin bağımsızlık ve tarafsızlığını anayasal anlamda tam bir güvenceye kavuşturmak adına Hakimler ve Savcılar Kurulunun oluşumunu yapıcı bir şekilde tartışmaya başlamamız lazım. Öte yandan hukukçunun eğitimini, liyakatini ve ölçme değerlendirmesini en iyi şekilde yapmak zorundayız. Yargı Reformu Strateji Belgesi'yle hukukçunun yetiştirilmesi, ölçülmesi ve değerlendirilmesi, hakimlerimizin kararlarının özgürlükçü pencereden verilmesi noktalarında çok ama çok önemli hedefler konulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni bir diktatörlük olarak göstermek isteyenlere inat bu belge, çoğulcu katılımcı demokrasimizi ve hukuk devletimizi sağlamlaştırma inancımızın bir imzasıdır."

– "Erzurum, Milli Mücadele ateşinin kıvılcımıdır"

Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ömer Çomaklı da milletlerin medeniyetin beşiği konumunda olan ve tarihin her döneminde tavrını bağımsızlıktan yana koyan Erzurum'un tarihindeki en önemli hadiseleri Türk İstiklal Harbi sırasında yaşadığını belirtti.

Erzurum'un Ermenilere verilmek istendiği bir dönemde üstlendiği misyonun son derece önemli olduğunu kaydeden Çomaklı, "Erzurum Kongresi somut manada hakimiyetin millete ait olduğu ve tam bağımsız demokratik yeni bir devletin temellerinin atıldığı ilk yer olmuştur. Bu durum aynı zamanda Erzurum'u Milli Mücadele'nin beşiği durumuna getirmiştir." değerlendirmesinde bulundu.

Konuşmaların ardından Dr. Öğretim Üyesi Zekeriya Türkmen, Prof. Dr. Esin Dayı, Prof. Dr. Yavuz Aslan ve avukat Hüseyin Özbek'in "milli mücadele" konusunda sunum yaptı.

Panele, Jandarma Bölge Komutanı Tümgeneral Ahmet Hacıoğlu, Erzurum Baro Başkanı Talat Göğebakan, çevre illerden baro başkanları, öğretim üyeleri ile öğrenciler katıldı.

Katılımcılar, panel öncesi Atatürk Üniversitesi Sergi Salonu'nda açılan Atatürk'ün Milli Mücadele'de faaliyet gösterdiği tarihi yapılar ve "Atatürk Posterleri Gravür Sergisi"ni gezdi.

Avukatlık stajı için sınav şartı

ANKARA (AA) – Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan Yargı Reformu Stratejisi’ne göre, avukatlık stajına başlamak için “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı”nda başarılı olma şartı getirilecek.

Yargı Reformu Stratejisi’nin “Savunma Hakkının Etkin Kullanımının Sağlanması” amacı kapsamında, avukatlık mesleğine ilişkin yeni düzenleme ve uygulamalar da hayata geçirilecek.

Avukatlık stajına başlamak için “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı”nda başarılı olma şartı aranacak. Avukatlık stajının süresi ve verimliliği hususlarında çalışmalar yapılacak. Avukat stajyerlerinin staj süresince sigortalı olarak çalışabilmelerine ilişkin düzenlemeler gerçekleştirilecek.

Avukatların bilgi ve belge temin etmelerine ilişkin yasal yetkileri genişletilecek, hukuki güvenliğin artırılması için bazı iş ve işlemler avukat aracılığıyla yapılacak. Bazı davalarda avukatla temsil zorunluluğu hususu yargı kamuoyunda tartışmaya açılacak, bu konuda bir yaklaşım geliştirilecek.

Avukatların sundukları belgelere güvenin esas olduğuna, makul gerekçeye dayanan taraf itirazı halinde belgenin inceleme konusu yapılacağına ilişkin düzenlemeye geçilecek. Vatandaşların adalete erişim hakkının güçlendirilmesi için avukatlık hizmetleri üzerindeki vergi yükü yeniden değerlendirilecek.

– Avukatlara pasaport müjdesi

Yargının kurucu unsuru olan savunmayı temsil eden avukatların mesleklerini daha rahat yapmalarına yönelik yeni uygulamalar da ele alınacak. Kamu avukatlarının çalışma esaslarına ve özlük haklarına yönelik mevzuatta iyileştirme olacak.

Mesleklerini icra ederken avukatlara adli ve idari yargı hizmet binalarında gerekli kolaylıklar sağlanacak. Avukatların hususi damgalı pasaport alabilmeleri gibi farklı alanlardaki hakları geliştirilecek.

Yargı Reformu Stratejisi’nin “Adalete Erişimin Kolaylaştırılması ve Adalet Hizmetlerinden Memnuniyetin Artırılması” amacı çerçevesinde, adli ve idari yargıda adalete erişimin kolaylaştırılması için başvuru süreleri yeniden düzenlenecek, süreçlerdeki belirsizlikler ortadan kaldırılacak.

