Yıllık cari açıkta iyileşme eğilimi devam ediyor

İSTANBUL (AA) – Türkiye’nin cari işlemler açığı, dış ticaret açığındaki gerileme ve turizm ile taşımacılık gelirlerindeki artış öncülüğünde nisanda 1,7 milyar dolar ile son 6 ayın en düşük seviyesinde gerçekleşirken, ekonomistler, yıllık cari dengede iyileşme eğiliminin devam edeceğini öngörüyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, Türkiye’nin cari işlemler hesabı, nisanda 1 milyar 712 milyon dolar açık verdi. AA Finans Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, nisanda cari açığın 2 milyar 430 milyon dolar olmasını öngörürken, gerçekleşen cari açık, son 6 ayın en düşük seviyesine işaret etti.

Nisan ayı sonucunun açıklanması ile yıllıklandırılmış cari işlemler açığı da 32 milyar 737 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti. Öte yandan, geçen yılın nisan ayında 5 milyar 296 milyon dolar düzeyinde cari açık verilmişti.

AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, nisan gerçekleşmesi ile son 12 aylık açığın 32,7 milyar dolara inerek iyileşme eğilimini devam ettirdiğini söyledi.

Bu dönemde manşet açıktaki iyileşmeye ek olarak enerji dışı cari açığın 8,4 milyar dolara gerilediğini aktaran Bürümcekçi, enerji ve altın dışı cari fazlanın ise 11,2 milyar dolara yükseldiğini vurguladı. Bürümcekçi, cari açıkta nisan ayında gözlenen iyileşmede, dış ticaret açığının azalması ve turizm ile taşımacılık gelirlerinin yükselişe geçmesinin ana etken olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

“Dış ticaret açığı, nisanda yıllık bazda yüzde 33,3 azalmıştı. Buna ek olarak, hizmetler dengesi içinde salgının ilk dalgasında sıfıra inen turizm gelirlerinin 640 milyon dolara yükselmesine karşılık turizm giderlerinin 44 milyon dolarda sınırlı kalmasıyla turizm net gelirleri geçen yıla göre 0,5 milyar dolar arttı. Bavul ticaretinde 438 milyon dolara sıçrama olurken, taşımacılık gelirlerinde ise yüzde 282,6 artış kaydedildi. Böylece hizmetler dengesinde yıllık artış 1,15 milyar dolar oldu. Buna ek olarak, ağırlıklı olarak doğrudan yatırımlara ilişkin gelir-gider dengesinden oluşan birincil gelir dengesinin ise geçen yıla göre yüksek açık verdiği izlendi.”

Mayıs ayı gümrük dış ticaret öncü verilerinin geçen yılın üzerinde dış açığa işaret ettiğini aktaran Bürümcekçi, “Turizm ve taşımacılık gelirlerinde baz etkisi ile gözlenen toparlanma sayesinde yıllık cari açıkta düşüşün devam edeceğini düşünüyoruz.” dedi.

“2021’de 25 milyar dolar cari açık öngörüyorum”

Haluk Bürümcekçi, cari açıktaki gerilemeye rağmen finansman imkanlarının yetersiz kalması ile resmi rezervlerde 1,2 milyar dolarlık azalış gözlendiğini, portföy kanalında da 1,5 milyar dolarla yüklü çıkış yaşandığını ifade etti.

Cari açıkta risklerin, yukarı yönde devam ettiğini vurgulayan Bürümcekçi, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Geçen yıl cari dengenin; iç talep kaynaklı büyüme, altın ithalatı, turizm ve taşımacılık gelirlerinin sert düşüşü gibi birçok olumsuz faktörün bir araya gelmesi nedeniyle 37,3 milyar dolarla belirgin açık verdiği izlenmişti. Bu yılın seyri açısından bu faktörlerin gelişimi çok kritik olmaya devam ediyor. Petrol fiyatlarının 2021’de 70 doların üzerine yerleşmesi ile 2020 ortalaması olan 43 doların çok üzerine çıkması sonrası enerji ithalatına yukarı yönde etkisinin 13-15 milyar dolar olabileceği söylenebilir. Emtia fiyatlarında genele yayılan artışın da bu bağlamda cari denge üzerinde olumsuz yansımaları gözlenecektir. Altın ticaretinde ise geçen yıl verilen 22,4 milyar dolarlık rekor açığın, bu yıl yerini geçmiş dönem ortalamalarına doğru düşüşe geçeceği beklenmektedir. Bu doğrultuda, altın ithalatındaki azalışın enerji ithalatındaki artışı dengeleyeceği söylenebilir. Öte yandan, turizm net gelirleri 2020’yi 9,2 milyar dolarla önceki yıla göre 16,5 milyar dolar düşüşle kapatmıştı. Salgın kısıtlamaları ile gözlenen bu düşüş, aşılama çalışmalarına bağlı olarak yerini kısmi toparlanmaya bırakacaktır ancak yine de 2019 gelirinin en az yüzde 40 civarında altında kalarak 14-15 milyar dolar olarak gerçekleşmesi daha olasıdır.”

