Yeni Bitki Türü

Dünya literatürüne kaşifinin adıyla girdi

HATAY (AA) – LALE KÖKLÜ – Hatay’ın Defne ilçesinde tespit edilen lahanagillere ait endemik yeni bitki türü, dünya literatürüne keşfeden doğaseverin adıyla girdi.

Subaşı Kuş ve Kelebek Gözlem Derneği Başkanı ve aynı zamanda doğasever olan Ali Atahan tarafından Asi Nehri kıyısındaki Subaşı mevkisinde tespit edilen bitkiye “Nocceae ali-atahanii” adı verildi.

Pembe ve canlı renkleriyle dikkatleri çeken, süs bitkisi olarak da kullanılması öngörülen tür, akademisyenler tarafından kayıt altına alınarak dünya literatürüne kazandırıldı.

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi (MKÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yelda Güzel, Türkiye’de 200 yıldır flora araştırması yapıldığını ve hala yeni türlerin ortaya çıktığını söyledi.

Hatay’ın da bu konuda çok önemli olduğunu ve bu zengin hazinesine bir yenisini daha eklediğini aktaran Güzel, şöyle devam etti:

“Neredeyse burada her yıl yeni bir tür keşfediyoruz. Bu türün keşif hikayesi de Ali Bey her ne kadar amatör olsa da bir doğa bilimci titizliğiyle floristik çalışmalar yapıyor ve bu türe rastladığında da keşif için bize getirdi. Biz de bunun farklı bir tür olabileceğini düşündük ve bu cinsle ilgili Hacettepe Üniversitesinden Dr. Barış Özüdoğru ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesinden Kurtuluş Özgişi arkadaşlarımızla birlikte daha ileri düzey moleküler ve mikroskobik çalışmalar yürüttük ve bunun yeni bir tür olduğunu kararlaştırdıktan sonra uluslararası literatüre kazandırdık. Doğaya katkılarından dolayı Ali Bey’in adını vermeyi uygun gördük ve türe Türkçe adı “Ali Dağarcığı” olan “Nocceae ali-atahanii” ismini verdik.”

Doç. Dr. Güzel, yeni türle ilgili hazırlanan makalenin TÜBİTAK destekli “Turkish Journal Botany” dergisinde yayımlandığını ve böylece dünya bitki literatüründeki yerini aldığını anlattı.

Bitkinin endemik bir tür olduğunu kaydeden Güzel, görüntüsünün pembe renkli çiçekleriyle gösterişli olduğunu ve süs bitkisi olarak kullanılabileceğini de sözlerine ekledi.

Bitkiye rastlayan ve ismiyle literatüre kazandırılan Ali Atahan ise çocukluğundan bu yana doğanın içerisinde yer aldığını ve bulduğu bitkiye kendi isminin verilmesinin onurlandırıcı olduğunu ifade etti.

Doğanın çok büyük bir zenginlik olduğuna ve herkesin bunu keşfetmesi gerektiğine dikkati çeken Atahan, “15 Mart 2017 yılında pembe renkli bir çiçeğe denk geldim ve bir şeye benzetemedim. Akademisyen arkadaşlara danıştım, onlar da ilginç bir şey olduğunu düşünüp araştırmalarla yeni bir tür olabileceği fikri oluştu. Yaklaşık 3 ay boyunca bitkiden her türlü aşamada örnekler alındı ve böylece yeni bir tür olduğu tespit edildi. Benim için son derece keyifli bir durum, isimlendirme konusunda benim rolüm yok, akademisyenlerin bana ithaf etmiş olmaları son derece mutluluk verici.” dedi.

Antakya Doğa, Sanat ve Turizm Derneği Başkanı Dr. Samim Kayıkçı da kentin flora zenginliğinin yanı sıra yeni türlerin de botanik turizmi açısından çok önemli olduğuna vurgu yaptı.

Doğanın ne kadar tanınırsa o kadar korunabileceğine işaret eden Kayıkçı, herkesten bu konuda duyarlı olmasını istedi.

“Peygamber çiçeği”nin yeni bir türü daha bulundu

BARTIN (AA) – YALÇIN ÇELEN – Bartın Üniversitesi'nde görev yapan iki akademisyen ve İranlı bir bilim insanı, arazide yaptıkları çalışmalar neticesinde "peygamber çiçeği" olarak bilinen Cyanus'a ait yeni bir bitki türünü daha dünya literatürüne kazandırdı.

Bartın Üniversitesi Orman Fakültesi'nde görev yapan öğretim üyesi Prof. Dr. Halil Barış Özel, Doç. Dr. Zafer Kaya, yüksek lisans öğrencisi Ramazan Ateş ve İranlı bilim insanı Kazem Negaresh, yaklaşık bir yıl sürdürdükleri çalışmalar neticesinde Adıyaman'ın Çelikhan ilçesinde yeni bir bitki türü buldu.