Adalete etkili erişim için ise adli yardım sistemi güçlendirilecek. Özel hukuk alanında vatandaşların hukuki sorunları hakkında danışmanlık hizmeti alabilecekleri ofislerden oluşan bir hukuki yardım sistemi kurulacak. Özel hukuk alanında adli yardıma başvuru prosedürü kolaylaştırılacak, standart bir başvuru formu oluşturulacak ve e-Devlet üzerinden başvuru imkanı getirilecek.

Adli yardım hizmeti için avukatlara ödenen ücretler artırılacak, adli yardım hizmeti nedeniyle tahakkuk ettirilen vergilere ilişkin yeni bir düzenleme yapılacak. Arabuluculuk süreçlerindeki adli yardım hizmetleri güçlendirilecek. Adli yardım hizmeti sunan avukatların bu konuda düzenli olarak eğitim almaları sağlanacak ve bu hizmeti veren avukatlara özgü performans kriterleri geliştirilecek.

Adli yardım sisteminin, kırılgan grupların ihtiyaçlarına duyarlı bir yapıya kavuşturulması sağlanacak.

Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nde ve Engelli Hakları Kanunu’nda yer alan ilkeler doğrultusunda engelli dostu uygulamalarla adalet sisteminde kadın haklarına ilişkin uygulamalar geliştirilecek. Adli yardım sisteminde kadın haklarının daha etkili korunmasını sağlayan uygulamalar yapılacak.

Hizmet içi ve hizmet öncesi eğitimlerde kadın haklarına yönelik programlar geliştirilip uygulanacak.

Yaşlıların adalete erişimini kolaylaştıracak önlemler alınacak, adliyelerde yaşlıların hizmete erişimini kolaylaştıracak uygulamalar yapılacak. Yaşlıların ihtiyaçlarına duyarlı bir adalet sistemi için personele eğitim verilecek.

Yabancıların adalete erişimi güçlendirilecek. Yabancılara yönelik hazırlanan şüpheli, sanık ve mağdur hakları formu yaygın dillerde (İngilizce, Arapça, Almanca, Fransızca, Rusça gibi) ilgililere iletilecek. Yabancılara yönelik olarak adalet sistemini anlatan broşürler hazırlanacak ve bu broşürlere internet üzerinden de ulaşılabilecek.

Adalete erişim imkanlarının artırılması hedefi doğrultusunda hukuki himaye sigortası geliştirilecek. Bu kapsamda mevcut sigorta genel şartları yeni ihtiyaçlara göre güncellenecek, hukuki himaye sigortasının yaygınlaştırılması için kamuoyunda farkındalık çalışmaları yapılacak.

– Yargıda memnuniyet anketle ölçülecek

Yargı hizmetlerinden memnuniyeti etkileyen unsurların tespiti için çalışılacak. Düzenli aralıklarla memnuniyet anketleri yapılacak, akademisyenler ve sivil toplum örgütlerinin katılımıyla düzenli toplantılar gerçekleştirilecek.

Yargıda medya ve halkla ilişkiler kurumsallaştırılacak ve vatandaşların işlerini kolaylaştıracak uygulamalar hayata geçirilecek. Adliyelerde kurulan medya iletişim büroları “medya ve halkla ilişkiler büroları” olarak yeniden yapılandırılacak.

– Adliye muhabirlerine eğitim

Medya ve halkla ilişkiler bürolarında iletişim fakültesi mezunu tecrübeli personel istihdam edilecek. Adliye muhabirleri için temel hukuk bilgi ve terminolojisine yönelik eğitim programları düzenlenecek.

Tüm ağır ceza merkezi adliyelerde danışma masaları oluşturulacak, danışma masalarının çalışma ve personel standartları belirlenecek. Danışma masalarında öğrencilerin staj yapmasına ve gönüllülerin çalışmasına imkan sağlanacak. Adli hizmetlerin yararlanıcıların memnuniyetini artıracak şekilde sürdürülmesi için mahkeme ve savcılık yazı işleri müdürlüklerinde görev yapan personel, halkla ilişkiler ve iletişim becerileri konusunda eğitim alacak.

Adalet sistemi konusunda kamuoyunu bilgilendirme mekanizmaları güçlendirilecek. Kişisel verilerin korunması kaydıyla mahkeme kararları yayımlanacak. Yargı sistemi ve içerdiği süreçler konusunda hazırlanacak broşürlere internetten erişilebilecek.

Adliyelerde başta öğrenciler olmak üzere vatandaşlara yönelik programlar düzenlenerek yargı sisteminin bilinirliği artırılacak.

Tanıklığı zorlaştıran uygulama ve yaklaşımlar ortadan kaldırılacak, tanıklık ücreti ve tanıklara yaklaşımla ilgili standartlar belirlenecek. Bu çerçevede kapsamlı bir tanıklık kılavuzu ile tanıklığın önemi ve değerine ilişkin broşürler hazırlanacak.

Adliyelerde tanık bekleme odaları oluşturulacak. Tanık davetiyelerine tanık bilgilendirme metni konulacak. Tanıklara gönderilen davetiyelerde yer alan duruşma saatlerine mümkün olduğunca uyulmasına ilişkin çalışmalar yapılacak.