Bürümcekçi, enerji ve diğer emtia ithalatında fiyat etkisi kaynaklı artışa karşılık altın ithalatındaki azalış ve turizm net gelirlerindeki toparlanmanın birbirini telafi edebileceğini belirterek, “Bu bağlamda, cari açığın ne boyutta azalacağı açısından esas belirleyici iç talep ve ekonomik aktivitenin seyri olacak. İkinci çeyrekte gözlenen yavaşlamanın şimdilik çok ılımlı olmasıyla bu etki henüz sınırlı boyutta gözleniyor. Bu doğrultuda, 2021’de 25 milyar dolar cari açık öngörürken, bu tahmin üzerindeki risklerin yukarı yönde devam ettiğini düşünmekteyiz.” diye konuştu.

“Dış talepteki iyileşme eğilimi sürecektir”

Tera Yatırım Başekonomisti Enver Erkan da cari işlemler dengesinin, nisanda üst üste 18’inci ayında açık verdiğini, ayrıca azalan dış ticaret açığına paralel bir şekilde daralma gösterdiğini söyledi.

Ana kalemler itibarıyla hem dış ticaret açığı hem de hizmet dengesi kapsamındaki pozitif ve negatif risklerin bir arada olduğunu aktaran Erkan, “Bu yıl artan ihracat potansiyeline ek olarak, altın ithalatının etkisinin de azalmasıyla dış ticaret açığında belli oranda iyileşme gözlendi. Dış talepteki iyi koşulların bu eğilimi desteklemesini bekleriz. Diğer yandan, enerji kaleminin özellikle yükselen küresel emtia fiyatları kapsamında ithalatı artırıcı etkisi devam etmektedir.” ifadelerini kullandı.

Erkan, mayıs ayı öncü dış ticaret verilerinin nisandaki tüm faktörlerin geçerliliğini koruduğunu gösterdiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Salgının etkileri küresel ekonomilerde hafifledikçe ve ekonomik faaliyet geliştikçe dış talepteki iyileşme eğilimi sürecektir. Bu nedenle ihracatı pozitif görmeye devam ediyoruz. Finansal koşullardaki sıkılığın talebi sınırlayıcı etkisi ve altın ithalatında görülen azalma, ithalattaki büyümeyi sınırlaması açısından olumlu. Ancak emtia fiyatlarındaki artışın özellikle enerji ithalatı üzerinden etkilerini hissetmeye devam edeceğiz. Hizmet dengesi bakımından haziranı da içine alan periyoda kadar gerek yurt içindeki kapanmanın gerekse de diğer ülkelerin Türkiye’ye yönelik kısıtlamaları iyileşme derecesini olumsuz olarak etkileyecektir. Söz konusu kısıtlamaların hafifletilmesi aşaması ve yurt içinde aşılamanın hızlandırılmasının buna yapacağı katkı temmuz ve sonrasının turizm gelirleri açısından daha iyi geçmesini sağlayabilir. Bu kalemde de 2020’ye göre belli oranda ancak temkinli yaklaşılması gereken bir iyileşme beklentisinden bahsedebiliriz.”

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Daha Fazla Haber

İSTANBUL (AA) – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından Mayıs 2021 dönemine ilişkin ödemeler dengesi verileri açıklandı.