"Peygamber çiçeği" ailesinden olduğu tespit edilen bitki türüne, Çelikhan ilçesinde bulunması nedeniyle "Cyanus celikhanensis" adı verildi.

Dünya literatürüne tanıtılan "Cyanus celikhanensis"in özellikleri ve yapısının anlatıldığı 5 sayfalık bilimsel makale, Almanya'da "Fresenius Environmental Bulletin" dergisinde yayımlandı.

Özel ve Kaya, ocak ayında da yaklaşık 7 ay süreyle sahada yürüttükleri çalışmalarda Bolu'nun Mengen ilçesine bağlı Arak köyünde yeni bir bitki tür keşfetmiş ve bu türe "Cyanusbanchevae Z.Kaya" adını vermişti.

– "Ülkemize, bilim dünyasına, konuyla ilgilenenlere hayırlı olsun"

Prof. Dr. Halil Barış Özel, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Cyanus" bitki cinsinin ülke florası açısından çok önemli olduğunu söyledi.

Bitki türünün yaklaşık bir yıl kadar saha çalışmaları neticesinde keşfedildiğini belirten Özel, "Adıyaman'ın Çelikhan ilçesinde tespit ettik. Orman habitatı açısından baktığımızda taşlık ve kayalık bir toprak yapısında yetişiyor, çok güzel renkleri olan bir bitki. Çok önemli bir tür, kendine has bir vejetasyonu (bitki örtüsü) var, Güneydoğu Anadolu Bölgemizde bu önemli vejetasyonun çok özel elamanı olarak bunu tespit ettik." diye konuştu.

Türün, kurak bölgelerde yapılan ağaçlandırma çalışmalarında toprağın yapısı açısından da önemli olduğunu anlatan Özel, bitkinin bulunduğu bölgede genelde kuraklık ağaçlandırmaları yapıldığına değindi.

Özel, burada ağaçları dikmeden önce mutlak suretle toprak oluşumunun ve toprağın o hareketli yapısının durdurulması gerektiğini dile getirerek, "Bunun için de toprakta aynı zamanda organik madenin de bulunmasını sağlamamız gerekiyor. Bu bitki türü bu anlamda yapraklarını döktükten sonra o bölgede zaten zayıf olan organik madde kaynağına da bir katkı sağlıyor. Ülkemizin florasına yeni bir bitki türü kazandırdığımız için ve uluslararası bir çalışmaya imza attığımız için çok mutluyuz. Ülkemize, bilim dünyasına, konuyla ilgilenenlere hayırlı olsun." şeklinde konuştu.

– "Süslü mavi çiçekli bir bitki"

Doç. Dr. Zafer Kaya ise "Cyanus"un Türkiye'de keşfedilmiş 26 türü bulunduğunu bildirdi.

Bu 26 türden yarısından fazlasının endemik olduğunu belirten Kaya, "Süslü mavi çiçekli bir bitki, bilim dünyasına tanıtıldı." dedi.

Bartın Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Orhan Uzun da "Çok kıymetli hocalarımıza yaptıkları bu güzel çalışma için teşekkür ediyorum. Başarılarının devamını diliyorum." ifadesini kullandı.

Türkiye’den iki yeni bitki dünya literatüründe

ŞANLIURFA (AA) – RAUF MALTAŞ – Bölge Müdürü İsrafil Erdoğan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kurumları tarafından, alanında uzman akademisyen ve doğa gözlemcilerinin danışmanlığında yürütülen “Karasal ve İç Su Ekosistemleri Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi”nin tamamlandığını söyledi.

Yaklaşık 3 yıl süren proje kapsamında Şanlıurfa’da görülen bitki, memeli, kuş, iç su balığı ve sürüngen türlerinin, arazi ve literatür çalışmalarıyla tespit edildiğini anlatan Erdoğan, çalışmalar kapsamında iki yeni bitki türü de keşfedildiğine dikkati çekti.

Bu bitkilerin dünya literatüründe olmadığını vurgulayan Erdoğan, şöyle konuştu:

“Keşfedilen damarlı bu türlere ‘Yıldırımhani’ ve ‘Halfetiensis’ adı verildi ve dünya literatürüne kaydı ve tescili yapıldı. Şu anda bilimsel yayın için de çalışmalar tamamlandı. Raporlama çalışmaları tamamlanınca, yakında, kazandığımız bu iki türün duyurusu yapılacak. Dünya literatüründe tespit edilmemiş türlerin kayıt altına alındığı çalışmalar çok zor oluyor. Hocalarımız arazide yaptıkları tespitlerde önce dünyada tespit edilen türleri araştırıyor, daha sonra yeni bulgunun tür ve çeşitlerine bakılıyor. Yapılan çalışmalarda daha önceki bilim adamları tarafından tescili ve tanımlaması yapılmamış türlere yoğunlaşılıyor. Gerekçeler, raporlar ile literatüre dahil edilmesi için başvuru yapılıyor. Şu anda gerekli bütün işlemler tamamlandı.”

Erdoğan, bitkilerin tespit sırasında dış görüntüsünden yaprak yapısına, tomurcuklarından çiçek özelliklerine kadar her bir santimetresinin ayrı ayrı işlemden geçtiğini dile getirdi.

“Yeni kuş, balık ve sürüngen türlerine de rastlandı”

Projenin çok kapsamlı olduğunu ifade eden İsrafil Erdoğan, bu kapsamda daha önce Şanlıurfa’da yaşadığı bilinmeyen yeni kuş, sürüngen ve balık türlerine de rastlandığını vurguladı.

Arazi çalışmalarında kayıtlarda olan 186 kuş türünün tespit edildiğine değinen Erdoğan, “Avrupa taşkuşu, Türkmenistan örümcek kuşu, Akdeniz martısı ve Kap kumrusu olmak üzere bölgede yaşadığı bilinmeyen 4 yeni kuş türü de keşfedildi. Sürüngen uzmanları tarafından yapılan araştırmalarda da endemik olan Harran kertenkelesi, Basık burunlu köy yılanı ve Cüce yılanı tespit edildi. İç su balık uzmanları tarafından gerçekleştirilen araştırmalarda ise ilk kez kentte 4 yeni balık türüne rastlandı. Bunlar İnci balığı, Bıyıklı balık, Siraz balığı ve turna.” diye konuştu.

Erdoğan, proje kapsamında, söz konusu yeni türlerin karşı karşıya kaldığı tehditler, alınması gereken önlemler ve türlerin izlenmesine yönelik yeni plan ve programların hazırlandığını sözlerine ekledi.

Erzurum’da yeni bitki türü bulundu

İZMİR – 

Ege Üniversitesi (EÜ), Botanik Bahçesi ve Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Yıldırım, Erzurum’da, halk arasında “morgeven” olarak bilinen ebenusa ait yeni bir türü buldu.

Doç. Dr. Hasan Yıldırım, AA muhabirine yaptığı açıklamada, EÜ Botanik Bahçesi bünyesinde gerçekleştirilen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen “Türkiye’nin Çan Çiçekleri” araştırma projesi kapsamında, Erzurum’da saha çalışması yaptıklarını anlattı.

Hınıs ve Pasinler ilçeleri arasında 2040 metre rakımında kalker kayalıklar üzerinde bir morgeven (Ebenus) popülasyonuyla karşılaştıklarını anlatan Yıldırım, bu bitkiye ait ölçümler ve örnek aldıklarını, bölgede inceleme yaptıklarını ifade etti.

İsmine”Erzurum morgeveni” önerildi

Türkiye’de “geven”ler konusundaki araştırmalarıyla bilinen Gazi Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeki Aytaç ile ortak bir çalışma yaptıklarını dile getiren Yıldırım, şöyle konuştu:

“Bitkinin şu ana kadar tespit edilmemiş yeni bir tür olduğunu belirledik. Bitkiyle ilgili bilimsel bir makale hazırladık. Finlandiya’da yayınlanan uluslararası bilimsel Annales Botanici Fennici dergisinde yayınlanması için gönderdik. Bilimsel değerlendirmeden sonra dünyanın farklı yerlerinde bu alanın uzmanlarına giden makale değerlendirildi ve olumlu bulundu. Bilim dünyasına şu ana kadar tanıtılmamış yeni bir tür olduğu ortaya çıktı. Makalemiz geçen ay yayımlandı ve bilim dünyasına Gazi Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zekiye Suludere’ye atfen “Ebenus zekiyeae Aytaç ve Yıldırım” olarak isimlendirildi. Bitkinin bilimsel Türkçe isminin keşfedildiği il olan Erzurum’dan yola çıkarak “Erzurum morgeveni” olmasını önerdik.”

Dünyadaki 20 türden 14’ü Türkiye’de

Morgevenlerin Türkiye için çok önemli bir bitki gurubu olduğunu ifade eden Yıldırım, şu bilgileri verdi:

“Dünya’da bugüne kadar morgeven cinsi altında toplam 19 tür bilinmekteydi. Bunlardan 6 tanesi Tunus, Ege adaları, Afganistan, Pakistan’a kadar bir alanda yayılış gösteriyor. Diğer 13 türü sadece ülkemizde endemik olarak karşımıza çıkmakta. Erzurum morgeveninin bulunuşuyla ülkemizdeki endemik morgeven sayısı 14’e yükselmiş oldu.” 

Muhabir: Eşber Ayaydın