Buna göre, cari işlemler açığı, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla 919 milyon dolar azalarak 3 milyar 81 milyon dolar oldu. Bunun sonucunda 12 aylık cari işlemler açığı 31 milyar 858 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bu gelişmede, geçen yılın mayıs ayında 170 milyon dolar açık veren hizmetler dengesi kaleminin bu yılın aynı ayında 939 milyon dolar net fazla vermesi ve 38 milyon dolar net çıkış gösteren ikincil gelir dengesi kaleminin 151 milyon dolar net giriş kaydetmesi etkili oldu.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı, 2020’nin aynı ayına göre 125 milyon dolar artarak 2 milyar 869 milyon dolara yükseldi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı, geçen yılın mayıs ayında 2 milyar 83 milyon dolar açık vermişken, mayısta 774 milyon dolar açık verdi.

Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 665 milyon dolar olarak gerçekleşti. Birincil gelir dengesinden kaynaklanan net çıkışlar, geçen yılın ayına göre 254 milyon dolar artarak 1 milyar 302 milyon dolar olarak gerçekleşti.

AA Finans’ın gerçekleştirdiği ankete katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının mayısta 2,7 milyar dolar açık vermesini bekliyordu.

Öte yandan, nisan ayına ilişkin cari işlemler açığı 1 milyar 712 milyon dolardan 1 milyar 734 milyon dolara revize edildi.

Mayısta doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 304 milyon dolar oldu. Bu dönemde, portföy yatırımları 836 milyon dolarlık net giriş kaydetti.

Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, mayısta yurt dışı yerleşikler, hisse senedi piyasasında 99 milyon dolarlık ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 349 milyon dolarlık net alış yaptı. Aynı dönemde, yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili bankalar 718 milyon dolar net geri ödeme ve diğer sektörler 796 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirdi.

Yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları mayısta net 837 milyon dolar arttı. Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 840 milyon dolar ve Türk lirası cinsinden 93 milyon dolar net yükseliş olmak üzere toplam 933 milyon dolar net artış kaydetti.

Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili mayısta bankalar 674 milyon dolar ve genel hükümet 19 milyon dolar net geri ödeme, diğer sektörler ise 3 milyar 574 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde ise mayısta 1 milyar 281 milyon dolar net artış gözlendi.

İSTANBUL (AA) – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından Mart 2021 dönemine ilişkin ödemeler dengesi verileri açıklandı.

Buna göre, cari işlemler açığı, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla 2 milyar 124 milyon dolar azalarak 3 milyar 329 milyon dolar oldu. Bunun sonucunda 12 aylık cari işlemler açığı 36 milyar 192 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bu gelişmede, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre 1 milyar 396 milyon dolar azalarak 2 milyar 959 milyon dolara gerilemesi ve hizmetler dengesi kaynaklı girişlerin 374 milyon dolar artarak 767 milyon dolara yükselmesi etkili oldu.

Geçen yılın mart ayında 1 milyar 643 milyon dolar açık veren altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı, bu dönemde ise 319 milyon dolar açık verdi.

Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler, bir önceki yılın aynı ayına göre 228 milyon dolar artarak 742 milyon dolar oldu. Birincil gelir dengesinden kaynaklanan net çıkışlar, 27 milyon dolar azalarak 1 milyar 184 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bir önceki yılın mart ayında 280 milyon dolar net çıkış kaydeden ikincil gelir dengesi kalemi, bu dönemde 47 milyon dolar net giriş kaydetti.

AA Finans’ın gerçekleştirdiği ankete katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının martta 3,6 milyar dolar açık vermesini bekliyordu.

Öte yandan, şubat ayına ilişkin cari işlemler açığı 2 milyar 610 milyon dolardan 2 milyar 585 milyon dolara revize edildi.

Martta doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 363 milyon dolar oldu. Bu dönemde, portföy yatırımları 5 milyar 699 milyon dolarlık net çıkış kaydetti.

Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, martta yurt dışı yerleşikler, hisse senedi piyasasında 1 milyar 33 milyon dolarlık net satış, devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 915 milyon dolarlık net satış yaptı.

Aynı dönemde, yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili bankalar 229 milyon dolar, genel hükümet ise 3 milyar 648 milyon net geri ödeme yaptı.

Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 3 milyar 648 milyon dolar net arttı. Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 1 milyar 775 milyon dolar net artış ve Türk lirası cinsinden 720 milyon dolar net azalış olmak üzere toplam 1 milyar 55 milyon dolar net artış kaydetti.

Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili, martta genel hükümet 136 milyon dolar net geri ödeme, bankalar 374 milyon dolar ve diğer sektörler ise 202 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde ise martta 6 milyar 169 milyon dolar net azalış gözlendi.